(136108) Hauméa



Informacje, które udało nam się zgromadzić na temat (136108) Hauméa, zostały starannie sprawdzone i uporządkowane, aby były jak najbardziej przydatne. Prawdopodobnie trafiłeś tutaj, aby dowiedzieć się więcej na temat (136108) Hauméa. W Internecie łatwo zgubić się w gąszczu stron, które mówią o (136108) Hauméa, a jednocześnie nie podają tego, co chcemy wiedzieć o (136108) Hauméa. Mamy nadzieję, że dasz nam znać w komentarzach, czy podoba Ci się to, co przeczytałeś o (136108) Hauméa poniżej. Jeśli informacje o (136108) Hauméa, które podajemy, nie są tym, czego szukałeś, daj nam znać, abyśmy mogli codziennie ulepszać tę stronę.

.

(136108) Hauméa
(136108) Haumea
Opis tego obrazu, również skomentowany poniżej
(136108) Hauméa i jej satelity sfotografowane w 2015 roku przez Hubble'a , Hiʻiaka w prawym górnym rogu i Namaka w lewym dolnym rogu.
Charakterystyka
orbity Epoka ( JJ 2459200.5) Obserwacja łuku
Na podstawie 2784 obserwacji obejmujących 24 033 dni , U = 2
Półoś wielka ( a ) 6.4501 x 10 9 kilometry
(43,116 UA )
Peryhelium ( q ) 5.1831 x 10 9 kilometrów
(34,647 UA )
Aphelia ( Q ) 7.7170 x 10 9 kilometrów
(51,585 UA )
Mimośród ( e ) 0,19642
Okres obrotu ( P REV ) 103410 ± 3 d
(283,12 )
Średnia prędkość orbitalna ( v orb ) 4531 km / s
Pochylenie ( ja ) 28,2137 ± 0,0001 °
Długość węzła wstępującego ( Ω ) 122,167 °
Argument peryhelium ( ω ) 239.041 °
Średnia anomalia ( M 0 ) 218.205 °
Kategoria Planeta karłowata ,
Plutoid ,
rezonans przerywany 7:12 z Neptunem ,
głównym członkiem rodziny Hauméa .
Znane satelity Hiʻiaka
Namaka
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ~ 2100 × 1680 × 1074  km
Masa ( m ) (4,006 ± 0,040) × 10 21 kg
Gęstość ( ρ ) 2,018 kg / m 3
Grawitacja równikowa na powierzchni ( g ) 0,44 m/s 2
Prędkość uwalniania ( v lib ) 0,714 km / s
Okres rotacji ( P rot ) 0,163139208 d
(3,915341 ± 0,000005 godz.)
Klasyfikacja spektralna nocleg ze śniadaniem
Wielkość bezwzględna ( H ) 0,428
0,2
Pozorna wielkość ( m ) 17,3
Albedo ( A ) 0,66
Temperatura ( T ) <50 K
Odkrycie
Najstarsza obserwacja przed odkryciem
Przestarzały (Brązowy) / (Ortiz)
Odkryty przez Ortiz i in. / Brown i in.
Lokalizacja Obserwatorium Sierra Nevada (Ortiz, uznane przez UAI )
Nazwany po Hauméa
Przeznaczenie 2003 EL 61

Hauméa , oficjalnie (136108) Hauméa (międzynarodowo (136108) Haumea  ; prowizoryczne oznaczenie 2003 EL 61 ), jest transneptunową ( plutoidową ) planetą karłowatą Układu Słonecznego , położoną w pasie Kuipera . Wykonuje obrót wokół Słońca o okresie orbitalnym 284 lat ziemskich i orbicie typowej dla dużych sześcianów  : dość ekscentryczny io silnym nachyleniu , jego peryhelium wynosi blisko 35  AU, a jego aphelia sięga 51 AU. Jest również w przerywanym rezonansie orbitalnym 7:12 z Neptunem .

Kontekst i autorstwo jego odkrycia są kontrowersyjne. Hauméa jest obserwowana po raz pierwszy wprzez zespół Michaela E. Browna z California Institute of Technology w Stanach Zjednoczonych, ale został oficjalnie odkryty wprzez José Luisa Ortiza Moreno z Instituto de Astrofísica de Andalucía w Obserwatorium Sierra Nevada w Hiszpanii, ponieważ jako pierwsi ogłosili ten obiekt Centrum mniejszych planet . Jednak są oskarżani przez amerykański zespół o oszustwo za wykorzystywanie ich raportów obserwacyjnych bez kredytu. W, Po uzyskaniu statusu karłowata planeta została oficjalnie nazwana przez Międzynarodowej Unii Astronomicznej po Haumea , na hawajskiej bogini o płodności i porodu , na sugestię Mike Brown, zamiast Ataegina jak zaproponowany przez hiszpańskiego zespołu.

Ma wydłużony kształt podobny do piłki do rugby o wymiarach około 2100 × 1700 × 1100  km , zgodnie z obliczeniami na jej krzywej blasku, ale dokładne pomiary nie są pewne. Ten szczególny kształt wynika z okresu rotacji wynoszącego 3,9 godziny, najszybszego w Układzie Słonecznym dla obiektu w równowadze hydrostatycznej . Jego masa wynosi około 4,2 × 10 21  kg , czyli prawie jedna trzecia masy układu plutonowskiego i 6% masy Księżyca . Ma wysokie albedo około 0,7, podobne do śniegu , ze względu na cienką warstwę krystalicznego lodu wodnego na powierzchni, pokrywającą w większości skalistą strukturę wewnętrzną. Miałby dużą czerwoną plamę.

Około Haumea orbicie przynajmniej dwa małe satelity naturalne , Hi'iaka (≈310  km ) i Namaka (≈170  km ), które zostały utworzone za pomocą co najmniej jednego silnego uderzenia w jego przeszłości. Zdarzenie to tworzy również zderzającą się rodzinę obiektów transneptunowych o bliskich orbitach, rodzinę Hauméa i uważa się, że jest odpowiedzialna za jej nietypowe właściwości fizyczne. W 2017 r. odkryto otaczający go cienki, ciemny pierścień , co jest faktem wyjątkowym dla obiektu transneptunowego lub planety karłowatej.

Historyczny

Odkrycie

Odkrycie Hauméa ma miejsce w i jest ogłaszany w , ale jej autorstwo jest kontrowersyjne.

Odkrycia równoległe

Po odkryciu (90377) Sedna in, zespół z California Institute of Technology (lub Caltech) kierowany przez Michaela E. Browna rozpoczyna poszukiwania innych obiektów transneptunowych . , odkrywają Hauméę na zrobionym zdjęciu z narzędziem QUEST z Obserwatorium Palomar w Kalifornii . Zespół nadaje mu przydomek „  Świętego Mikołaja  ” ( Santa ), którego odkrycia dokonano tuż po Bożym Narodzeniu . Postanawiają jednak nie upubliczniać odkrycia w oczekiwaniu na dalsze obserwacje, aby lepiej określić jego naturę, ponieważ obiekt jest wyraźnie zbyt mały, aby być planetą - zwłaszcza ma jedną trzecią wielkości Plutona - ale wciąż jest otoczony satelitami (nazywany " Rudolfem ").   " i "Blitzen", imiona dwóch reniferów Świętego Mikołaja ) i na czele kolizyjnej rodziny . Planowanie upublicznienia istnienia Hauméa in na międzynarodowej konferencji zespół Caltech publikuje podsumowanie online ogłaszające odkrycie obiektu o nazwie kodowej K40506A, gdzie jest on opisany jako potencjalnie największy i najjaśniejszy znany obiekt Pasa Kuipera.

, Pablo Santos Sanz, uczeń Instituto de Astrofísica de Andalucía , twierdzi, że niezależnie odkrył Hauméę na starych zdjęciach wykonanych ww Obserwatorium Sierra Nevada w południowej Hiszpanii podczas poszukiwań obiektów transneptunowych zainicjowanych przez swojego przełożonego, José Luisa Ortiza Moreno . Chcąc ustalić priorytety, wysyłają wiadomość do Centrum Minor Planet (MPC) w nocy 27 lipca i kontaktują się zastronom-amator Reiner M. Stoss z Obserwatorium Starkenburg do dalszych obserwacji. Robi nowe zdjęcia, a nawet udaje mu się znaleźć wstępne odkrycie Hauméi w zdigitalizowanych slajdach z obserwatorium Palomar z 1955 roku. Brian G. Marsden , dyrektor MPC, sprawdza z Garethem V. Williamsem obliczenia i oficjalnie publikuje to odkrycie na w okręgu wskazującym położenie obiektu.

Reakcje i oskarżenia o oszustwa

Wiadomość o odkryciu takiego obiektu spotkała się z uznaniem astronomów, ale Mike Brown rozumie, że tym obiektem jest nikt inny jak Święty Mikołaj . Rozczarowany zgubieniem miarki, wciąż wysyła e-mail z gratulacjami dla odkrywców. Jednak potem uświadamia sobie, że wyszukując publiczny kod „K40506A” w Google , można uzyskać bezpośredni dostęp do rzekomo prywatnych raportów z Obserwatorium Kitt Peak , które były używane do sprawdzania orbity Kitt Peak Observatory na orbicie Świętego Mikołaja . Zauważa też, że dostępne są pozycje dwóch innych obiektów transneptunowych, których istnienia jeszcze nie zapowiedział: Eris i Makemake . Obawiając się podwojenia dla tych, wysyła tego samego dnia do RPP informację w celu sformalizowania ich odkrycia, która jest również publikowana nai wraz z silnym szaleństwem medialnym, Eris jest przedstawiana jako dziesiąta planeta .

Po tych wydarzeniach przez chwilę nie sądził, że hiszpańska drużyna popełniła oszustwo, ponieważ byliby bardziej zainteresowani „ukradzeniem” Eris, największego obiektu, i wysyła wiadomość do Ortiza z przeprosinami za „zaćmienie jego odkrycie. Jednak plotka o potencjalnej kradzieży informacji powoduje, że oskarżenia o oszustwa naukowe pod adresem hiszpańskiego zespołu rosną , ale ci ostatni nie reagują. Na początku sierpnia Richard Pogge, administrator systemu SMARTS w międzyamerykańskim obserwatorium w Cerro Tololo, gdzie poczyniono inne obserwacje weryfikacyjne, zdołał prześledzić powiązania, które zostały wykonane z raportami. Konkluduje, że strona dla K40506A została skonsultowana rano w dniuz komputera w Instituto de Astrofísica de Andalucía , a dokładniej tego samego, którego tego samego wieczoru użyto do przesłania raportu do RPP, i ponownie.

zespół Caltech składa oficjalną skargę do UAI, oskarżając zespół José Luisa Ortiza o poważne naruszenie etyki naukowej przez nieuznanie wykorzystania ich danych w ogłoszeniu odkrycia, a także zwraca się do RPP o cofnięcie statusu odkrywców Zespół José Luisa Ortiza. Publikują również w Internecie „ ścieżkę elektroniczną” demonstrującą te konsultacje z Hiszpanii. Ta skarga nie doszła do skutku i na początku września Mike Brown otrzymał wreszcie odpowiedź od José Luisa Ortiza; Ten ostatni ani nie zaprzecza, ani nie potwierdza, że ​​zapoznał się z raportami Caltech, ale raczej krytykuje zachowanie Mike'a Browna polegające na nieprzesyłaniu swoich ustaleń bezpośrednio do MPC, co uważa za sprzeczne z interesem naukowym.

, José Luis Ortiz rozdaje list i przyznaje po raz pierwszy, że uzyskał dostęp do dzienników obserwacji Caltech, ale zaprzecza jakimkolwiek wykroczeniom, twierdząc, że było to po prostu częścią weryfikacji odkrycia nowego obiektu i że raporty te były dostępne publicznie . Co więcej, według jego relacji, dzienniki te zawierały zbyt mało informacji, aby mógł stwierdzić, czy był to ten sam przedmiot, co uzasadnia brak wzmianki.

Określenie

Marmurowa statuetka o cylindrycznej konstrukcji w pobliżu zwierzęcia
Reprezentacja iberyjskiej bogini Ataegina , zaproponowana przez hiszpańską ekipę.

W tym samym czasie Hauméa otrzymuje tymczasowe oznaczenie  : 2003 EL 61 , „2003” na podstawie daty odkrycia przedstawionego przez zespół hiszpański. , gdy jego orbita jest już ustabilizowana, obiekt otrzymuje numer 136108 i zostaje dopuszczony do oficjalnego katalogu mniejszych planet z oznaczeniem (136108) 2003 EL 61 .

Protokół UAI polega na tym, że uznanie za odkrycie małej planety należy do każdego, kto pierwszy prześle raport do MPC z wystarczającą ilością danych pozycyjnych do przyzwoitego określenia orbity, a uznawany odkrywca ma pierwszeństwo w jej nazwaniu. Wraca więc teoretycznie do José Luisa Ortiza i in. , Który proponuje nazwę Ataegina (lub Ataecina), to Iberyjski boginię z podziemi . Jako bóstwo chtoniczne , Ataegina byłaby odpowiednią nazwą tylko wtedy, gdyby obiekt znajdował się w stabilnym rezonansie orbitalnym z Neptunem, ale rezonans Hauméi jest niestabilny.

Kierując się wytycznymi ustalonymi przez UAI, że klasycznym obiektom Pasa Kuipera ( cubewanos ) nadawane są imiona mitologicznych istot związanych ze stworzeniem, zespół Caltech składa wnazwy z mitologii hawajskiej dla (136108) 2003 EL 61 i jego dwóch księżyców, z odniesieniem do lokalizacji Obserwatorium Mauna Kea i miejsca odkrycia satelitów. Haumea jest boginią płodności i narodzin , podczas gdy jego dwa znane księżyce są nazwane po dwóch córek Haumea: Hi'iaka , z opiekuńczy bogini na wyspie Hawaii , i Namaka , bogini wody .

Spór o autorstwo odkrycia obiektu opóźnia akceptację obu nazw i klasyfikację Hauméi jako planety karłowatej . , UAI ogłasza, że ​​organizacje odpowiedzialne za nazywanie planet karłowatych zdecydowały się zachować propozycję Caltech. Zespół José Luisa Ortiza krytykuje ten wybór, sugerując, że gdyby Ataegina nie została zaakceptowana, UAI mógł przynajmniej wybrać trzecie nazwisko, które nie faworyzowało żadnej ze stron.

Data odkrycia zgodnie z ogłoszeniem to , wskazane miejsce znaleziska to Obserwatorium Sierra Nevada, a pole na nazwisko odkrywcy pozostaje puste. Stephen P. Maran i Laurence A. Marschall komentują , że jeśli spór nigdy nie został właściwie rozwiązany , a ogólne odczucie zamiast tego skupiło się na faktycznym wyborze , badacze w przyszłości skupią się bardziej na wkładzie naukowym Hauméi jedynie w kontekście jego odkrycie.

Status

Hauméa jest planetą karłowatą, a dokładniej plutoidem, ponieważ znajduje się poza orbitą Neptuna . Oznacza to, że krąży wokół Słońca i jest na tyle masywna, że ​​została zaokrąglona przez własną grawitację, ale nie zdołała oczyścić okolic swojej orbity . Ponieważ jest daleka od bycia sferoidą , toczy się debata, czy rzeczywiście znajduje się w równowadze hydrostatycznej . Jednak astronomowie zgadzają się, że równowaga jest dobrze osiągnięta, ale jej nietypowy kształt wynika z bardzo szybkiej rotacji.

Charakterystyka fizyczna

Obrót

Hauméa wykazuje duże wahania jasności w okresie 3,9 godziny. Można to wytłumaczyć jedynie okresem rotacji o takim czasie trwania. Jest to najszybszy obrót wszystkich znanych ciał równowagi hydrostatycznej w Układzie Słonecznym oraz wszystkich znanych ciał o średnicy większej niż 100  km . Podczas gdy większość wirujących i zrównoważonych ciał jest spłaszczona w sferoidy (lub elipsoidy obrotowe), Hauméa kręci się tak szybko, że przekształca się w trójosiową elipsoidę przypominającą piłkę do futbolu amerykańskiego lub rugby . Ta niezwykła szybka rotacja byłaby spowodowana uderzeniem w źródło jego satelitów i kolizyjnej rodziny . Proponuje się również inny mechanizm formacji, aby wyjaśnić tę prędkość obrotową: rozszczepienie obrotowe. Obiekt zwolniłby wówczas na jeszcze szybszy okres rotacji, który spowodowałby jego rozdzielenie, tworząc swoje satelity i zderzenia rodziny, a nie przez uderzenie.

Może nie jest jedynym ciałem z Pasa Kuipera kręcącym się tak szybko. W 2002 roku Jewitt i Sheppard zasugerowali, że (20 000) Varuna może mieć podobny kształt, opierając się na jego szybkim obrocie.

Płaszczyzna równika Hauméi jest nieznacznie przesunięta w stosunku do płaszczyzn orbitalnych jej pierścienia i najbardziej zewnętrznego księżyca Hiʻiaki . Chociaż Ragozzine i Brown w 2009 roku zakładali, że jest współpłaszczyznowa z płaszczyzną orbity Hiʻiaki, ich modele kolizyjnego formowania się satelitów Hauméa systematycznie sugerują, że płaszczyzna równika planety karłowatej jest nieco przesunięta w stosunku do płaszczyzny orbity. Potwierdzają to obserwacje zakrycia gwiezdnego przeprowadzone przez Hauméa w 2017 roku, które ujawniają obecność pierścienia pokrywającego się w przybliżeniu z płaszczyzną orbity Hiʻiaki i równikiem Hauméa. Matematyczna analiza danych okultacyjnych dokonana przez Kondratiewa i Kornouchowa w 2018 r. umożliwia ograniczenie względnych kątów nachylenia równika Hauméa do płaszczyzn orbitalnych jego pierścienia i Hiʻiaki, które są zatem nachylone odpowiednio o 3,2  ±  1,4  stopnia i 2,0  ±  1,0  stopnia względem równika Hauméa. Otrzymano również dwa rozwiązania dla nachylenia osi Hauméa, wskazując na współrzędne równikowe ( α , δ ) = (282,6 °, –13,0 °) lub (282,6 °, –11,8 °).

Masa i wymiary

Ponieważ Hauméa ma księżyce, masę układu można obliczyć na podstawie ich orbit, korzystając z trzeciego prawa Keplera . Wynik to 4,2 × 10 21  kg , co odpowiada 28% masy układu plutonowskiego i 6% masy Księżyca , wiedząc, że prawie 99% tej masy stanowi Hauméa.

Rozmiar ciała niebieskiego można wywnioskować z jego pozornej wielkości , odległości i albedo . Obiekty wydają się być jasne dla obserwatorów na Ziemi, ponieważ są duże lub silnie odbijają światło. Jeśli można określić ich współczynnik odbicia (albedo), można z grubsza oszacować ich rozmiar; tak jest w przypadku Hauméi, która jest wystarczająco duża i jasna, aby można było zmierzyć jej emisję cieplną . Jednak obliczenia jego wymiarów są zdezorientowane przez jego szybką rotację, powodującą wahania jasności z powodu naprzemiennego widoku z boku i widoku krańców z Ziemi.

Przeprowadzono kilka obliczeń elipsoidalnego kształtu Hauméa. Pierwszy model, wyprodukowany rok po odkryciu Hauméi, został obliczony na podstawie obserwacji jej krzywej blasku w zakresie widzialnym  : jego całkowita długość wynosiłaby od 1960 do 2500  km z wizualnym albedo ( pv ) większym do 0,6. Najbardziej prawdopodobnym kształtem jest trójosiowa elipsoida o przybliżonych wymiarach 2000 × 1500 × 1000  km , ze średnim albedo 0,71. Obserwacje Kosmicznego Teleskopu Spitzera dają średnią średnicę 1150+250
−100
 km i albedo 0,84+0,1
−0,2
z fotometrii przy długościach fal w podczerwieni 70  μm . Późniejsze analizy krzywej blasku sugerują, że równoważna średnica koła wynosi 1450  km . Te różne pomiary wyjaśniają, jak złożony jest pomiar rzeczywistych rozmiarów tej planety karłowatej.

W 2010 r. analiza pomiarów wykonanych przez teleskop kosmiczny Herschel ze starymi pomiarami teleskopu Spitzera daje nowe oszacowanie równoważnej średnicy Hauméa na około 1300  km . W 2013 r. Kosmiczny Teleskop Herschela mierzy równoważną średnicę kołową Hauméa na poziomie około 1240+69
−58
 km .

Jednak obserwacje zakrycia gwiezdnego wpoddaj w wątpliwość wszystkie te wnioski. Zmierzona forma Hauméi, choć wydłużona, jak wcześniej zakładano, wydaje się mieć znacznie większe wymiary. Tak więc Hauméa miałaby w przybliżeniu średnicę Plutona wzdłuż jego najdłuższej osi i mniej więcej połowę między jego biegunami. Otrzymany gęstość obliczoną ze stwierdzonych postaci Haumea wynosi około 1,8  g / cm 3 , a zatem bardziej zgodne z gęstością innych dużych obiektów transneptunian. Ten wynikowy kształt może być niekompatybilny z jednorodnym ciałem w równowadze hydrostatycznej .

Kompozycja

Rotacja i amplituda krzywej światła Hauméa nakładają silne ograniczenia na kompozycję. Gdyby Hauméa znajdowała się w równowadze hydrostatycznej , mając niską gęstość, jak Pluton, z grubą warstwą lodu na małym skalistym jądrze , jej szybka rotacja wydłużyłaby ją w stopniu większym, niż pozwalają na to wahania jasności. Takie rozważania ograniczają zatem jego gęstość do zakresu od 2,6 do 3,3 g/cm 3 . Dla porównania, gęstość ciała skalistego, takiego jak Księżyc, wynosi 3,3 g/cm 3 , podczas gdy Pluton, typowy dla lodowych obiektów Pasa Kuipera, ma gęstość 1,86 g/cm 3 .

Wysoka gęstość Hauméa obejmuje gęstości minerałów krzemianowych, takich jak oliwin i piroksen , które stanowią wiele obiektów skalnych w Układzie Słonecznym. Sugeruje to, że większość Hauméa jest skalista, pokryta stosunkowo cienką warstwą lodu. Gruba warstwa lodu, bardziej typowa dla obiektów Pasa Kuipera, zostałaby potencjalnie zniszczona podczas uderzenia, które utworzyło jego Rodzinę Zderzeniową. Ta szczególna kompozycja prowadzi Mike'a Browna do porównania obiektu do drażetki M&M .

Rdzeń otoczony jest lodowym płaszczem o grubości od około 70  km na biegunach do 170  km wzdłuż najdłuższej osi, stanowiący do 17% masy Hauméa. Średnią gęstość Hauméa szacuje się wówczas na 2,018  g/cm 3 , z albedo 0,66.

Badanie z 2019 roku próbuje rozwiązać sprzeczne miary kształtu i gęstości Hauméa poprzez modelowanie numeryczne Hauméi jako zróżnicowanego ciała. Zgodnie z tym, wymiary 2100 × 1680 × 1074  km (oś długa wymodelowana w odstępach 25  km ) najlepiej pasują do kształtu Hauméa obserwowanego podczas okultacji w 2017 roku, a jednocześnie są zgodne z elipsoidalnymi kształtami powierzchni i jądra w równowaga hydrostatyczna. Zmieniony rozwiązanie postaci Haumea oznacza, że posiada rdzeń w przybliżeniu 1626 x 1446 x 940  km , przy stosunkowo dużej gęstości od 2,68  g / cm 3 , wskazując kompozycję głównie z uwodnionych krzemianów, takie jak kaolinit .

Co więcej, skład hipotetycznej atmosfery Hauméa jest nieznany i astronomowie zakładają, że nie ma ona magnetosfery .

Powierzchnia

W 2005 roku teleskopy Gemini i Keck uzyskały widma elektromagnetyczne z Hauméa, wykazujące silne właściwości krystalicznego lodu wodnego, podobne do powierzchni Charona , księżyca Plutona. Jest to godne uwagi, ponieważ krystaliczny lód zwykle tworzy się w temperaturach powyżej 110  K , podczas gdy temperatura powierzchni Hauméi jest niższa niż 50  K , czyli w temperaturze, w której przewiduje się tworzenie lodu amorficznego .

Dodatkowo struktura krystalicznego lodu jest niestabilna pod ciągłym deszczem promieni kosmicznych i energetycznych cząstek ze Słońca uderzających w obiekty transneptunowe. Opóźnienie powrotu lodu krystalicznego do postaci lodu amorficznego pod wpływem tego bombardowania jest rzędu dziesięciu milionów lat, podczas gdy Hauméa znajdowała się w tej strefie temperatur Układu Słonecznego od miliardów lat. Uszkodzenia radiacyjne powodują również przyciemnienie i zaczerwienienie powierzchni obiektów transneptunowych, których wspólnymi materiałami powierzchniowymi są lody organiczne i tholiny . W związku z tym widma i indeks kolorów sugerują, że Hauméa i jej członkowie rodziny z katastrofą przeszli niedawną zmianę nawierzchni, która spowodowała pojawienie się świeżego lodu. Jednak nie jest sugerowany żaden wiarygodny mechanizm resurfacingu. Zaproponowano inne mechanizmy ogrzewania pozwalające na obecność tego lodu, takie jak ogrzewanie pod wpływem pływów dzięki orbitom jego księżyców czy rozpad izotopów promieniotwórczych .

Hauméa jest jasna jak śnieg , z albedo między 0,6 a 0,8, co odpowiada krystalicznemu lodowi. Inne duże obiekty, takie jak Eris, wydają się mieć przynajmniej tak wysokie albedo. Najlepiej przystosowane modelowanie zgodnie z przeprowadzonymi widmami sugeruje, że od 66% do 80% powierzchni Hauméa wydaje się być czystym krystalicznym lodem wodnym, z możliwym cyjanowodorem lub glinkami warstwowymi przyczyniającymi się do wysokiego albedo. Mogą być również obecne nieorganiczne sole cyjankowe, takie jak cyjanek miedzi i potasu .

Jednak inne badania widm w zakresie widzialnym i bliskiej podczerwieni sugerują zamiast tego jednorodną powierzchnię pokrytą mieszaniną lodu amorficznego i krystalicznego 1:1, zawierającą nie więcej niż 8% materii organicznej. Brak hydratu amoniaku wyklucza kriowulkanizm, a obserwacje potwierdzają, że zderzenie musiało mieć miejsce ponad 100 milionów lat temu, zgodnie z badaniami dynamicznymi. Brak mierzalnego metanu w widmach Hauméa jest zgodny z efektem, który wyeliminowałby te lotne substancje , w przeciwieństwie do Makémaké .

Poza dużymi fluktuacjami krzywej światła Hauméa wynikającymi z jej kształtu, która wpływa jednakowo na wszystkie kolory, mniejsze niezależne zmiany kolorów obserwowane w widzialnych długościach fal i bliskiej podczerwieni pokazują obszar powierzchni, który różni się zarówno kolorem, jak i albedo. Dokładniej, duży ciemnoczerwony obszar na lśniącej białej powierzchni Hauméa jest obserwowany w. Jest to prawdopodobnie charakterystyka uderzenia wskazująca na obszar bogaty w minerały i związki organiczne, a może wyższy udział lodu krystalicznego.

Orbita

Charakterystyka orbity

Hauméa wykonuje obrót wokół Słońca z okresem orbitalnym 284 lat ziemskich i orbitą typową dla dużych sześcianów (jej klasyfikacja w momencie odkrycia): dość ekscentryczna , jej peryhelium wynosi blisko 35 AU, a aphelia sięga 51 AU . Ostatni raz przechodzi do aphelium na początku 1992 roku i znajduje się w latach 2020 ponad 50 jednostek astronomicznych od Słońca, a peryhelium spodziewane jest w 2133 roku.

Orbita Hauméi ma nieco większy mimośród niż orbita innych członków jej kolizyjnej rodziny . Uważa się, że jest to spowodowane słabym rezonansem orbitalnym Hauméi 7:12 z Neptunem stopniowo zmieniającym swoją początkową orbitę w ciągu miliarda lat poprzez mechanizm Kozai , kompromis między nachyleniem orbity a zwiększeniem jej ekscentryczności. Jego nachylenie orbity pozostaje znaczące w odległości ponad 28° od ekliptyki .

Przerywany rezonans z Neptunem

Obracająca się animacja przedstawiająca orbitę Hauméi podobną do rozety, gdy jest wyśrodkowana na Neptunie.
Orbita Hauméa w obracającej się ramie z nieruchomym Neptunem (niebieski punkt). Obserwujemy librację orbity wokół rezonansu 12:7. Po przecięciu ekliptyki zmienia się z czerwonego na zielony. Orbity Urana, Saturna i Jowisza są pokazane odpowiednio na zielono, żółto i różowo.

Haumea znajduje się w niskim rezonansie orbitalnym przerywanym 7:12 Neptun: co dwanaście okrążeń Neptuna wokół Słońca, Haumea tworzy siedmiu Synów.Węzeł wstępujący wykonuje precesję z okresem około 4,6 miliona lat. Rezonans jest przerywany dwa razy w cyklu precesji, czyli co 2,3 miliona lat, by powrócić sto tysięcy lat później. Tak więc nazewnictwo tego konkretnego rezonansu różni się wśród astronomów, ale nie można go uznać za stabilne. Na przykład Marc William Buie nie kwalifikuje Hauméi jako rezonującej.

Widoczność

Z pozorną jasnością 17,3 magnitudo w 2021 roku, Hauméa jest trzecim najjaśniejszym obiektem w pasie Kuipera po Plutonie i Makemake. Można go łatwo zaobserwować za pomocą dużego teleskopu amatorskiego .

Pomimo względnej widoczności, jego odkrycie nastąpiło późno, ponieważ pierwsze przeglądy odległych obiektów początkowo koncentrowały się na obszarach w pobliżu ekliptyki , co jest konsekwencją faktu, że planety i większość małych ciał w Układzie Słonecznym mają wspólną płaszczyznę orbity z powodu formowania się Układ Słoneczny w dysku protoplanetarnym . Co więcej, będąc blisko aphelium w momencie jego odkrycia, miał mniejszą prędkość orbitalną, co utrudniało odróżnienie go od gwiazdy.

Procesja

Satelity

Hauméa ma co najmniej dwa naturalne satelity  : Hiʻiaka i Namaka . Darin Ragozzine i Michael E. Brown odkryli je w 2005 roku dzięki obserwacjom z Obserwatorium WM Kecka . Ich widmo, a także linie absorpcyjne podobne do tych z Hauméi, prowadzą do wniosku, że scenariusz przechwytywania jest mało prawdopodobny dla powstania układu i że księżyce prawdopodobnie powstały z fragmentów pochodzących z samej Hauméi w wyniku uderzenia. Inny proponowany mechanizm formacji, rozszczepienie rotacyjne, sugeruje raczej, że Hauméa rozpadłaby się z powodu zbyt szybkiego obrotu, aby utworzyć satelity.

Dwie białe i szare kropki są obrócone wokół innej większej białej kropki.
Hauméa i jej księżyce, uchwycone przez Hubble'a w 2008 roku. Hiʻiaka jest najjaśniejszym i najbardziej zewnętrznym księżycem , a Namaka jest ciemniejszym księżycem wewnętrznym.

Hiʻiaka, oficjalnie Hauméa I Hiʻiaka, tymczasowo S/2005 (136108) 1 i pierwszy przydomek Rudolph (po angielsku Rudolph  ; od jednego z reniferów Świętego Mikołaja ) przez zespół Caltech, zostaje odkryty na. Jest to najbardziej zewnętrzny i jaśniejszy księżyc z tych dwóch. Ma średnicę około 310  km i okrąża Hauméę niemal po okręgu co 49 dni z półosią wielką o długości około 49 500  km . Znana jest tylko całkowita masa układu, ale zakładając, że satelita ma tę samą gęstość i to samo albedo co Hauméa, jego masa sięgałaby 1% tej ostatniej. Silna charakterystyka absorpcji przy 1,5 i 2 mikrometrach w widmie podczerwonym wskazuje, że prawie czysty krystaliczny lód wodny pokrywa większość powierzchni, co jest rzadkością w przypadku obiektu Pasa Kuipera.

Namaka, oficjalnie Hauméa II Namaka, tymczasowo S / 2005 (136108) 2 i pierwszy przydomek Éclair (po angielsku Blitzen  ; po innym reniferze Świętego Mikołaja), odkryto na. Jest to jedna dziesiąta masy Hiʻiaki i 170  km średnicy. Okrąża Hauméę w ciągu 18 dni po bardzo eliptycznej orbicie nachylonej o 13° w stosunku do drugiego księżyca, powodując zakłócenie jej orbity. Stosunkowo duża mimośrodowość oraz wzajemne nachylenie orbit satelitów jest nieoczekiwane, ponieważ powinny one być tłumione przez przyspieszenie pływowe . Stosunkowo niedawne przejście przez rezonans 3:1 z Hiʻiaką może wyjaśnić obecne orbity księżyców Hauméi.

W 2009 i 2010 roku orbity księżyców wydają się niemal dokładnie wyrównane względem Ziemi, a Namaka okresowo zasłania Hauméę. Obserwacja takich tranzytów dostarcza dokładnych informacji o wielkości i kształcie Hauméi i jej księżyców, tak jak w przypadku układu plutonowskiego .

Pierścień

, Hauméa ukrywa gwiazdę URAT1 533–182543. Obserwacje tego wydarzenia przeprowadzone przez międzynarodowy zespół pod kierownictwem José Luisa Ortiza Moreno z Instituto de Astrofísica de Andalucía w artykule opublikowanym w Nature pozwalają nam wywnioskować obecność cienkiego i ciemnego pierścienia planetarnego wokół planety karłowatej. To pierwsze i jedyne wykrycie pierścienia wokół planety karłowatej. Jest to również jedyny pierścień, który nigdy z pewnością nie został wykryty wokół obiektu transneptunowego.

Pierścień ma prawie 70 km szerokości, geometryczne albedo 0,5 i znajduje się 2287 km od centrum Hauméa, czyli nieco ponad 1000 km od jej powierzchni. Jest więc bliżej pierścieni (10199) Chariclo lub potencjalnych pierścieni (2060) Chirona niż pierścieniom planet olbrzymów, które są proporcjonalnie mniej oddalone od ciała centralnego. Pierścień przyczyniłby się do 5% całkowitej jasności planety karłowatej. W badaniu z 2017 roku wykazano, że płaszczyzna pierścienia jest współpłaszczyznowa z płaszczyzną równikową Hauméi i pokrywa się z płaszczyzną orbity największego księżyca zewnętrznego, Hiʻiaki . W następnym roku inne symulacje przeprowadzone dzięki zakryciu wykazały, że pierścień jest nachylony o 3,2  ±  1,4  stopnia w stosunku do płaszczyzny równikowej planety karłowatej.

Pierścień jest zbliżony do rezonansu spin-orbita 3:1 z obrotem Hauméa (co odpowiada promieniowi 2285 ± 8  km od centrum Hauméa). W ten sposób Hauméa wykonuje trzy obroty na sobie, gdy pierścień robi rewolucję. W badaniu na pierścieniu cząstek dynamiki opublikowane w 2019 Othon Cabo Winter i wsp wykazania, że 3: 1 rezonans z obrotem Haumea się dynamiczne niestabilne, ale istnieje obszar stabilny w przestrzeni fazy. Zgodnych z obecnym miejscu pierścienia . Wskazuje to, że cząstki w pierścieniu pochodzą z okresowych orbit kołowych bliskich rezonansowi, ale nie do końca mu równych. Co więcej, po symulacjach istnienie pierścieni wokół obiektów niesymetrycznych osiowo, takich jak Hauméa, jest dozwolone tylko wtedy, gdy ich promień rezonansu 1: 2 jest mniejszy niż ich granica Roche , co wyjaśnia, dlaczego jest to jedyny obiekt transneptunowy wyposażony w taki system, dzięki do jego szybkiej rotacji.

Rodzina kolizyjna

Wiele kolorowych kropek reprezentuje różne obiekty na dwuwymiarowym wykresie: odległość do Słońca i nachylenie orbity.
Nachylenie obiektów transneptunowych zgodnie z ich odległością od Słońca. Rodzina Hauméa jest w kolorze zielonym, pozostałe cubewano w kolorze niebieskim, plutino w kolorze czerwonym, a rozproszone obiekty w kolorze szarym.

Hauméa jest największym członkiem jego kolizyjnej rodziny , rodziny Hauméa . Jest to grupa obiektów astronomicznych o podobnych właściwościach fizycznych i orbitalnych, które powstałyby, gdy większe ciało odpowiadające proto-Hauméi zostałoby roztrzaskane przez uderzenie. Ta rodzina jest pierwszą zidentyfikowaną wśród obiektów transneptunowych i obejmuje, oprócz Hauméi i jej księżyców, w szczególności (55636) 2002 TX 300 (≈332  km ), (120178) 2003 OP 32 (≈276  km ), ( 145453) 2005 RR 43 (≈252  km ), (386723) 2009 YE 7 (≈252  km ), (24835) 1995 SM 55 (≈191  km ), (308193) 2005 CB 79 (≈182  km ), (19308) 1996 do 66 (≈174  km ). Jest to jedyna znana rodzina kolizji wśród obiektów transneptunowych.

Michael Brown i jego koledzy stawiają hipotezę, że rodzina jest bezpośrednim produktem uderzenia, które usunęło pokrywę lodową Hauméa, ale inni astronomowie sugerują inne pochodzenie: materia wyrzucona w początkowej kolizji zamiast tego połączyłaby się w duży księżyc Hauméa, który następnie rozpadł się w drugie zderzenie, rozrzucając jego odłamki na zewnątrz. Wydaje się, że ten drugi scenariusz daje rozrzut prędkości dla fragmentów, który jest bardziej zbliżony do rozrzutu prędkości zmierzonego empirycznie.

Obecność zderzającej się rodziny może sugerować, że Hauméa i jej „potomstwo” pochodziły z dysku Scattered Objects . Rzeczywiście, w obecnie słabo zaludnionym Pasie Kuipera prawdopodobieństwo takiej kolizji w okresie równym wiekowi Układu Słonecznego jest mniejsze niż 0,1%. Rodzina nie może mieć utworzone w pierwotnej Kuiper pasa gęstsze ponieważ taka spójna grupę przeszkadzał planetarnej migracji z Neptune , w taśmie, rzekomego przyczynę niskiej gęstości prądu. Dlatego wydaje się prawdopodobne, że obszar dynamicznego dysku rozproszonego, w którym prawdopodobieństwo takiego zderzenia jest znacznie wyższe, jest miejscem pochodzenia obiektu, który wygenerował Hauméę i jej rodzinę. Ostatecznie, ponieważ rozprzestrzenienie się grupy zajęłoby co najmniej miliard lat, zderzenie, które stworzyło rodzinę Hauméa, miało miejsce na początku historii Układu słonecznego .

Badanie

Hauméa nigdy nie była przelatywana przez sondę kosmiczną, ale w 2010 roku, po udanym przelocie Plutona przez New Horizons , przeprowadzono kilka badań w celu oceny wykonalności innych misji w celu zbadania Pasa Kuipera. .

Joel Poncy i jego współpracownicy szacują, że misja flyby Haumea może potrwać 14,25 lat stosując pomoc grawitacyjne z Jowiszem , w oparciu o dacie premiery w. Hauméa znajdowałaby się 48,18 AU od Słońca, kiedy sonda dotarła. Czas lotu 16,45 lat można również osiągnąć z datami startu w, i .

Istnieją wstępne prace nad opracowaniem sondy przeznaczonej do badania systemu Humeen, przy czym masa sondy, źródło zasilania oraz układy napędowe są kluczowymi dziedzinami technologicznymi dla tego typu misji.

Bibliografia

  1. (en) Jet Propulsion Laboratory , „  JPL Small-Body Database Browser: 136108 Haumea (2003 EL61)  ” .
  2. (i) ET Dunham SJ Desch i L. Probst , „  Shape Haumea, składu, i struktura wewnętrzna  ” , astrofizycz- Journal , tom.  877, N O  1,, s.  41 ( ISSN  1538-4357 , DOI  10.3847 / 1538-4357 / ab13b3 , odczyt online , dostęp 22 marca 2021 ).
  3. (en) D. Ragozzine i ME Brown , „  Orbity i masy satelitów planety karłowatej Haumea (2003 EL61)  ” , The Astronomical Journal , tom.  137 N O  6,, s.  4766-4776 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.108 / 0004-6256 / 137/6/4766 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  4. (i) E. Lellouch C. kiss P. Santos-Sanz i TG Muller , „  «tNOS są zimne»: Badanie regionu trans Neptuna - II. Termiczna krzywa jasności (136108) Haumea  ” , Astronomy & Astrophysics , tom.  518,, s.  L147 ( ISSN  0004-6361 i 1432-0746 , DOI  10.1051/0004-6361/201014648 , przeczytane online , skonsultowane 22 marca 2021 r. ).
  5. https://newton.spacedys.com/astdys/index.phppc=1.1.3.0&n=Haumea
  6. (en) Chadwick A. Trujillo, Michael E. Brown, Kristina M. Barkume, Emily L. Schaller, David L. Rabinowitz , „  Powierzchnia 2003 EL61 w bliskiej podczerwieni  ” , The Astrophysical Journal , tom.  655, N O  2, s.  1172-1178 ( DOI  10.1086/509861 , podsumowanie ).
  7. (w) IAU Centralnego Biura Astronomicznego telegramów Cua 8577: 2003 EL_61 2003 UB_313 2005 FY_9; C/2005 N6  ” , na www.cbat.eps.harvard.edu ,(dostęp 3 kwietnia 2021 r . ) .
  8. (en-US) Dennis Overbye , „  One Find, Two Astronomers: An Ethical Brawl  ” , The New York Times ,( ISSN  0362-4331 , przeczytany online , dostęp 23 marca 2021 ).
  9. Schilling 2009 , s.  196-198.
  10. (w) NASA Astrobiology Magazine, „  Santa et al.  » , na www.astrobio.net ,.
  11. (en) Michael E. Brown , „  Haumea  ” , na stronie www.mikebrownsplanets.com , Mike Brown's Planets,(dostęp 22 września 2008 r . ) .
  12. (en-US) Kenneth Chang , „  Piecing Together the Clues of a Old Collision, Iceball by Iceball  ” , The New York Times ,( ISSN  0362-4331 , przeczytany online , dostęp 23 marca 2021 ).
  13. Maran i Marschall 2009 , s.  160-162.
  14. Schilling 2009 , s.  205-207.
  15. (w) Maggie McKee, „  Nowy świat znaleziony w zewnętrznym układzie słonecznym  ” na www.newscientist.com , New Scientist,(dostęp 14 lipca 2009 ) .
  16. (w) Minor Planet Electronic Circular 2005 O36: 2003 EL61  " , Minor Planet Center (MPC) ,( przeczytane online , konsultowane 5 lipca 2011 ).
  17. (en) Jeff Hecht, „  Astronomer zaprzecza niewłaściwemu wykorzystaniu danych internetowych  ” , na stronie www.newscientist.com , NewScientist.com,.
  18. Schilling 2009 , s.  208-210.
  19. (w) Minor Planet Electronic Circular 2005 O41: 2003 UB313  " , Minor Planet Center (MPC) ,( przeczytane online , konsultowane 5 lipca 2011 ).
  20. (w) Minor Planet Electronic Circular 2005 O42: 2005 FY9  " , Minor Planet Center (MPC) ,( przeczytane online , konsultowane 5 lipca 2011 ).
  21. Schilling 2009 , s.  211-213.
  22. (w) Michael E. Brown , „  Elektroniczny ślad odkrycia 2003 EL61  ” na web.gps.caltech.edu ,(dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  23. (es) Pablo Santos Sanz, „  La historia de Ataecina vs Haumea  ” , na infoastro.com ,.
  24. (i) Rachel Courtland, „  kontrowersyjne karzeł planeta końcu nazwie 'Haumea',  ” w www.newscientist.com , New Scientist ,.
  25. (w) J. Kelly Beatty, „  Haumea: gra w nazwy planet karłowatych  ” na skyandtelescope.org , Sky & Telescope,.
  26. (w) Minor Planet Center , „  (136108) Haumea = 2003 EL61  ” na stronie minorplanetcenter.net (dostęp 31 marca 2021 ) .
  27. (w) JPL Small-Body Database , „  136108 Haumea (2003 EL61)  ” na ssd.jpl.nasa.gov (dostęp 31 marca 2021 ) .
  28. (w) International Astronomical Union, „  Naming of astronomical objects: Minor Planets  ” na www.iau.org (dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  29. (i) Michael E. Brown , „  Haumea: najdziwniejsza znanego obiektu w pasie Kuiper  ” na web.gps.caltech.edu ,.
  30. (en) Międzynarodowa Unia Astronomiczna, „  IAU wymienia piątą planetę karłowatą Haumea  ” , na www.iau.org ,(dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  31. (w) Robert D. Craig , Handbook of Polynesian Mythology , ABC-CLIO,( ISBN  978-1-57607-894-5 , czytaj online ) , s.  128.
  32. (w) Emily Lakdawalla, „  Witamy w układzie słonecznym, Haumea, Hi'iaka i Namaka  ” na www.planetary.org ,.
  33. (w) gazetera z Planetary scalonej Planet i nazwami satelitów i odkrywców  " na planetarynames.wr.usgs.gov , United States Geological Survey (USGS) .
  34. (en-US) Rachel Courtland , „  Plutonopodobne obiekty, które należy nazwać 'plutoidami'  ” , w New Scientist ,(dostęp 21 kwietnia 2021 ) .
  35. (w) Edward LG Bowell, „  Plutoid wybrany jako nazwa dla obiektów Układu Słonecznego, takich jak Pluton  ” na www.iau.org ,(dostęp 21 kwietnia 2021 ) .
  36. Moltenbrey 2016 , s.  208.
  37. Moltenbrey 2016 , s.  209.
  38. (en) David L. Rabinowitz , Kristina Barkume , Michael E. Brown , Henry Roe et al. , „  Obserwacje fotometryczne ograniczające rozmiar, kształt i Albedo z 2003 EL61, szybko obracający się obiekt wielkości Plutona w Pasie Kuipera  ” , The Astrophysical Journal , tom.  639, N O  2, s.  1238-1251 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.1086/499575 , czytanie online , dostęp 21 marca 2021 ).
  39. Dymock 2010 , s.  45.
  40. (en) Michael E. Brown , Kristina M. Barkume Darin Ragozzine i Emilia L. Schaller , „  kolizyjnego rodziny lodowaty obiektów w pasie Kuiper  ” , Naturę , tom.  446 n O  7133,, s.  294-296 ( ISSN  1476-4687 , DOI  10.1038 / nature05619 , czytaj online , dostęp 21 marca 2021 ).
  41. (en) JL Ortiz , A. Thirouin , A. Campo Bagatin i R. Duffard , „  obrotowa rozszczepienie trans-Neptunian obiektów: przypadek Haumea  ” , Monthly Notices of the Royal Astronomical Society , vol.  419 n O  3,, s.  2315-2324 ( ISSN  0035-8711 , DOI  10.1111 / j.1365-2966.2011.19876.x , odczyt online , dostęp 10 kwietnia 2021 ).
  42. (w) David C. Jewitt, Scott S. Sheppard , „  Właściwości fizyczne obiektu transneptunowego (2000) Varuna  ” , The Astronomical Journal , tom.  123 n O  4,, s.  2110-2120 ( DOI  10.1086/339557 , podsumowanie ).
  43. (en) JL Ortiz , P. Santos-Sanz , B. Sicardy i G. Benedetti-Rossi , „  Rozmiar, kształt, gęstość i pierścień planety karłowatej Haumea z gwiazdy okultacja  ” , Przyroda , tom.  550 n O  7675,, s.  219-223 ( ISSN  1476-4687 , DOI  10.1038 / nature24051 , czytaj online , dostęp 22 marca 2021 ).
  44. (en) BP Kondratyev i VS Kornoukhov , „  Oznaczanie ciele planety karłowatej Haumea z obserwacji gwiaździstym przesłanianie i danych fotometrii  ” , Monthly Notices of the Royal Astronomical Society , vol.  478 n O  3,, s.  3159-3176 ( ISSN  0035-8711 , DOI  10.1093 / mnras / sty1321 , czytaj online , dostęp 22 marca 2021 ).
  45. (en) ME Brown , AH Bouchez , D. Rabinowitz i R. Sari , „  Keck Observatory Laser Guide Star Adaptive Optics Discovery and Characterization of Satellite to the Large Belt Belt Object 2003 EL61  ” , The Astrophysical Journal , vol. .  632, N O  1,, s.  L45 – L48 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.1086/497641 , przeczytaj online , dostęp 22 marca 2021 r. ).
  46. (en) John Stansberry , Will Grundy , Mike Brown i Dale Cruikshank , „  Właściwości fizyczne pasa Kuipera i obiektów Centaura: ograniczenia z Kosmicznego Teleskopu Spitzera  ” , arXiv: astro-ph / 0702538 ,( przeczytaj online , konsultacja 22 marca 2021 r. ).
  47. Moltenbrey 2016 , s.  210.
  48. (w) Pedro Lacerda i David C. Jewitt , „  Gęstości obiektów Układu Słonecznego na podstawie ich krzywych rotacji światła  ” , The Astronomical Journal , tom.  133 n O  4,, s.  1393-1408 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.1086/511772 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  49. (w) S. Fornasier , E. Lellouch , T. Müller i P. Santos-Sanz , „  TNOs are Cool: Survey of the trans-Neptunian region - VIII. Połączone obserwacje Herschel PACS i SPIRE dziewięciu jasnych celów na 70-500 μm  ” , Astronomy & Astrophysics , tom.  555,, A15 ( ISSN  0004-6361 i 1432-0746 , DOI  10.1051/0004-6361/201321329 , przeczytane online , konsultowane 22 marca 2021 r. ).
  50. (w) Alexandra C. Lockwood , Michael E. Brown i John Stansberry , „  Rozmiar i kształt planety karłowatej Haumea podłużna  ” , Ziemia, Księżyc i planety , tom.  111 n O  3,, s.  127-137 ( ISSN  1573-0794 , DOI  10.1007 / s11038-014-9430-1 , czytanie online , dostęp 22 marca 2021 ).
  51. (w) David R. Williams, „  Solar System Small Worlds Fact Sheet  ” na nssdc.gsfc.nasa.gov 18 4t 2016 (dostęp 22 marca 2021 ) .
  52. Moltenbrey 2016 , s.  211.
  53. (w) Solar System Exploration NASA, „  W głębi | In Haumea  ” , na solarsystem.nasa.gov (dostęp 3 kwietnia 2021 r . ) .
  54. (w) F. Merlin, A. Guilbert C. Dumas, MA Barucci, C. de Bergh, P. Vernazza , „  Właściwości lodowego obszaru NWT 136108 (2003 EL 61 )  ” , Astronomia i astrofizyka , lot.  466 n O  3,, s.  1185-1188 ( DOI  10.1051/0004-6361: 20066866 , streszczenie ).
  55. (w) Lot kosmiczny teraz | Obserwatorium Gemini, „  Charon: maszyna do lodu w ostatecznym głębokim zamrożeniu  ” , na spaceflightnow.com ,(dostęp 22 marca 2021 r . ) .
  56. (en) Michael E. Brown , The Largest Kuiper Belt Objects  " , The Solar System Beyond Neptune ,, s.  16 ( czytaj online , konsultowane 22 marca 2021 r. ).
  57. (w) David L. Rabinowitz , E. Bradley Schaefer , Martha Schaefer i Suzanne W. Tourtellotte , „  Młodzieńczy wygląd kolizyjnej rodziny EL61 z 2003 r.  ” , The Astronomical Journal , tom.  136 n O  4,, s.  1502-1509 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.108 / 0004-6256 / 136/4/1502 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  58. (w) C. Dumas , B. Carry , D. Hestroffer i F. Merlin , „  Obserwacje wysokokontrastowe (136108) Haumea – krystaliczny układ wielokrotny woda-lód  ” , Astronomy & Astrophysics , tom.  528,, A105 ( ISSN  0004-6361 i 1432-0746 , DOI  10.1051/0004-6361/201015011 , odczyt online , dostęp 3 kwietnia 2021 r. ).
  59. (w) Prabal Saxena , Joe Renaud , G. Wade Henning i Martin Jutzi , „  Znaczenie ogrzewania pływowego dla dużych TNO  ” , Icarus , tom.  302,, s.  245-260 ( DOI  10.1016 / j.icarus.2017.11.023 , przeczytaj online , dostęp 3 kwietnia 2021 ).
  60. (w) ME Brown , EL Schaller , HG Roe i DL Rabinowitz , „  Bezpośredni pomiar wielkości 2003 UB313 z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a  ” , The Astrophysical Journal , tom.  643 n o  1,, s.  L61 – L63 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.1086/504843 , przeczytaj online , dostęp 22 marca 2021 r. ).
  61. (w) N. Pinilla-Alonso , R. Brunetto , J. Licandro i R. Gil-Hutton , „  Obszar (136108) Haumea (2003 EL61), największy ubogi w węgiel obiekt w pasie transneptunowym  ” , Astronomia i astrofizyka , tom.  496 n O  2, s.  547-556 ( ISSN  0004-6361 i 1432-0746 , DOI  10.1051/0004-6361 / 200809733 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  62. (w) SC Tegler , WM Grundy , W. Romanishin i GJ Consolmagno , „  Spektroskopia optyczna obiektów dużego pasa Kuipera 136472 (2005 FY9) i 136108 (2003 EL61)  ” , The Astronomical Journal , tom.  133 n O  2, s.  526-530 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.1086/510134 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  63. (w) Pedro Lacerda , David Jewitt i Nuno Peixinho , „  Wysokoprecyzyjna fotometria ekstremalnego KBO 2003 EL61  ” , The Astronomical Journal , tom.  135 n O  5,, s.  1749-1756 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.1088/0004-6256 / 135/5/1749 , czytanie online , dostęp 22 marca 2021 ).
  64. (w) Pedro Lacerda , Rozdzielcza w czasie fotometria w bliskiej podczerwieni obiektu Pasa Kuipera Haumea extreme  " , The Astronomical Journal , tom.  137 n O  2, s.  3404-3413 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.108 / 0004-6256 / 137/2/3404 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  65. (w) Pedro Lacerda , „  Ciemna plama na czerwonej KBO Haumea  ” , Lodowe ciała Układu Słonecznego , tom.  263,, s.  192-196 ( DOI  10.1017 / S1743921310001730 , przeczytane online , dostęp 22 marca 2021 ).
  66. (w) Personel Space.com, „  Dziwna planeta karłowata ma czerwoną plamę  ” na Space.com ,(dostęp 22 marca 2021 r . ) .
  67. (en) NEODyS , „  (136108) Haumea: Ephemerides  ” , na newton.spacedys.com (dostęp 21 marca 2021 r . ) .
  68. (w) Jet Propulsion Laboratory , „  HORIZONS Web-Interface: 136108 Haumea (2003 EL61)  ” na ssd.jpl.nasa.gov (dostęp 21 marca 2021 ) .
  69. (w) Marc J. Kuchner , Michael E. Brown i Matthew Holman , „  Długoterminowa dynamika i inklinacje orbitalne obiektów klasycznego pasa Kuipera  ” , The Astronomical Journal , tom.  124 n O  2, s.  1221-1230 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.1086/341643 , przeczytane online , dostęp 21 marca 2021 ).
  70. (w) D. Nesvorny i F. Roig , „  Rezonanse ruchu średniego w regionie transneptuńskim: część II: rezonanse 1:2, 3:4 i słabsze  ” , Icarus , tom.  150 n o  1,, s.  104-123 ( ISSN  0019-1035 , DOI  10.1006 / icar.2000.6568 , czytanie online , dostęp 21 marca 2021 ).
  71. (w) Marc William Buie , Fit Orbit i rekord astrometryczna za 136108  " , SwRI Boulder Urzędu na www.boulder.swri.edu (dostęp 21 marca 2021 ) .
  72. (w) CA Trujillo i ME Brown , The Caltech Wide Area Sky Survey  " , Ziemia, Księżyc i planety , tom.  92, n o  1,, s.  99–112 ( ISSN  1573-0794 , DOI  10.1023 / B: MOON.0000031929.19729.a1 , odczyt online , dostęp 21 marca 2021 ).
  73. (w) Michael E. Brown , Chadwick Trujillo i David Rabinowitz , „  Odkrycie kandydującej planetoidy wewnętrznej chmury Oorta  ” , The Astrophysical Journal , tom.  617 n o  1,, s.  645-649 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.1086 / 422095 , czytaj online , dostęp 21 marca 2021 ).
  74. (w) ZM Leinhardt, RA i ST Marcus Stewart, „  Tworzenie rodziny kolizyjnej wokół planety karłowatej Haumea  ” , The Astrophysical Journal, 714 (2), 1789 , tom.  714, N O  2, s.  11 ( przeczytaj online ).
  75. (en) ME Brown , MA van Dam , AH Bouchez i D. Le Mignant , „  Satelity z największych obiektów Pasa Kuipera  ” , Astrophysical Journal , vol.  639, N O  1,, s.  L43 - L46 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.1086/501524 , przeczytaj online , dostęp 23 marca 2021 ).
  76. (w) „  Lista znanych obiektów transneptunowych  ” , Archiwum Johnstona.
  77. (w) KM Barkume, ME Brown i EL Schaller , Woda lód na satelicie obiektu Pasa Kuipera z 2003 EL61  " , The Astrophysical Journal , tom.  640 n o  1,, s.  L87-L89 ( DOI  10.1086 / 503159 , podsumowanie ).
  78. (w) Centralne Biuro Telegramów Astronomicznych, „  CUAI 8636: S/2005 (2003 EL_61) 2; N LKM 2005; 2005ky  ” , na www.cbat.eps.harvard.edu ,(dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  79. (w) Central Bureau for Astronomical Telegrams, „  Circular No. 8949: Mutual events of (136108) 2003 EL61 and S/2005 (136108) 2  ” na www.cbat.eps.harvard.edu ,.
  80. (w) California Institute of Technology , Wzajemne wydarzenia Haumea i Namaka  " na web.gps.caltech.edu (dostęp 23 marca 2021 ) .
  81. (w) Daniel C. Fabrycky , J. Holman , D. Ragozzine i ME Brown , „  Wzajemne zdarzenia 2003 EL61 i jego wewnętrzny satelita  ” , Biuletyn Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego , tom.  40,, s.  36.08 ( przeczytany online , konsultowany 23 marca 2021 r. ).
  82. LESIA - Paris Observatory , Pierwsze wykrycie pierścienia wokół planety karłowatej  " , na lesia.obspm.fr ,(dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  83. „  Odkrycie: pierścień wokół planety karłowatej Haumea-Ciel & Espace  ” , na stronie www.cieletespace.fr (dostęp 11 października 2017 r . ) .
  84. „  Pierścień dla planety karłowatej Haumea  ” , Sciences et Avenir (dostęp 23 marca 2021 ) .
  85. (w) Iori Sumida , Yuya Ishizawa , Natsuki Hosono i Takanori Sasaki , „  Symulacje N-ciał procesu formowania pierścieni karłowatej planety Haumea wokół  ” , The Astrophysical Journal , tom.  897, N O  1,, s.  21 ( ISSN  1538-4357 , DOI  10.3847 / 1538-4357 / ab93bb , odczyt online , dostęp 2 kwietnia 2021 ).
  86. (en) B. Sicardy , R. Leiva , S. Renner i F. Roques , „  Dynamika pierścieni wokół ciał niesymetrycznych osiowo w zastosowaniu do Chariklo i Haumea  ” , Nature Astronomy , vol. 2  3, N O  2, s.  146-153 ( ISSN  2397-3366 , DOI  10.1038 / s41550-018-0616-8 , odczyt online , dostęp 10 kwietnia 2021 ).
  87. (w) BP Kondratyew i WS Kornouchow , „  Sekularna ewolucja pierścieni wirujących wokół trójosiowych ciał grawitacyjnych  ” , doniesienia astronomiczne , lot.  64 N O  10,, s.  870-875 ( ISSN  1562-6881 , DOI  10.1134 / S1063772920100030 , przeczytaj online , dostęp 23 marca 2021 ).
  88. (w) OC Winter, G. i T. Motta Borderes-Ribeiro, „  O dzierżawie pierścienia wokół planety karłowatej Haumea  ” , Comiesięczne zawiadomienia Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego” , tom.  484, n O  3,, s.  3765–3771 ( DOI  10.1093 / mnras / stz246 , arXiv  1902.03363 ).
  89. (w) Benjamin CN Proudfoot i Darin Ragozzine , „  Modelowanie formowania się rodziny planety karłowatej Haumea  ” , The Astronomical Journal , tom.  157 N O  6,, s.  230 ( ISSN  1538-3881 , DOI  10.3847 / 1538-3881 / ab19c4 , odczyt online , dostęp 23 marca 2021 ).
  90. (en) D. Ragozzine i ME Brown , „  Członkowie kandydujące i wiek Oszacowanie Rodziny obiektów Pasa Kuipera 2003 EL61  ” , Astronomical Journal , vol.  134 N O  6,, s.  2160-2167 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.1086/522334 , czytanie online , dostęp 23 marca 2021 ).
  91. (w) Audrey Thirouin , S. Scott Sheppard , Keith S. Noll i Nicholas A. Moskovitz , „  Właściwości rotacyjne członków i kandydatów rodziny Haumea: zmienność krótkoterminowa  ” , The Astronomical Journal , tom.  151 N O  6,, s.  148 ( ISSN  1538-3881 , DOI  10.3847 / 0004-6256 / 151/6/148 , odczyt online , dostęp 10 kwietnia 2021 ).
  92. (w) Hilke E. Schlichting i Re'em Sari , „  Ustanowienie kolizyjnej rodziny Haumea  ” , The Astrophysical Journal , tom.  700 n O  2, s.  1242-1246 ( ISSN  0004-637X i 1538-4357 , DOI  10.108 / 0004-637X / 700/2/1242 , czytanie online , dostęp 23 marca 2021 ).
  93. Moltenbrey 2016 , s.  212.
  94. (en) Harold F. Levison Alessandro Morbidelli David Vokrouhlický i William F. Bottke , „  Na rozproszenia Disk pochodzenia z 2003 EL61 kolizyjnego rodziny - przykładem znaczenia kolizji na dynamikę małych ciał  ” , The Astronomical Journal , tom.  136 n O  3,, s.  1079-1088 ( ISSN  0004-6256 i 1538-3881 , DOI  10.108 / 0004-6256 / 136/3/1079 , czytanie online , dostęp 23 marca 2021 ).
  95. (w) A. McGranaghan, B. Sagan, G. Dove, A. Tullos i in. , „  Ankieta możliwości misji do obiektów transneptunowych  ” , Journal of the British Interplanetary Society , tom.  64,, s.  296-303 ( Bibcode  2011JBIS... 64..296M , czytaj online ).
  96. (en) Joel Poncy, Jordi Fontdecaba Baiga, Fred Feresinb i Vincent Martinota, „  Wstępna ocena orbitera w układzie Haumean: Jak szybko orbiter planetarny może dotrzeć do tak odległego celu  » , Acta Astronautica , tom.  68, n kość  5-6,, s.  622–628 ( DOI  10.1016 / j.actaastro.2010.04.11 , Kod Bib  2011AcAau..68..622P ).
  97. (w) Paul Gilster, „  Fast Orbiter to Haumea  ” na www.centauri-dreams.org ,(dostęp 23 marca 2021 r . ) .
  98. (w) Ashley Gleaves , „  Ankieta możliwości misji wobec obiektów transneptunowych – część II  ” , Projekty programu Chancellor's Honors ,( przeczytaj online , skonsultowano 3 kwietnia 2021 r. ).

Zobacz również

Bibliografia

Dokument użyty do napisania artykułu : dokument używany jako źródło tego artykułu.

Powiązane artykuły

Linki zewnętrzne


Mamy nadzieję, że informacje, które zgromadziliśmy na temat (136108) Hauméa, były dla Ciebie przydatne. Jeśli tak, nie zapomnij polecić nas swoim przyjaciołom i rodzinie oraz pamiętaj, że zawsze możesz się z nami skontaktować, jeśli będziesz nas potrzebować. Jeśli mimo naszych starań uznasz, że informacje podane na temat _title nie są całkowicie poprawne lub że powinniśmy coś dodać lub poprawić, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym. Dostarczanie najlepszych i najbardziej wyczerpujących informacji na temat (136108) Hauméa i każdego innego tematu jest istotą tej strony internetowej; kierujemy się tym samym duchem, który inspirował twórców Encyclopedia Project, i z tego powodu mamy nadzieję, że to, co znalazłeś o (136108) Hauméa na tej stronie pomogło Ci poszerzyć swoją wiedzę.

Opiniones de nuestros usuarios

Cezary Sobczyk

To dobry artykuł dotyczący (136108) Hauméa. Podaje niezbędne informacje, bez ekscesów.

Lucyna Zaremba

Wspaniałe odkrycie tego artykułu na (136108) Hauméa i całej stronie. Przechodzi prosto do ulubionych.

Kaja Kubicki

W tym poście o (136108) Hauméa dowiedziałem się rzeczy, których nie znałem, więc mogę już iść spać.