Amsterdam



Informacje, które udało nam się zgromadzić na temat Amsterdam, zostały starannie sprawdzone i uporządkowane, aby były jak najbardziej przydatne. Prawdopodobnie trafiłeś tutaj, aby dowiedzieć się więcej na temat Amsterdam. W Internecie łatwo zgubić się w gąszczu stron, które mówią o Amsterdam, a jednocześnie nie podają tego, co chcemy wiedzieć o Amsterdam. Mamy nadzieję, że dasz nam znać w komentarzach, czy podoba Ci się to, co przeczytałeś o Amsterdam poniżej. Jeśli informacje o Amsterdam, które podajemy, nie są tym, czego szukałeś, daj nam znać, abyśmy mogli codziennie ulepszać tę stronę.

.

Amsterdam
Herb Amsterdamu
Heraldyka .
Flaga Amsterdamu
Flaga .
Amsterdam, Holandia (Unsplash 2Hs8zbwOLDA) .jpg Amsterdam - Rijksmuseum - panoramio - Nikoaj Karaneschev.jpg
Pejza Amsterdamu.jpg
Westerkerk Amsterdam.jpg
Od góry do dou, od lewej do prawej: Damrak , Rijksmuseum , widok na miasto z Oosterdok , Westerkerk graniczy z Prinsengracht .
Administracja
Kraj Flaga Holandii Holandia
Województwo Flaga prowincji Holandia Pónocna Holandia Pónocna
Burmistrz Femke Halsema ( GL )
2018-2024
Kod pocztowy 1000-1109
Kod telefoniczny + (31)
Demografia
Miy Amsterdam
Populacja 851.573 mieszk  . (2017)
Gsto 3883  mieszk./km 2
Ludno aglomeracji 1 351 587 mieszk  . (2017)
Geografia
Informacje kontaktowe 52 ° 23 pónoc, 4° 54 wschód
Powierzchnia 21 933  ha  = 219,33  km 2
Lokalizacja
Lokalizacja w Amsterdamie
Geolokalizacja na mapie: Holandia Pónocna
Zobacz na mapie administracyjnej obszaru Holandii Pónocnej
Lokalizator miasta 11.svg
Amsterdam
Geolokalizacja na mapie: Holandia
Zobacz na mapie administracyjnej Holandii
Lokalizator miasta 11.svg
Amsterdam
Geolokalizacja na mapie: Holandia
Zobacz na mapie topograficznej Holandii
Lokalizator miasta 11.svg
Amsterdam
Znajomoci
Stronie internetowej www.amsterdam.nl/

Amsterdam ( ) jest kapita z Holandii , cho rzd, jak i wikszo instytucji krajowych s oparte w Hadze . Na podstawie danych z 2017 r. gmina Amsterdam ma ponad 850 000 mieszkaców, zwanych Amstellodamois, co czyni j najbardziej zaludnion gmin w Holandii . Znajduje si w samym sercu regionu Amsterdamu , liczcego okoo 1 350 000 mieszkaców. Obszar miejski , który skupia ponad 2 400 000 mieszkaców, sam jest czci konurbacji zwanej Randstad, która liczy 7 100 000 mieszkaców. Miasto jest najwikszym w Holandii Pónocnej , ale nie jest stolic prowincji , tym ostatnim jest Haarlem , pooone 19 kilometrów na zachód od Amsterdamu.

Nazwa miasta pochodzi od starej holenderskiej nazwy Amstelredamme, która nawizuje do pocztków miasta: grobla ( Tama ) na Amstel . Maa wioska rybacka na XII th  wieku , miasto przeywao bardzo silny wzrost w redniowieczu , póno w porównaniu z innymi miastami w Holandii, do tego stopnia, stajc si jednym z gównych portów na wiecie w czasie zotego wieku holenderskiego . Dzielnica De Wallen jest najstarsz cz miasta, która rozwija si wokó koncentrycznej sieci o pókolistych kanaów poczonych prostopadych kanaów, tworzc   pajczyna  . W centrum starego miasta znajduje si na placu Dam , w Paacu Królewskiego w Amsterdamie , zbudowany w XVII th  century , symbol znaczenia miasta. Guillaume I er sprawia, e jego miejsce zamieszkania w 1815 roku RejestracjaObszar Canal Loop , ograniczony przez Herengracht , Keizersgracht i Prinsengracht , znajduje si na licie wiatowego Dziedzictwa od UNESCO . W tej okolicy znajduje si synny begina Amsterdamu , wysadzany drzewami dziedziniec, na którym znajduj si stare domy najstarsze pochodzce z okoo 1528 roku mieszczce w sobie anglikaska kaplic.

Amsterdam jest jednym z gównych orodków gospodarczych Holandii i jednym z gównych centrów finansowych w Europie. Siedziby kilku midzynarodowych firm ( w szczególnoci Philips , AkzoNobel , ING i TomTom ) znajduj si w miecie, a inne maj swoje europejskie biura w Amsterdamie (gównie Netflix , Uber i Tesla ). Miasto jest równie pierwszym holenderskim celem turystycznym i kulturalnym, w szczególnoci ze wzgldu na reputacj gównych muzeów skupionych wokó Museumplein  : Rijksmuseum , fundacja sztuki nowoczesnej Stedelijk Museum i Muzeum Van Gogha nale do najczciej odwiedzanych na wiecie. wiat. Inne wane miejsca kulturalne to Muzeum Nauki NEMO , Królewski Instytut Tropików , Ermita , Instytut Filmowy EYE , Holenderskie Muzeum Morskie i Dom Anny Frank .

Róne rankingi plasuj Amsterdam wród wiatowych metropolii oferujcych najwyszy komfort ycia, amerykaski magazyn Forbes pozycjonuje go na pierwszym miejscu w 2016 roku wród modych dorosych; zostaa równie wyznaczona w 2016 roku na Europejsk Stolic Innowacji . Wedug Economist Intelligence Unit jest to najbezpieczniejsze miasto w Europie i czwarte najbezpieczniejsze miasto na wiecie w 2019 roku. Wikszo podróy po miecie odbywa si dziki czternastu liniom tramwajowym , piciu liniom metra , piechot lub autobusem rower . Miasto synie z wydarze festiwalowych ( Amsterdam Music Festival , Sensation , In Qontrol i Uitmarkt ), klubów nocnych ( Paradiso i Melkweg ) oraz sal koncertowych (zwaszcza Ziggo Dome , Concertgebouw , Heineken Music Hall i Stadsschouwburg ). Amsterdam synie równie z dzielnicy czerwonych latarni , a take z wielu licencjonowanych kawiarni sprzedajcych konopie indyjskie , co odzwierciedla progresywizm polityczny Holandii.

W 2016 r. Amsterdam doczy do ruchu Fab City , na wezwanie burmistrza Barcelony , Xaviera Triasa , aby wszystkie miasta na wiecie stay si samowystarczalne do 2054 r. Trzy lata póniej goci now siedzib European Medicines Agencja (EMA) po przeprowadzce z Londynu z powodu Brexitu .

Toponimia

Nazwa miejsce sowa Amsterdam wiadczy tylko o jego aktualnej pisowni XV th  wieku . Nazwa miasta, która dowiadczya wzrostu miejskiego osignitego od XII th  century zosta napisany w róny sposób w przeszoci: Aemstelredam , Aemstelredamme , Amestelledamme (1275), Amestelredamme (1285), Amstelredam i Amstelredamme . Jest to graficzny wariant Amsteldam potwierdzone do XVII th  wieku i XVIII -tego  wieku .

Pierwotny toponim oznaczaby grobl ( tama w jzyku niderlandzkim) ziemi (erd lub ered jej uporczywy porednik tego sowa) na rzece dawniej zwanej Amstel. Wedug Deroya i Mullona istnieje inna pozornie precyzyjna hipoteza, któr mona sformuowa w odniesieniu do instalacji portowej wykorzystujcej t grobl znajdujc si na poudniowy zachód od dawnej Zatoki Zuidersee . Arbitralnie dzieli toponim na trzy czci Ame / stelle / dam , interpretujc pierwsz Dusz jako lokalny strumie lub rzeka z biec wod, druga Stelle to miejsce portowe, utworzone przez stopniowe wznoszenie si ldu tworzce pomost lub kupa ziemi zasypowej, czciowo wykopana i zagospodarowana, pozwalajca na lokalizacj pierwszego portu, trzecia tama wci wskazujca na way z tyu, chronice domostwa. W tych hipotetycznych ramach miasto zachowaoby nazw oznaczajc w przyblieniu groz portu rzecznego.

Heraldyka

Herb Amsterdamu
Coat of arms Amsterdamu. Te trzy sowa Heldhaftig , Vastberaden i Barmhartig , osobiste motto Feike de Boer , burmistrz Amsterdamu po wyzwoleniu miasta w 1945 roku, redni heroiczny, zdeterminowany, miosierny.

Pierwsze ramiona skadaj si z " usta ku kolego wszyty piasek zaadowany trzema pienidzmi flanchis ". S wic broni do przechwycenia . Pocztki herbu s niejasne, ale historycy uwaaj go za herb rodu Persijn, który posiada na terenie miasta duy poa ziemi. Niejaki Jan Persijn by wic panem Amstelledamme w latach 1280-1282 (te same kolory i figury znajdujemy na herbach miast Ouder-Amstel i Amstelveen, które równie byy wasnoci rodu Persijn). Ci sami historycy uwaaj, e czarny pasek porodku herbu reprezentuje rzek Amstel (podobnie jak w kilku innych holenderskich miastach, takich jak Delft czy Dordrecht , gdzie rodkowy pasek stylizuje gówny ciek wodny miasta). Trzy krzye w. Andrzeja mog reprezentowa trzy sowa motta miasta. Popularna tradycja widzi jednak w tych trzech krzyach zagroenia dla miasta: wod, ogie i zaraz.

W 1489 r. miasteczko handlowe uzyskao prawo dodania do herbu korony witego Cesarstwa Rzymskiego . Jest to aska udzielona przez cesarza Maksymiliana I st podzikowa mieszczan za poparcie dla niego. Ta sama korona jest równie widoczna (w stylizowanej formie zblionej do Rudolfa II ) nad Westerkerk , jednym z najbardziej charakterystycznych kocioów w miecie. Za czasów Pierwszego Cesarstwa Amsterdam jest jednym z dobrych miast i jako taki jest upowaniony do dania herbu nowej wadzy: s one modyfikowane przez dodanie gowy gules naadowanej trzema zotymi pszczoami, które to znak obecny na herbach dobrych miast Imperium .

Historia

Powstanie i rozwój w redniowieczu

Pierwsza wzmianka o nazwie   Amsterdam   w dokumentach historycznych siga akcie Florent V , hrabiego Holandii od 1256 do 1296 roku . Dokument zatytuowany Zwolnienie z podatków amsterdamskich ( Tolprivilege van Amsterdam ) i datowanyzwalnia kilkuset mieszkaców Zapory na Amstel z pacenia podatków od handlu ich produktami w hrabstwie Holandii oraz od mostu zaporowego na Amstel , zbudowanego okoo 1270 roku . Mieszkacy ci s okrelani po acinie jako   homines manentes apud Amestelledamme (dosownie, ludzie mieszkajcy w pobliu tamy Amstel). W cigu kilku lat sowo to przeksztacio si w swoj niemal ostateczn form amsterdamsk , o czym wiadcz pisma z 1327 r. Amsterdam by wówczas niczym innym jak przyczon do biskupstwa wiosk ryback z Utrechtu . To zwolnienie z opat daje mieszkacom Amsterdamu przewag konkurencyjn w handlu zagranicznym i pozwala Amsterdamowi sta si wiodcym centrum handlowym Holandii oraz pooy podwaliny pod przysze bogactwo i wadz.

Miasto Amsterdam osign status miasta w 1300 lub 1306 roku , prawdopodobnie przez biskupa Utrechtu , Guy z Avesnes , i sta si wanym komercyjnym XIV th  stulecia , z jego portu , który rozwija si na Damrak , dalszego oryginalnej tamy. Handel, zwaszcza z Indiami, pozosta jednak pocztkowo zdominowany przez port w Antwerpii , ograniczajc Amsterdam do handlu gównie z miastami Hanzy .

W 1345 rzekomy cud, który wydarzy si na Kalverstraat, uczyni Amsterdam wanym orodkiem pielgrzymek a do czasów reformacji . Przed 1385 r. Amstel podzieli miasto Amsterdam na dwie czci o mniej wicej równej wielkoci: stare miasto ( Oudezijde ), gdzie znajduje si stary koció ( Oude Kerk ), którego budowa rozpocza si okoo 1300 r. oraz stary koció ( Oude Kerk ). nowe miasto( Burgwallen Nieuwe Zijde ), gdzie znajduje si«nowego kocioa»( nowy koció ), zbudowany na pocztku XV th  wieku . Aby zapewni mu ochron, miasto wyposaone jest w kanay, uzupenione palisad ( burgwalem ) w postaci muru ziemnego, nadwieszonego drewnian palisad. Kiedy nowe mury obwodowe s budowane po 1385 roku , istniejcy mur przyjmuje nazw Voorburgwal (przednia palisada), podczas gdy nowy nazywa si Achterburgwal (tylna palisada), zarówno w starych, jak i nowych miastach. W historycznym centrum miasta do dzi mona zobaczy cztery kanay/ulice noszce nazwy Oudezijds Voorburgwal , Oudezijds Achterburgwal , Nieuwezijds Voorburgwal i Nieuwezijds Achterburgwal (obecnie Spuistraat ).

W latach 1421 i 1452 miasto spustoszyy dwa wielkie poary. Drugi zniszczy ponad trzy czwarte miasta, a cesarz Karol V w 1521 r. zadekretowa, e nowe domy powinny by budowane z kamienia, a nie z drewna. Pozostajc teoretycznie, zakaz sta si ostateczny od 1669 r. Prawie wszystkie drewniane domy z tamtych czasów znikny, z godnym uwagi wyjtkiem Houten Huis (drewniany dom) z beginau . Paradoksalnie, odbudowa budynków z cegy i kamienia, która jest cisza, wymaga jeszcze wicej drewna: Amsterdam odbudowuje si na palach , których dugo powinna wynosi co najmniej 15 metrów, aby dotrze do pierwszej awicy, lecej pod botnistym torfem, na którym miasto jest zbudowane; Sprowadzamy wic ze Schwarzwaldu , pywajcego po Renie , tysice masztów, poniewa jest to przemys towarzyszcy masztowi , tysice palików, na których miasto bdzie odtd budowane.

Konflikt z Hiszpani

W XVI -tego  wieku , populacja wzrosa przeciwko nastpcy Karola V , króla Hiszpanii Filipa II . Rzeczywicie, w przeciwiestwie do Karola V, którego stanowcza polityka pozostawaa bardzo wraliwa na zmiany spoeczne i religijne w jego prowincjach hiszpaskich Niderlandów , Filip II wykaza si nieprzejednaniem w sprawach religijnych i politycznych, co wywoao silne napicia. Szlachta i protestanci s pierwszymi ofiarami. Centralizujc i absolutystyczn polityk wprowadzi w ten sposób gubernator królewski w Brukseli Ferdynand Alvare z Toledo , w szczególnoci poprzez ustanowienie Rady Kopotów w 1568 roku lub ustanowienie nowego podatku w nastpnym roku, pobierajcego 10% kwoty wszelka sprzeda majtku ruchomego, zwana dziesitym denarem. W sprawach religijnych rzd postanawia odwoa si do Inkwizycji, aby spróbowa powstrzyma szybkie rozprzestrzenianie si kalwinizmu , powodujc w ten sposób powane przeladowania religijne . Rewolta szybko przerodzia si w zaart wojn do której od 1578 r. dy Amsterdam i doprowadzia do niepodlegoci siedmiu pónocnych prowincji Niderlandów Hiszpaskich pod nazw Zjednoczone Prowincje . Rok 1578 by równie naznaczony obaleniem katolickiego rzdu miasta podczas epizodu Alteratie , w którym protestanci przejli wadz bez rozlewu krwi.

Pod przywództwem Stadtholder Williama Milczcego Zjednoczone Prowincje stay si symbolem tolerancji religijnej. W kontekcie wojen religijnych, które spustoszyy inne kraje Europy , wielu szuka tam schronienia, aby y swoj wiar bez ryzyka potpienia. Sytuacja ta spowodowaa emigracj rodzin ydowskich z Pówyspu Iberyjskiego , protestanckich kupców z Flandrii , waloskich prowincji Holandii czy nawet francuskich hugenotów . W szczególnoci wiele zamonych rodzin z innych prowincji, które nadal znajduj si pod kontrol Hiszpanii, doczyo do Amsterdamu, aby znale schronienie. W 1685 r. dochód per capita by wic czterokrotnie wyszy ni w Paryu , rónica ta pogbia si jeszcze bardziej wraz z drug fal wygnania hugenotów z Francji, po odwoaniu edyktu nantejskiego w 1685 r. Uchodcy protestanccy zaoyli Waloni koció w Amsterdamie , którego kult w jzyku francuskim trwa do dzi. Wród uchodców s w szczególnoci naukowcy tacy jak Komeniusz czy filozofowie tacy jak René Descartes . Ponadto napyw flamandzkich drukarzy , zwaszcza z Antwerpii, oraz panujca w Amsterdamie tolerancja intelektualna sprawiaj, e miasto zyskuje status europejskiego centrum wolnoci prasy .

Stolica Zotego Wieku (1584-1702)

XVII th  wieku uwaany jest za zoty wiek w Amsterdamie, poniewa jest w tym czasie najbogatszym miastem na wiecie. Wznowienie Antwerpii przez Hiszpanów w 1585 r., w którym ujcia Skaldy zablokoway Zjednoczone Prowincje, spowodowao masowy napyw protestanckich buruazji, którzy przynieli know-how i kapita. Amsterdam by wówczas w centrum globalnej sieci handlu morskiego z krajami Morza Batyckiego , Afryki , Ameryki Pónocnej , Brazylii i Indii Wschodnich . W ten sposób kupcy amsterdamscy posiadaj wikszo udziaów w pierwszej w historii duej korporacji midzynarodowej , Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej , utworzonej w 1602 r., ale take w jej rywalu, Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej (1621). Te dwie firmy nabyy kilka terytoriów zamorskich, które póniej stay si koloniami holenderskimi . Bogactwem miasta s statki powracajce z Indonezji zaadowane drogocennymi przyprawami . Amsterdam byszczy w tym czasie w caej Europie, zarówno artystycznie z Rembrandtem i Vermeerem , jak i finansowo, tworzc bank wymiany pocztkowo majcy uatwia wymian walut, ale który szybko staje si dostawc funduszy dla osób fizycznych i firm, jak a take pierwsza gieda na wiecie w 1611 roku. Tak te jest w budownictwie ldowym, z budow synnych kanaów czy ratusza , ukoczon w 1655 roku pod nadzorem architekta Jacoba van Campena , uwaan przez lud Amsterdamu bdzie ósmym cudem wiata.

Hotel w Amsterdamie , obecnie Paac Królewski, namalowany w 1667 roku przez Jana van der Heydena .

To dobrze prosperujce wyniki okres w znacznym wzrostem populacji w pierwszej poowie XVII -go  wieku, wraz znacznej rozbudowy miasta. W ten sposób liczba mieszkaców wzrosa z 50 000 do 210 000 w cigu stulecia, pomimo kilku epidemii dumy (od 1623 do 1625, 1635 do 1636, 1655, a przede wszystkim 1664). Pierwsze dwa gówne rozbudowy miasta w kocu XVI -tego  wieku , z pierwszego planu ( Eerste Uitleg , od 1566 do 1585) oznaczone przez rozwój w kierunku wschodniej czci miasta do Lastage , za Oudeschans , potem Drugi plan ( Tweede Uitleg ) (1585-1593) w lad za nim. Jednak te dwie ekspansje nie wchony rosncej liczby ludnoci i nie zaspokoiy nowych potrzeb wywoanych oywion dziaalnoci gospodarcz miasta. Znaczna nowa rozbudowa zostaa wic zatwierdzona przez stany Holandii i Fryzji Zachodniej w 1609 roku. Jednak biorc pod uwag znaczne koszty zwizane z projektem oraz potrzeb przebudowy i wzbogacenia nowych dzielnic, ostatecznie podjto decyzj o realizacji projektu. rozszerzenie w dwóch etapach. Trzeci plan ( Derde Uitleg ) powsta wic w latach 1613-1625 i oznacza rozwój kilku dzielnic pooonych na zachód od starego miasta, takich jak Haarlemmerbuurt , Westelijke Eilanden czy nawet Jordaan . Ale gównym placem budowy planu jest instalacja pierwszej czci Grachtengordel , midzy brzegami IJ a obecnym Leidsegrachtem , oraz nowego muru ogrodzeniowego na poziomie Singelgracht . Prace budowlane nad nowym portem i now bastionem rozpoczy si w 1611 roku. Po jego ukoczeniu w 1613 roku zniszczenie starego muru umoliwio rozpoczcie kopania kanaów: Herengracht (1613), Prinsengracht (1614), a nastpnie Keizersgracht (1615).

Poza starymi granicami miasta nowe dzielnice powstaj mniej lub bardziej legalnie. Podczas gdy cz tego nowego miasta frontowego znajduje si w obrbie nowych fortyfikacji, druga cz (odpowiadajca przyszemu Jordaanowi ) zostaje dobrowolnie pozostawiona na zewntrz, w celu zmniejszenia kosztów i ograniczenia ruchu. powstanie przeciw wadzy. W latach 1613-1620 wikszo rowów przeksztacono w kanay, a cieki w drogi. Organizacja ulic staje si bardziej regularna i powstaje wiele budynków. Podczas gdy gleba jest podniesiona w pasie kanau, ziemia Jordaanu pozostaa niezmieniona; rónica nigdy si nie zmniejsza.

Czwarty plan ( Vierde Uitleg ), spowodowany presj demograficzn i rozwojem nielegalnych stref wokó otaczajcego muru, oznacza ukoczenie grachtengordel i rozbudow portu. Rozwój Oostelijke Eilanden w latach 1652-1660 umoliwi miastu wyposaenie si w stocznie i wiodcy port. Projekt poszerzenia granic miasta zosta zatwierdzony w 1660 r., a prace rozcigny si na dziesi lat, midzy 1662 a 1672 r. Najbogatsi kupcy i buruazja osiedlili si wówczas na brzegach równolegych kanaów Herengracht , Keizersgracht i Prinsengracht . Architekt Daniël Stalpaert odegra wan rol w tej ekspansji miasta w 1658 roku. Aby to osign, Amsterdam naturalnie potrzebowa wzmocnienia siy roboczej. Robotnicy, przybywajcy zarówno z kraju, jak i z zagranicy, napywali do miasta i osiedlali si w slumsach pooonych na obrzeach kanaów, zwaszcza w bagnistej wówczas dzielnicy Jordaan . Ich obecno kontrastuje z si finansow akcjonariuszy Compagnie des Indes .

Spadek modernizacji ( XVIII th i XIX th  stulecia)

Koniec hegemonii

Po hegemonii zotym wiekiem XVIII th  wieku ten spadek dobrobytu miasta. Wojny z Francj (midzy 1672 a 1713) oraz wojna o sukcesj austriack doprowadziy do powstania bardzo wanego dugu, sigajcego w 1795 roku 767 mln guldenów, z czego 450 tylko za Holandi . Holenderski , którzy byli gównymi nosicielami towarów do Europy, zobacz ich klienci i dostawcy tworzenia wasnych flot handlowych i ruchomych mniej za ich porednictwem. Te akty nawigacyjne , gosowali w Anglii od 1651 roku, zabroni dostpu do brytyjskich portów i kolonie dla flagami innych pastw. Postanowienia te skierowane s w szczególnoci do Zjednoczonych Prowincji .

Inn przyczyn upadku holenderskiej siy rynkowej jest postpujce starzenie si jej technik. Rozwój duego rynku w Europie Zachodniej powoduje konieczno budowy wikszych jednostek pywajcych w celu przewiezienia wikszej iloci towarów. Jeli holenderskie stocznie uruchomi wiksze statki -XVIII th  century w XVII -tego  wieku , s one mimo wszystko ogarnia ich konkurentów, zarówno pod wzgldem wielkoci na poziomie technicznym. Opónienia zgromadzone przez Holendrów maj równie konsekwencje zamulenie kanaów portów handlowych, poczwszy od tych z Pampus i Marsdiep , które zapewniaj dostp do Amsterdamu. W latach 70. XVIII wieku statek Kompanii Wschodnioindyjskiej De Vrijheid zacumowa w Amsterdamie przez 40 dni . Miejsce to zostao dotknite rykoszetem przez straszliwy gód w Bengalu w 1770 r. na obszarze podbitym przez Anglików w Indiach , wywoujc powany kryzys finansowy w 1772 r. i powodujc seri bankructw w Europie , w tym bankructwa Clifford Bank of Amsterdam i jego sojusznicy.

IV wojna angielsko-holenderska , która pestki przez Zjednoczone Prowincje i ich sojusznik The Królestwo Francji , przeciwko Wielkiej Brytanii od 1780 do 1784 roku , pozwolio brytyjski moc do odebrania wiele ustpstw kolonialne w Holenderskich Indiach Wschodnich . Ta poraka, w poczeniu z trudnociami okresu francusko-batawskiego , oznacza koniec hegemonii Amsterdamu w Europie. Jedenacie lat po dojciu do wadzy we Francji w 1799 , Napoleonowi  I er udao si rozszerzy swoje imperium na Holandi, zaanektowan podczas I Cesarstwa w 1810 roku . Amsterdam uzyska w ten sposób status trzeciego miasta imperium, obok Parya i Rzymu. Ta nowa aneksja nastpia zaledwie pitnacie lat po narodzinach Republiki Batawskiej , powstaej ze Zjednoczonych Prowincji w 1795 roku, a nastpnie po ustanowieniu Królestwa Holandii przez Napoleona w 1806 roku . Ten niestabilny kontekst jest szkodliwy dla miasta Amsterdam, które mocno ucierpiao w wyniku spadku handlu i transportu morskiego w wyniku zamulenia morskich dróg dojazdowych do miasta oraz ograniczenia handlu z koloniami. Ponadto konflikt midzy Francj a Angli zniweczy wikszo handlu z Wielk Brytani po ustanowieniu blokady kontynentalnej . Brat Napoleona  I er , Louis , pojawia si jako wadcy Królestwa Holandii od 1806 do 1810 roku, zdecydowa si na Amsterdam kapitau kiedy przyby w Hadze ,. przeniós si do stolicy i zamieszka w ratuszu, z którego uczyni paac królewski. Towarzyszy mu rzd. Poza przeniesieniem Rijksmuseum z Hagi, kadencja Louisa Bonaparte nie jest naznaczona innymi wanymi wydarzeniami dla Amsterdamu.

Po wysiedleniu wojsk francuskich przez wojska rosyjskie i pruskie w 1813 r. nowy monarcha dynastii Orasko-Nassau ponownie wybra Hag na swoje miejsce zamieszkania i siedzib Stanów Generalnych Królestwa Niderlandów . Amsterdam pozosta jednak stolic Królestwa Niderlandów od 1815 do 1830 roku, obok Brukseli . Korzystajc z woli William I st dokona gównym orodkiem gospodarczym, Amsterdam przyznawany jest monopol handlu z koloniami, po rewolucji belgijskiej w 1830 roku . Majc na celu wzmocnienie potgi portu, uruchomiono pierwsze due projekty kanaowe, takie jak Kana Pónocno-Hollandzki , zainaugurowany w 1825 roku.

Stopniowy powrót na pierwszy plan

Beguine Amsterdam pod koniec XIX -go  wieku.
Widok na tam okoo 1890-1900
Fotochromia zapory w 1900 roku.

Wraz z eksplozj urodze na przestrzeni kilkudziesiciu lat, zwizan z odnowieniem handlu, pojawieniem si nowych bran i pojawieniem si nowych rodzajów dziaalnoci, takich jak usugi finansowe, populacja przeywa silny wzrost, od 202 000 mieszkaców w 1830 r. do 520 000 w 1900 r. Miasto nie jest przygotowane na taki wzrost i jest przepenione. W miar jak warunki ycia najuboszych warstw ludnoci staway si coraz trudniejsze, pojawiay si pierwsze inicjatywy filantropijne, w szczególnoci majce na celu popraw warunków mieszkaniowych i higienicznych robotników. Doktor Samuel Sarphati staje si jedn z gównych postaci; odegra wan rol w tworzeniu systemu gospodarki odpadami, aw 1847 roku uzyska zezwolenie na wywóz mieci za porednictwem nowej firmy o nazwie Maatschappij ter bevordering van Landbouw en Landontginning . Ta ostatnia ma na celu zbieranie odpadów, ale nie sprztanie ulic, co czasem sprawia, e ich niezdrowy charakter jest niewykonalny. W 1852 stworzy Vereeniging voor Volksvlijt w celu promowania handlu, przemysu i rolnictwa, co doprowadzio w szczególnoci do budowy Paleis voor Volksvlijt (co tumaczy si na francuski jako Paac ludowej pracowitoci ). W 1855 r. zaoy Firma do wyrobu mki i chleba ( Maatschappij voor Meel en Broodfabrieken ), która oferowaa chleb w cenie o 30% niszej ni w piekarniach. Wszystkie te inicjatywy przyczyniaj si do poprawy warunków ycia w miecie, zauwaalnym od 1870 roku . Mimo pogarszajcych si warunków ycia miasto znów prosperuje gospodarczo, a coraz wicej osób przenosi si do stolicy, by spróbowa szczcia.

Bardzo silne uprzemysowienie lat 60. XIX wieku zapocztkowao nowy okres ekspansji wraz z powstaniem licznych konstrukcji i infrastruktury. W tym czasie zbudowano dwa muzea, najpierw cakowicie nowy budynek Rijksmuseum (1885), nastpnie Stedelijk Museum (1895), ale take sal koncertow Concertgebouw (1888) i dworzec gówny w Amsterdamie (1889) ). W tym samym czasie wokó Amsterdamu zbudowano lini obrony w postaci unikalnej sieci czterdziestu dwóch fortów i terenów zalewowych, w celu obrony miasta przed atakiem. W odpowiedzi na masowe przybycie pracowników, setki mieszka robotników s budowane w nowych przedmieciach stanowicych 19-eeuwse-Gordel ( «Pas XIX th  century») podczas popularnej Canal Loop . Okolice te, które zawieraj De Pijp , ten Kinkerbuurt oraz zwanej Dapperbuurt , s finansowane gównie przez bankierów i spekulantów i jest pierwszym duym miastem ekspansja poza granice przyja XVII th  wieku . Podczas gdy skupiaj gównie nisze klasy rednie, najbiedniejsze klasy osiedlaj si w Jordaan i w Oostelijke Eilanden . Powstanie tych robotniczych dzielnic przyczynio si do silnego rozwoju socjalizmu w latach 80. i 90. XIX wieku, kiedy niemal co tydzie pojawiay si silne napicia z wadzami, zwaszcza podczas demonstracji Palingoproer , podczas której armia zabia 25 demonstrantów. . Lata 90. XIX w. to przede wszystkim tworzenie zwizków przez pracowników portu miejskiego, chccych poprawi swoje warunki pracy.

Po dziesicioleciach trudnych, druga poowa XIX XX  wieku zosta oznaczony przez nowego ycia dla miasta, czsto uwaany za drugi zoty wiek. Budowa Kanau Morza Pónocnego w 1876 r., który zastpuje Kana Holandii Pónocnej, uatwia poczenia z gównymi portami i gównymi miastami Europy, otwierajc przed miastem nowe horyzonty handlowe. Wraz z rozwojem miasta stare porty Damrak i Westelijke Eilanden nie s ju przystosowane do rozwoju handlu. Powstaje nowy kompleks portowy, zbudowany na nowych sztucznych wyspach i przyjmuje nazw Oostelijk Havengebied  ; historyczne magazyny s obecnie zamieniane na mieszkania. Umoliwia to w szczególnoci przyjcie statków towarowych obsugujcych Holenderskie Indie Wschodnie , a take przepywów imigrantów. Na przeomie XIX i XX wieku przystosowano równie pónocny brzeg IJ , aby pomieci fabryki i tereny portowe. Umieszczony na czele gbokich zmian gospodarczych i spoecznych w drugiej poowie XIX -go  wieku , Amsterdam staje si niekwestionowanym status jako stolica kraju. Okoo 1900 r. prawie poowa pracujcych w miecie pracowaa w przemyle.

Infolinie, przebudowy i odnowienia ( XX th  century)

Koniec Belle Epoque i Wielkiej Wojny

Krótko przed I wojn wiatow miasto nadal si rozwijao, a nowe obszary wiejskie zostay zurbanizowane, w szczególnoci dziki Planowi Zuid zaproponowanemu przez HP Berlage w 1915 r. i zatwierdzonemu przez gmin w 1917 r. Nawet jeli Holandia pozostanie neutralna w konflikcie, Amsterdam cierpi na powany niedobór ywnoci i paliwa do ogrzewania. W 1917 r. braki wywoay zamieszki, znane jako Aardappeloproer (dosownie bunt ziemniaczany), w których zgino dziewi osób, a ponad sto zostao rannych. W wyniku tego buntu spldrowano sklepy i magazyny, próbujc znale prowiant i ywno.

Midzy dwiema wojnami

Okres midzywojenny upyn pod znakiem chci wdroenia nowego planu rozbudowy miasta, Generalnego Planu Rozszerzenia ( Algemeen Uitbreidingsplan , AUP), zatwierdzonego przez gmin w 1935 roku. Ten ostatni, opracowany przez architekta Cornelisa van Eesterena , skupia si na czterech silne osie: mieszkalnictwo, praca i wypoczynek, ze wspólnym mianownikiem sieci transportowej. Architekci i urbanici zaproponowali wic przestrzenie sprzyjajce wiatu, powietrzu i przestrzeni, co mocno kontrastuje z wczeniejszymi projektami, których elementem strukturalnym byy budynki. Ze wzgldu na trudnoci gospodarcze plan zosta ostatecznie zrealizowany dopiero po wojnie.

Paleis voor Volksvlijt , pooony na Frederiksplein , na miejscu obecnego Banku Holandii , zosta zniszczony przez poar w 1929 roku.
Magere Brug w 1930 roku.

Amsterdam nadal zasuguje na przydomek holenderskiej Wenecji , z barek na Singel raz obserwowano przez filozofa i okularów Baruch Spinoza , jego centralne i regularne urbanistycznego wzdu kanaów, z jego siedlisko charakteryzuje korytarza wodnego i wskich bram, aby chodzi o to, e kady konsekwentny ruch trzeba operowa przy oknach, z miejscami pónych spotka, gdzie piwo i nostalgia wysp pozwalaj spowolni dryf niejasnoci do duszy .

Dzielnice Amsterdamu rozwijaj odrbn tosamo, w szczególnoci ydowsk ( Jodenbuurt ), w której szlifierze diamentów dziaaj na rozkazy swoich szefów, idc w kierunku Zeedijk , jak równie dzielnice biznesowe w pobliu banku Amstel. na giedzie , gdzie sfinansowane tytuy s nadal sprzedawane w postaci kawy , chinowca , palmy kokosowej , herbaty , gumy , pieprzu , cygar i ananasów . Narzucane s równie prostolinijne ukady dzielnic mieszczaskich, których siedliska naznaczone s ideaem purytaskim , od razu ukazujc hierarchi poprzez narodziny dobrych rodzin i lady quasi-seigniorial desygnowania ich osobowoci lub indywidualnoci, wymagajce schludnoci i czystoci, bezpieczestwo i spokój, przy jednoczesnym zachowaniu pienidzy i dochodów z handlu. W tym rygorze uczestniczy wadza miejska, zakazujc taców w niedziele i narzucajc cisz religijn w czasie bogosawiestwa .

Druga wojna wiatowa

Podczas II wojny wiatowej Niemcy najechay i przejy kontrol nad Holandi. W obliczu prowadzonej przez niemiecki reim polityki przeladowa i eksterminacji ludnoci ydowskiej, niektórzy obywatele Amsterdamu próbuj stawi opór ukrywajc cz z nich, pomimo zagroe, jakie si z tym niesie. Mimo to podczas konfliktu deportowano ponad 100 000 ydów z Amsterdamu, niemal wyniszczajc spoeczno ydowsk miasta. Obawy te byy przedmiotem protestów ludnoci, zwaszcza strajku z lutego 1941 r. , który doprowadzi do paraliu miasta. Wród najbardziej znanych ydów deportowanych, mona wymieni mody Anne Frank klauzurowych przez 25 miesicy z jego rodzin i przyjaciómi przy centralnym magazynie w Amsterdamie, przed wywózk do obozu koncentracyjnego w Bergen-Belsen . Pod koniec II wojny wiatowej wszelka komunikacja z reszt kraju zostaa odcita, a ywno i paliwo zostay niebezpiecznie wyczerpane. Wielu obywateli wyjechao wówczas na wie w poszukiwaniu poywienia. Aby pozosta przy yciu, niektórzy miejscowi s zmuszeni je psy, koty, buraki cukrowe i rozdrobnione cebulki tulipanów. Na opa cina si te wikszo drzew w miecie, podobnie jak wikszo mebli i stolarki z mieszka ydów, którzy zginli w deportacji.

Odbudowa, powojenna

W nastpstwie wojny wiele nowych dzielnic, takich jak Osdorp , Slotervaart , czy Geuzenveld-Slotermeer powstao zgodnie z AUP. Dzielnice te zaprojektowano z licznymi ogrodami publicznymi i duymi otwartymi przestrzeniami, dziki czemu zyskay miano miast ogrodów ( tuinsteden ). Nowe budynki oferuj równie podwyszony komfort ycia dziki wikszym i janiejszym pokojom, balkonom i ogrodom. Po wojnie i innych incydentów, które nkany the NIEMOLIWE XX th  century , wiele z potrzebami miasta do remontu lub renowacji. Poniewa spoeczestwo przechodzi znaczce zmiany, politycy i inne wpywowe osobistoci opracowuj projekty majce na celu rewitalizacj wanych czci miasta, w szczególnoci z budynkami komercyjnymi i nowymi drogami dostpnymi dla najwikszej liczby.

Powstanie wspóczesnego miasta

Ogólny plan rozszerzenia suy jako podstawa dla rozwoju miasta po drugiej wojnie wiatowej .

Lata 60. i 70. przyniosy Amsterdam z powrotem na pierwszy plan wiadomoci, nie tylko ze wzgldu na jego wpywy gospodarcze lub handlowe jako metropolii kraju, który w peni skorzysta z boomu w Trzydziestu Chwalebnych Latach , ale take ze wzgldu na tolerancj miasta w kierunku uywania mikkich narkotyków , co czyni go ulubionym miastem pokolenia hippisów . Amsterdam odgrywa zatem kluczow rol w powstawaniu ruchu protestacyjnego Provo , zainicjowanego w happeningi artysty Roberta Jaspera Grootveld na Spui , z 1964 r . Nasilaj si jednak zamieszki i starcia z policj. , bomby dymne zostay rzucone, gdy procesja lubna przesza, tu przed lubem ksiniczki Beatrix w Westerkerk z niemieckim dyplomat Clausem von Amsbergiem . a przez kilka dni, po demonstracji robotników budowlanych, do której szybko doczyli inni niezadowoleni, zwaszcza modzi ludzie, w historycznym centrum pustoszy wybuch przemocy. Wedug oceny, która moga by jeszcze powaniejsza, rannych jest kilkudziesiciu, ale tylko jeden martwy, Jan Weggelaar, pidziesicioletni robotnik, który zmar na atak serca na pocztku zamieszek. Przez lata wielu dzikich lokatorów byo eksmitowanych si. W 1980 roku , kiedy Beatrix zostaa zaprzysiona, kiedy obja tron, protestujcy, w wikszoci skadajcy si z czonków ruchu dzikich lokatorów, skonfrontowali si z policj przed Nieuwe Kerk podczas   zamieszek koronacyjnych  .

Rozwaany jest równie projekt budowy drogi ekspresowej biegncej nad metrem, aby uatwi ruch midzy dworcem centralnym w Amsterdamie a reszt miasta. W starej dzielnicy ydowskiej rozpoczynaj si prace remontowe. Mniejsze uliczki, takie jak Jodenbreestraat, s poszerzane, a prawie wszystkie znajdujce si tam budynki s wyburzane. Napicia zwizane z wyburzeniami osigny apogeum podczas prac na Nieuwmarkt , co wywoao zamieszki (  Nieuwmarkt rellen  ), podczas których mieszkacy wyraali swój gniew przeciwko polityce odbudowy miasta.

W efekcie prace rozbiórkowe zostaj wstrzymane, a planowana autostrada ostatecznie nie jest budowana, w przeciwiestwie do metra, które jest budowane zgodnie z planami. Zosta zainaugurowany w 1977 roku , pomidzy now dzielnic Bijlmer (znajdujc si w obecnej dzielnicy Zuidoost ) a centrum Amsterdamu. Docelowo tylko kilka ulic w okolicy jest przebudowywanych i poszerzanych. Na Waterlooplein , placu, który jest prawie cakowicie zburzony, zostaje otwarty nowy ratusz miasta . Jednoczenie powstaj due prywatne firmy, takie jak Stadsherstel Amsterdam (Rewitalizacja Amsterdamu), których celem jest rehabilitacja i renowacja caego centrum. Cho pozytywne efekty tej polityki s widoczne ju dzi, nadal realizowane s inicjatywy zmierzajce do dalszego rozwoju orodka. Cae miasto korzysta globalnie z polityki, a do uzyskania statusu obszaru chronionego . Wiele budynków s podwyszone do pomnika pastwowego ( Rijksmonument ) i obszarze Canal Loop (w tym w szczególnoci Herengracht , Keizersgracht i Prinsengracht ) dodaje si do listy wiatowego Dziedzictwa z UNESCO w 2010 roku.

Dzielnica stacji Amsterdam-Amstel , na wschodnim brzegu Amstel , jest domem dla Rembrandta Tower , zainaugurowanego w 1994 roku, najwyszego budynku w miecie.

Na pocztku nowego tysiclecia zaczynaj si rozwija problemy spoeczne, takie jak bezpieczestwo, dyskryminacja etniczna i segregacja midzy grupami religijnymi i spoecznymi. Czterdzieci pi procent ludnoci Amsterdamu to cudzoziemcy , gównie z Europy i krajów takich jak Surinam , Maroko , Turcja czy Antyle Holenderskie . Amsterdam charakteryzuje si jednak wyran tolerancj spoeczn i rónorodnoci. Z w , obecny burmistrz Job Cohen i jego zastpca ds. integracji Ahmed Aboutaleb prowadz polityk opart na dialogu spoecznym i tolerancji, której towarzysz nowe surowe rodki przeciwko tym, którzy ami prawo.

Miasto mówi na pocztku XXI th  century jako istotnego kapitau kulturowego w Europie, z miejsc, lista jest duga. Wiele muzeów przeszo gruntowny remont. W ten sposób Muzeum Morskie zostao ponownie zainaugurowane now scenografi w 2011 r., Stedelijk mia nowy wspóczesny budynek o nazwie wanna dodany w 2012 r., Rijksmuseum przechodzio gruntowny remont i zostao ponownie zainaugurowane przez królow Beatrix w 2013 r. przez Baracka Obam w nastpnym roku; Muzeum Van Gogha , zbudowany w 1973 roku, rozbudowany w 1999 roku i ma nowe wejcie w 2014 roku.

Dzielnica mieszkaniowa IJburg , zbudowana we wschodniej czci miasta na sztucznie stworzonych wyspach, to model zrównowaonego ssiedztwa, którego dowiadcza miasto w obliczu podnoszcych si wód i potrzeby przestrzeni w pobliu centrum. Amsterdam Science Park jest kolejnym przykadem nowego obszaru rozwinitej: wbudowane w miejsce starych opuszczonych terenach kolejowych, budynków pomieci laboratoria badawcze i cz kampusu studenckiego na uniwersytecie miasta . W tym samym czasie, kilka gosy s syszane na penym ruchu samochodowego w centrum miasta i dzielnic wybudowanych w XIX -tego  wieku, który mógby zosta osignity w 2020s .

Geografia

Topografia

Pooony w zachodniej czci Holandii Amsterdam jest czci prowincji Holandia Pónocna i znajduje si w bezporednim ssiedztwie prowincji Utrecht i Flevoland . Rzeka Amstel wpada do IJ i jest zintegrowana z sieci kanaów rozsianych po caym miecie. Ta ostatnia znajduje si dwa metry npm Teren wokó miasta jest paski i uformowany przez due poldery . Na poudniowy zachód od miasta znajduje si Las Amsterdamski , pooony na wikszoci jego obszaru w gminie Amstelveen . Wreszcie miasto jest poczone z Morzem Pónocnym dugim Kanaem Morza Pónocnego, który obsuguje jego port .

Miasto Amsterdam ma czn powierzchni 219,33 kilometrów kwadratowych, z czego 164,89  km 2 to grunty. Bezwzgldna gsto zaludnienia wynosi zatem 3.653 mieszkaców na km 2 , ale w rzeczywistoci 4,848 osób / km 2 , na podstawie mieszkalnej ziemi, z zapasem mieszkaniowym 2,408 gospodarstw domowych na kilometr kwadratowy. Parki i rezerwaty przyrody zajmuj okoo 14% powierzchni miasta. Same tereny zielone i rekreacyjne (parki, ogrody, tereny sportowe) stanowi 11,3% ogólnej powierzchni, a lasy i lasy 2,3%.

Pogoda

Herengracht w zimie.

W Amsterdamie panuje klimat oceaniczny ( Cfb w klasyfikacji Köppena ) silnie uzaleniony od bliskoci Morza Pónocnego na zachodzie i przewaajcych wiatrów zachodnich. Amsterdam, podobnie jak wikszo prowincji Holandia Pónocna , znajduje si w strefie mrozoodpornoci typu 8b, odpowiadajcej redniej temperaturze od -9,4 do -6,7  ° C dla najniszej rocznej temperatury osignitej w cigu ostatnich dwudziestu lat. Przymrozki wystpuj gównie wtedy, gdy wiatr wieje ze wschodu lub pónocnego wschodu z kontynentalnej Europy. Jednak ze wzgldu na blisko duych zbiorników wodnych i znaczcy efekt miejskiej wyspy ciepa , temperatury w nocy rzadko spadaj poniej -5  ° C , w porównaniu do -12  ° C w Hilversum 25 kilometrów na poudniowy wschód od Amsterdamu.

Temperatury latem s umiarkowanie ciepe, rednio 22,1  ° C w sierpniu i skoki 30  ° C, które rzadko utrzymuj si duej ni trzy dni z rzdu. Rekord pod wzgldem rocznej rónicy temperatur wynosi od -24  °C do 36,8  °C . Opady deszczu w Amsterdamie s czste i wynosz rednio 187 deszczowych dni w roku, przy czym wikszo opadów wystpuje w postaci mawki lub przelotnych opadów deszczu. rednie roczne opady wynosz 915 milimetrów. Za pogoda (chmury i deszcz) jest szczególnie czsta w okresie chodnym, od padziernika do marca.

Prognoza pogody w Amsterdam-Schiphol (1981-2010)
Miesic Sty. luty Marsz kwiecie moe czerwiec Lip. sierpie wrz. Padziernik Listopad grudzie rok
rednia minimalna temperatura ( °C ) 0,8 0,5 2,6 4,6 8,2 10,8 13 12,8 10,6 7,5 4.2 1,5 6,4
rednia temperatura (°C) 3.4 3,5 6,1 9,1 12,9 15,4 17,6 17,5 14,7 11 7,1 4 10.2
rednia maksymalna temperatura (° C) 5,8 6,3 9,6 13,5 17,4 19,7 22 22,1 18,8 14,5 9,7 6,4 13,8
Soce ( godz ) 63,2 87,5 126,3 182,7 221,9 205,7 217 197 139,4 109,1 61,7 50,5 1,662
Opady ( mm ) 78,5 57,3 72,8 46,2 59,3 70,8 77,6 85,5 85,3 100,1 93,7 87,5 914,6
ródo: (nl)   dane klimatyczne   , KNMI (dostp 23 maja 2013 ) [PDF]
Schemat klimatyczny
jot fa M W M jot jot W S O NIE re
 
 
 
5,8
0,8
78,5
 
 
 
6,3
0,5
57,3
 
 
 
9,6
2,6
72,8
 
 
 
13,5
4,6
46,2
 
 
 
17,4
8,2
59,3
 
 
 
19,7
10,8
70,8
 
 
 
22
13
77,6
 
 
 
22,1
12,8
85,5
 
 
 
18,8
10,6
85,3
 
 
 
14,5
7,5
100,1
 
 
 
9,7
4.2
93,7
 
 
 
6,4
1,5
87,5
rednie: Temp. max i min ° C Opady mm

Demografia

Ewolucja populacji

Wedug danych opublikowanych przez miasto w 2013 roku Amsterdam ma 799 442 mieszkaców, co stanowi wzrost o 1,2% w porównaniu do 2012 i 7% w porównaniu do 2008 roku . Na podstawie tych samych liczb tubylcy stanowili tylko 49,4% populacji, co oznacza, e 50,6% ludnoci jest obcego pochodzenia. Centralne Biuro Statystyczne wysuwa si posta 801,200 mieszkaców w 2013 roku.

Na XVI th  wieku oraz XVII -tego  wieku , imigranci s gównie hugenoci , tym Flamandowie , e ydów sefardyjskich i westfalski . Hugenoci gromadzili si masowo po odwoaniu edyktu nantejskiego w 1685 r. , podczas gdy protestanci flamandzcy wyemigrowali po wojnie osiemdziesicioletniej . Westfalskiego tymczasem wyemigrowa ze wzgldów ekonomicznych przepywów kontynuowa -XVIII th  wieku i XIX th  century . Przed II wojn wiatow 10% ludnoci Amsterdamu byo wyznania mojeszowego .

W XX th  century , pierwsza masywna fala imigracji pochodzce z Indonezji po niezalenoci Holenderskich Indiach Wschodnich podczas 1940 i 1950 roku . W cigu 1960 roku , wielu pracowników wyemigrowali z Turcji , z Maroka z Woch i Hiszpanii . Proklamacja niepodlegoci Surinamu w 1975 roku przycigna równie wielu imigrantów, z których wikszo osiedlia si w okrgu Bijlmer . Inni imigranci, w tym uchodcy szukajcy azylu, ale take imigranci nielegalni, napywaj z obu Ameryk do Azji i Afryki . W latach 70. i 80. wielu rdzennych mieszkaców Amsterdamu przenioso si do miast takich jak Almere i Purmerend lub do Gooi , w szczególnoci zgodnie z trzecim planem zagospodarowania przestrzennego zaproponowanym przez rzd. Ten ostatni promuje rozwój obszarów podmiejskich i proponuje nowe projekty znane jako centra wzrostu ( groeikernen ). W wyniku tej polityki wielu modych ludzi pracy przenosi si do De Pijp i Jordaan , zaniedbanych przez starszych mieszkaców miasta.

Ewolucja demograficzna gminy Amsterdam
1300 1400 1500 1600 1675 1795 1830 1850 1879
1000 3000 12.000 60 000 206000 217 024 202,364 224 035 317 000
1900 1930 1960 1970 1985 1990 2000 2008 2013
523 977 757,386 864 747 807.095 675,570 695 221 731,289 747,290 799,442
2018 - - - - - - - -
854.047 - - - - - - - -
Rozwój aglomeracji i obszaru miejskiego w ostatnim czasie
Rok Aglomeracja Obszar miejski
1960 889 962 959,609
1970 921 568 1 024 698
1980 944 687 1 086 833
1990 930 124 1 187 799
2000 1002868 1 378 873
2009 1 039 029 1 497 278
2013 1 096 920 1 557 905

Pochodzenie mieszkaców i rónorodno religijna

Geldersekade.
Chinatown w Amsterdamie, pooone w pobliu Nieuwmarkt , ma wiele azjatyckich sklepów i wielojzyczny wywietlacz nazw ulic.

Podobnie jak inne due holenderskie miasta, Amsterdam jest miastem wielokulturowym, w którym poowa ludnoci jest pochodzenia obcego. Wedug danych z 2013 r. ludno tubylcza stanowia 49,4% populacji. Ponadto 34,9% caej populacji i 52,6% modych ludzi poniej 18 roku ycia pochodzi z krajów spoza OECD . W 2009 roku miasto wymienio 176 rónych narodowoci, co czyni je najbardziej zrónicowanym miastem na wiecie.

Ojczynie Populacja
Flaga Maroka Maroko 76 751
Flaga Surinamu Surinam 66 190
Flaga Turcji indyk 42 638
Flaga Indonezji Indonezja 25 792
Flaga Niemiec Niemcy 17 941
Flaga Antyli Holenderskich Antyle Holenderskie 12255
Flaga Ghany Ghana 12 062
Flaga Wielkiej Brytanii Wielka Brytania 12 052
Flaga Stanów Zjednoczonych Stany Zjednoczone 8 629
Flaga Woch Wochy 7 712

W ostatnich dziesicioleciach charakter religijnej demografii miasta zosta znacznie zmieniony przez masowy napyw imigrantów z byych kolonii . W ten sposób imigranci z Surinamu wprowadzili ruch braci morawskich , odmian luteranizmu i protestantyzmu , a take hinduizmu . Ponadto rozwijaj si równie róne ruchy islamskie z rónych czci wiata. Islam jest wic dzisiaj gówn religi mniejszoci w Amsterdamie, a chrzecijastwo jest dominujce. Due spoecznoci Ghany i Nigerii zakadaj równie kilka nowych ruchów religijnych (czasami nazywanych kocioami afrykaskimi), zorganizowanych gównie w garaach w dystrykcie Bijlmer , gdzie osiedlona jest wikszo populacji z tych krajów. Wiele ruchów religijnych zakada kongregacje, takie jak buddyzm , konfucjanizm i hinduizm . Jednym z najbardziej widocznych miejsc imigracji do Holandii jest Dappermarkt , targ znajdujcy si w dzielnicy Indonezji ( Indische buurt ) i znany z rónorodnoci i egzotyki swoich produktów.

Pomimo reputacji tolerancji Holendrów i mieszkaców Amsterdamu, w szczególnoci wzrost napywów imigracyjnych i zwizany z tym wzrost liczby religii i kultur po II wojnie wiatowej powoduje kilkakrotnie napicia spoeczne i etniczne. Jednym z najbardziej uderzajcych przykadów jest zabójstwo reysera Theo van Gogha przez muzumaskiego ekstremist w 2004 roku . Usunicie kilku kanaów w jzyku arabskim lub tureckim z podstawowych pakietów oferowanych w abonamencie kablowym to kolejny przykad zmiany polityki Holendrów wobec niektórych mniejszoci.

W ostatnich latach pojawia si krytyka polityków, którzy zdecydowali si prowadzi cz swojej kampanii w jzykach mniejszociowych. W szczególnoci byy burmistrz miasta Eberhard van der Laan mocno krytykuje, bdc ministrem mieszkalnictwa, ssiedztwa i integracji, kandydatów rozprowadzajcych ulotki w jzykach innych ni niderlandzki. Z tej okazji niektóre ulotki zostaj skonfiskowane. Takie stanowisko wywoao reakcj obroców wielokulturowoci i przysporzyo Van der Laanowi wiele krytyki, take w jego wasnej partii, Partii Pracy . Jednak w tym samym okresie miasto Amsterdam uruchomio równie kompletny i bezpatny program kursów jzyka niderlandzkiego dla imigrantów, zgodnie ze swoj polityk integracji przez asymilacj.

2013 Numer Odsetek
Rodzimy 394,645 49,4
Obcokrajowcy z Zachodu 125 720 15,7
Niezachodnie allochtony 279 077 34,9
Maroko 72,330 9,0
Surinam 67 919 8,5
indyk 41 981 5,3
Antyle Holenderskie i Aruba 11 993 1,5
Inny 84 854 10,6

Administracja i zarzdzanie

Organizacja terytorialna

A do , gmina Amsterdam, rozoona na prawie 220  km 2 , podzielona jest na pitnacie dzielnic ( stadsdelen , równie transkrybowanych po francusku jako arrondissements) rozmieszczonych w formie dwóch koron wokó Centrum . Te pitnacie dzielnic miao bardzo nierównomiernie rozoon populacj (dane z 2007 r.):

Od , rada lokalna zarzdza kadym okrgiem, którego liczba jest zmniejszona do omiu. Jednak obszar przemysowy i portowy Westpoort stanowi wyjtek, poniewa ta bardzo sabo zaludniona dzielnica zachowuje swoj integralno po reformie terytorialnej z 2010 r. i znajduje si bezporednio pod kontrol gminy Amsterdam. Pod koniec reformy nowe dzielnice s (z odpowiednimi populacjami na):

Rozbudowa gminy

Stara wie Nieuwendam , obecnie pooona w gminie Amsterdam, w dzielnicy Noord .

Wedug Centralnego Biura Statystycznego (CBS) miasto Amsterdam pasuje do rónych zestawów statystycznych o zmiennej geometrii: gminy Amsterdam, aglomeracji metropolitalnej Amsterdamu, Wielkiego Amsterdamu i obszaru metropolitalnego Amsterdamu. Najmniejsza jednostka gmina, pokrywy 219  kilometr 2 dla populacji 801,200 mieszkaców 2013. gmina rozciga si wic wraz z upywem czasu przez absorpcj ssiednich wsiach Bijlmermeer , Buiksloot , Driemond , Durgerdam , Holysloot , Nieuwendam , t Nopeind , Oud Osdorp , Ransdorp , Ruigoord , Schellingwoude , Het Schouw , Sloten , Sloterdijk i Zunderdorp .

Aglomeracja metropolitalna ( Grootstedelijke Agglomeratie Amsterdam ) obejmuje oprócz Amsterdamu gminy Zaanstad , Wormerland , Oostzaan , Diemen i Amstelveen , dla populacji 1 096 042 mieszkaców w 2013 roku. Obszar Wielkiego Amsterdamu ( Grootstedelijk Gebied Amsterdam ) jest regionem znanym jako   COROP  , który obejmuje 15 gmin o populacji 1 293 208 mieszkaców w 2013 r. Mimo znacznie wikszego obszaru, Wielki Amsterdam ma populacj tylko umiarkowanie wiksz ni aglomeracja ze wzgldu na nieuwzgldnienie gminy Zaanstad (147 141 mieszkaców w 2011). Wreszcie, obszar metropolitalny Amsterdamu ( Metropoolregio Amsterdam ) jest najbardziej zaludniony z 2,33 milionami mieszkaców. W porównaniu z Wielkim Amsterdamem obszar ten obejmuje miasta Zaandam , Wormerveer , Muiden , Abcoude , Haarlem , Almere i Lelystad, ale nie obejmuje miasta Graft-De Rijp . Naley równie zauway, e Amsterdam jest równie czci aglomeracji z Randstad , która obejmuje miast Utrecht , Hadze i Rotterdamie , zamieszkany przez okoo 7,8 mln ludzi.

Wspólny

Stopera , budynku mieszkalnego zarówno ratusz i Amsterdam Muziektheater .
Femke Halsema jest burmistrzem Amsterdamu od 12 lipca 2018 roku.

Podczas gdy lokalne decyzje s podejmowane na poziomie kadego stadsdeel , za due projekty, które dotycz caego miasta, zwaszcza infrastruktury, odpowiada gmina ( Gemeente Amsterdam ). Budet partycypacyjny pozwala mieszkacy kadym okrgu na wsparcie projektów z ich wyboru.

Gmina Amsterdam jest obecnie rzdzona przez koalicj ustanowion w radzie miejskiej midzy Zielon Lewic (GL), Demokratami 66 (D66), Parti Pracy (PvdA) i Parti Socjalistyczn (SP). Miasto mocno zakotwiczone po lewej stronie, rzdzone niemal nieprzerwanie przez burmistrza Partii Pracy od 1945 roku. Amsterdam jest czsto przedstawiany jako wzór dobrego zarzdzania. Oprócz funkcji burmistrza istnieje stanowisko pierwszego wiceburmistrza, tradycyjnie przypisywane osobowoci drugiej partii najliczniej reprezentowanej w radzie gminy. Wadza wykonawcza rzdu gminy skada si z radnych , z których kady ma przydzielon tek.

Peny tytu burmistrza Amsterdamu od 1945 r.
Kropka Tosamo Etykieta Jako
1945 1946 Feike de Boer LSP Morski
1946 1956 Arnold Jan d'Ailly PvdA Urzdnik
1956 1967 Gijs van Hall PvdA Bankier
1967 1977 Ivo Samkalden PvdA Urzdnik
1977 1983 Wim polak PvdA Urzdnik
1983 1994 Ed van Thijn PvdA Urzdnik
1994 2001 Schelto Patijn PvdA Urzdnik
2001 2010 Praca Cohen PvdA Prawnik
2010 2017 Eberhard van der Laan PvdA Prawnik
2018   Femke Halsema GL Kryminolog

Przestpczo

Amsterdam jest ogólnie bezpiecznym miastem, podobnie jak Holandia. Wydaje si jako 17 th  rang na rodowisko bezpieczestwa w wiatowym rankingu jakoci ycia w miastach przeprowadzone przez firm konsultingow Mercer w roku 2011. Miasto ma równie wskanik przestpczoci oraz nisza od wikszoci miast europejskich. Jednak wedug AD Misdaadmeter , krajowego rankingu prowadzonego przez Algemeen Dagblad na podstawie danych zebranych od policji, jest to najmniej bezpieczne miasto w Holandii, wyprzedzajc Rotterdam i Eindhoven . W 2012 r. liczba skarg zarejestrowanych przez policj miejsk wzrosa do 84 218, o 1,5% wicej ni w 2011 r. Kradziee stanowi wikszo przestpstw popenianych w miecie, z okoo 60% skarg. Kradziee rowerów/skuterów i motorowerów (12,2% ogóu) oraz kradziee pojazdów mechanicznych (11,9%) to najczciej zgaszane przestpstwa. Ponadto liczba skarg dotyczcych kradziey kieszonkowych (10,3% caoci) gwatownie wzrosa w latach 2011-2012, z 6320 do 8652.

Poprawa bezpieczestwa w miecie i ograniczenie przestpczoci to dwa wane cele dla gminy. W ramach programu Dokonywanie wyborów dla miasta, zatwierdzonego przez koalicj PvdA, VVD i GL w, sekcja powicona bezpieczestwu, Veiligheidsplan , jest opracowywana na lata 2012-2014. Celem tego programu jest zmniejszenie przestpczoci poprzez ukierunkowanie na kilka dzielnic i rodzajów przestpczoci, w tym prostytucj i handel ludmi , dyskryminacj i przestpstwa na tle rasowym oraz przemoc domow. W 2007 roku ratusz uruchomi równie program rehabilitacji hipercentrum o nazwie Projekt 1012, którego dwa gówne cele to prostytucja i bezpatna sprzeda mikkich narkotyków.

Od 2012 r. w rónych dzielnicach Amsterdamu zacza pojawia si seria zabójstw powizanych z mafi marokask w celu kontroli przemytu kokainy regularnie pochodzcej z portów Rotterdamu i Antwerpii . Odnotowuje si dziesitki zgonów, gównie modych Marokaczyków. Wedug gazety The Guardian Amsterdam jest miastem o najwyszym wskaniku celowych zamachów w Europie Zachodniej . Jednak Economist Intelligence Unit szacuje, e Amsterdam jest najbezpieczniejszym miastem Europy w 2019 roku, zajmujc czwarte miejsce na wiecie.

Status stolicy kraju

Jak Benin , Boliwia i Wybrzee Koci Soniowej , kapita z Holandii nie jest siedzib rzdu. Rzeczywicie, siedziba rzdu, parlament ( Binnenhof ), Sd Najwyszy i Paac Królewski zawsze znajdoway si w miecie Haga , w prowincji Holandia Poudniowa , z wyjtkiem krótkiego okresu midzy 1808 a 1810 rokiem pod rzdami Ludwika Bonapartego . Dlatego te znajduj si tam ambasady zagraniczne. Amsterdam zawdzicza swój status stolicy kraju jednej wzmiance w holenderskiej konstytucji , zestawiajcej terminy stolica i Amsterdam. Tak wic w artykule 32 rozdziau 2 Konstytucji wspomina si, e król (lub królowa) skada przysig i jest koronowany w stolicy Amsterdamu ( de hoofdstad Amsterdam ). Poprzednie wersje konstytucji wymieniay tylko miasto Amsterdam ( de stad Amsterdam ), nie wspominajc o adnej stolicy. Ponadto Amsterdam nie jest równie stolic prowincji Holandia Pónocna , jak rol odgrywa miasto Haarlem . Mimo to Amsterdam pozostaje najwikszym miastem w Holandii, a take gospodarczym i turystycznym centrum kraju.

Partnerstwa midzynarodowe

Miasto Amsterdam opracowao zestaw partnerstw i programów wspópracy z kilkoma miastami i krajami na caym wiecie. Gównym celem tych partnerstw jest wzmocnienie kulturalnej i ekonomicznej pozycji miasta poprzez transfer umiejtnoci i wiedzy. Wspópraca gminy z miastami partnerskimi skierowana jest przede wszystkim do trzech duych grup krajów:

Poniej wymieniono gówne partnerstwa:

Ekonomia i wpywy

Wiodcy orodek ekonomiczno-finansowy

Siedziba firmy Philips
Siedziba firmy Philips znajduje si w Amsterdamie.

Amsterdam jest finansow i handlow stolic Holandii i jest pitym co do wielkoci miastem biznesowym w Europie po Paryu , Londynie , Frankfurcie i Brukseli . Miasto plasuje si równie na pitym miejscu w rankingu Bloomberg Businessweek najlepszych europejskich miast do lokalizacji dla firm, wci za t sam trójk i tu za Barcelon . Gówne cechy miasta, które wyaniaj si z rankingu to rónorodno uywanych jzyków, a take dostp do rynków i jako infrastruktury transportowej, zarówno krajowej, jak i midzynarodowej. Swoje siedziby ma tam wiele duych holenderskich firm i banków, m.in. AkzoNobel , Heineken , grupa ING , Ahold , TomTom , Delta Lloyd czy Philips . Globalna siedziba amerykaskiej firmy KPMG , a take KLM, znajduje si w pobliskim miecie Amstelveen , gdzie zaoyo si równie wiele nieholenderskich firm, aby skorzysta z niszych czynszów i przej swoje grunty. trudne przez zaporowe ca stosowane w Amsterdamie.

Chocia wiele maych firm wci znajduje si wokó starych kanaów, coraz czciej przenosz si one poza centrum miasta. Nowa dzielnica biznesowa Zuidas (O Poudniowa) staa si nowym nerwowym centrum sektora finansowego i prawnego. W rzeczywistoci znajduje si tam pi najwikszych kancelarii prawnych i firm konsultingowych w Holandii, takich jak Boston Consulting Group czy Accenture . Istniej trzy inne drugorzdne centra finansowe. Pierwsza, zlokalizowana na pónocny zachód wokó stacji Sloterdijk , mieci gazet De Telegraaf , Deloitte , miejskie przedsibiorstwo transportu publicznego ( Gemeentelijk Vervoersbedrijf ) i holenderskie organy podatkowe ( Belastingdienst ). Drugi znajduje si wokó Johan Cruyff Arena , na poudniowym wschodzie, podczas gdy trzeci koncentruje si wokó stacji Amsterdam-Amstel, w szczególnoci z siedzib gówn Philipsa . Gieda Papierów Wartociowych w Amsterdamie (AEX) to take nerwowe centrum aktywnoci Amsterdamu, pooone w samym centrum miasta, midzy dworcem gównym a zapor. Najstarsza gieda na wiecie, bdca obecnie czci Euronextu, pozostaa jedn z najwikszych gied europejskich.

Amsterdam jest równie popularnym miejscem organizacji midzynarodowych konwencji i spotka biznesowych. W 2009 roku , hotele w miecie i centra kongresowe gospodarzem, zgodnie z Biura Kongresu Amsterdam, 515 spotka midzynarodowych z ponad 40 uczestników i trwajcy co najmniej dwa dni. Otwarty w 1961 r. RAI Amsterdam , pooony w dzielnicy Zuid , jest gospodarzem okoo pidziesiciu midzynarodowych kongresów oraz okoo siedemdziesiciu targów i wystaw kadego roku. Program dopenia kilkanacie festiwali. W sumie stanowi to roczn frekwencj okoo 1,5 miliona biletów.

Jako ycia

Amsterdam jest regularnie wymieniany jako jedno z gównych wiatowych centrów gospodarczych i jedno z najbardziej dynamicznych i przyjaznych do ycia miast.

Zgodnie z klasyfikacj wiatowych miast stworzon przez grup robocz Globalization and World Cities (GaWC) Jona Beaverstocka, Richarda G. Smitha i Petera J. Taylora w 1998 roku , Amsterdam zalicza si do miast alfa. Nadal pojawia si w tej kategorii w zaktualizowanej wersji badania z 2010 roku obok m.in. Mediolanu , Pekinu , Los Angeles , Frankfurtu i Moskwy . W Globalny PowerCity Index wyprodukowany przez The Mori Memorial Foundation w Tokio w 2012 roku , Amsterdam na rysunku 7 th  rangi wiatowej z klasyfikacj opart na szeciu odrbnych rodzin kryteriów (Gospodarka, badawczo-rozwojowych, wpywy kulturowe, przestronnoci, dostpu i ochrony rodowiska) . W 2012 roku równie, Amsterdam zajmuje 17 th  Worldwide rankingu indeksu globalnej konkurencyjnoci miasta z Economist Intelligence Unit na podstawie zdolnoci do pozyskania kapitau, biznes, talent i odwiedzajcych. Podobnie, firma konsultingowa Strategia AT Kearney jest wliczone Amsterdam na 26 th  miejsce w Global Cities Index na podstawie piciu kryteriów (dziaalno gospodarcza, kapitau ludzkiego, wymiany informacji, wpywy kulturowe i polityczne zobowizanie).

Pod wzgldem jakoci ycia w Amsterdam Rysunek 2 e  badania na wiatowym poziomie najlepszych miast rankingu i odroczenia w Economist Intelligence Unit za Hong Kong i 11 th  w klasyfikacji Miasto Rankingi Survey ustanowionych przez Gabinet Mercer Consulting . Oba badania przeprowadzono odpowiednio w 2012 i 2014 roku. To, co podkrelaj róne badania socjologiczne, to, poza bogactwem kulturowym miasta i jego naturalnymi zasobami wodnymi, zaangaowanie jego mieszkaców w popraw rodowiska ycia spoecznoci. I tak na przykad stowarzyszenie obywatelskie Bankjescollectief proponuje w kad pierwsz niedziel miesica latem instalowanie mobilnych awek na dole budynków, aby stworzy przestrze ssiedzk. Jednak niektórzy mieszkacy sami podejmuj pewne inicjatywy, z których najsynniejsz jest w Amsterdamie podlewanie rolin na miejskiej jezdni przed ich domami.

Dziaalno portowa

Port w Amsterdamie
Port w Amsterdamie jest czwartym co do wielkoci port towarowy w Europie.

Port Amsterdam jest drugim w Holandii, za które z Rotterdamu . W oparciu o dane z 2010 roku , plasuje 4 th  miejsce w Europie w oparciu o tonau towarów, za tych, od Antwerpii i Hamburgu . Znajduje si na Kanale Morza Pónocnego i na brzegach IJ . Poprzez Kana Morza Pónocnego jest poczony z Morzem Pónocnym , podczas gdy Helder jest dostpny przez Kana Holandii Pónocnej  ; przez IJ jest poczona z Markermeer i meer i Nadreni przez Amsterdam Rhine Canal . Jedn z zalet lokalizacji portu jest to, e obszar portu nie podlega wpywom pywów i jest dostpny tylko przez luzy IJmuiden, które znajduj si na wschód od portu IJmuiden (który podlega wpywom pywów). Znajduje si na poziomie o dwa metry niej podczas przypywów.

Kiedy wielki port morski dla przesyek do Indii Wschodnich i Zachodnich, Amsterdam widzia, jak jego magazyny pene towarów kolonialnych zamieniaj si w zabytki historyczne w Entrepotdok . Obrazy zawieszone w domach bogatych kupców z czasem trafiy do muzeów. Zagroony ssiedztwem gigantycznego portu Rotterdam , Amsterdam zareagowa modernizacj swoich zrujnowanych obiektów jako dawnego portu kolonialnego.

Turystyka

Hotel Amstel , zarzdzany przez InterContinental , jest jednym z najbardziej znanych hoteli w Amsterdamie.

Amsterdam jest jednym z najpopularniejszych celów turystycznych w Europie, z prawie 5,3 milionami odwiedzajcych, którzy zatrzymali si w hotelu lub hostelu w 2012 roku, w porównaniu z 4,6 miliona w 2009 roku. Naley zauway, e liczba ta nie obejmuje okoo 16 milionów osób którzy odwiedzaj miasto tylko na jeden dzie, nie pozostajc w nim. W sumie sektor turystyczny skupia okoo 51 300 miejsc pracy (lub 9% caoci). Liczba rocznych odwiedzajcych stale ronie w cigu ostatnich dziesiciu lat, co tumaczy si gównie napywem turystów z Europy, którzy sami stanowi 76% turystów. W tej kategorii gówne kontyngenty stanowi Holendrzy (19%), Brytyjczycy (13%) i Niemcy (11%). Biorc pod uwag pochodzenie goci hotelowych, Amerykanie tworz najwiksz pozaeuropejsk grup turystyczn z 11% odwiedzajcych.

W w miecie dziaa 398 hoteli oferujcych ponad 24 200 pokoi i ponad 52 000 miejsc noclegowych. Dwie trzecie hoteli znajduje si w centrum miasta, a oboenie pokoi wynioso okoo 75% w 2011 r., w porównaniu do 72% w 2010 r. Oznacza to gwatowny wzrost w porównaniu z 2009 r. (69%), ale wci mniej ni rekord z 2006 r. (78%). Liczby te naley jednak porówna z gwatownym wzrostem poday hoteli, przy czym liczba pokoi wzrosa o 8% w latach 2011-2012. Gówne hotele w Amsterdamie to American Hotel na Leidseplein , Amstel Hotel na prawym brzegu z Amstel , w Hotel de l'Europe blisko Muntplein , a take Radisson Blu , niedaleko Kloveniersburgwal . Cztery kempingi znajdujce si równie w obrbie murów miejskich, z cznie 22 w regionie, przycigaj co roku od 12 000 do 65 000 obozowiczów.

Mikkie narkotyki i prostytucja

Prostytucja , symbolizowane przez dzielnicy czerwonych latarni w Amsterdamie, i wolna sprzeda mikkich narkotyków , gównie marihuany w kawiarniach s dwa obrazy tradycyjnie zwizane z Amsterdamu. Legalna prostytucja jest geograficznie ograniczona do   dzielnic czerwonych latarni  , które skadaj si z sieci alejek zawierajcych kilkaset kabin wynajmowanych przez prostytutki . Oferuj one swoje usugi za szklanymi drzwiami, zwykle podwietlanymi na czerwono. Najbardziej znan dzielnic czerwonych latarni w Amsterdamie jest De Wallen , która przez lata staa si gówn atrakcj turystyczn. Jednak moliwe jest równie znalezienie domków w dzielnicy Spui i na poudnie od Singelgracht . Ponadto Amsterdam nie jest jedynym miastem w Holandii, w którym znajduj si dzielnice czerwonych latarni; inne miasta, takie jak Rotterdam czy Haga, równie maj swoje wasne dzielnice czerwonych latarni . Pierwsza kawiarnia w miecie, Bulldog, otworzya swoje podwoje w 1975 roku. Nazwa kawiarnia bya wtedy uywana do okrelenia miejsca, w którym mona byo kupi gorce napoje, takie jak kawa, jednoczenie palc marihuan. Wiele innych marek otworzyo swoje podwoje, a na pocztku lat 90. ich liczba wzrosa w tempie wykadniczym do prawie 550 adresów . W dniu, Amsterdam mia okoo 220 kawiarni , ponad jedn trzeci cakowitej liczby w Holandii, czyli okoo 650.

Latem 2007 r. ratusz Amsterdamu uruchomi program rehabilitacji hipercentrum (cz odgraniczona przez Singel ), majcy na celu ograniczenie przestpczoci w tym miecie i zwikszenie jego zasobów. Program ten, nazwany Projekt 1012, w nawizaniu do kodu pocztowego starego miasta ( binnenstad ), obejmuje wiele inicjatyw i aktualizacji prawnych. Ograniczenie prostytucji, zarówno w dzielnicy czerwonych latarni Singel, jak i w De Wallen, wokó Oudezijds Achterburgwal i przylegych ulic, a take ograniczenie liczby kawiarni stanowi jedn z gównych osi programu ... Celem jest zatem zmniejszenie liczby witryn sklepowych o 40%, która wynosia 482 w 2007 r. W odniesieniu do sprzeday narkotyków gmina postawia sobie za cel zamknicie 26 kawiarni, kierujc si do kluczowych adresów. dzielnica, a take gówne osie komunikacyjne. W tym celu miasto ma moliwo nieprzeduania wacicielom licencji, które s wydawane na okres trzech lat. Ostatnie licencje wydane w dniu, zamknicie kawiarni bdzie zatem moliwe tylko w okresie midzy i . W skali miasta gmina liczy na zamknicie 70 z nich, co zmniejszy ich liczb do okoo 150. Zapocztkowana przez rzd w 2012 roku polityka ograniczania dostpu do kawiarni polega na sprawdzaniu, czy konsumenci s mieszkacami kraju, nie jest stosowana w Amsterdamie od. Turyci zagraniczni mog wic swobodnie kupowa tam mikkie narkotyki. W, burmistrz miasta Eberhard van der Laan jest równie przeciwny wprowadzeniu karty dostpu do kawiarni ( wietpas ), tumaczc, e taki system promowaby jedynie handel i nielegaln sprzeda na ulicach miasta.

Butiki i handel detaliczny

Widok z Alberta Cuypmarkt
Widok na targ Albert Cuyp , gówny targ na wieym powietrzu w miecie oraz w Holandii ( De Pijp ).

Sklepy w Amsterdamie obejmuj domy towarowe, takie jak De Bijenkorf zaoony w 1870 roku lub Maison de Bonneterie, sklep w paryskim stylu zaoony w 1889 roku , po mae sklepy specjalistyczne. High-end sklepów mona znale gównie w Pieter Cornelisz Hooftstraat (czsto w skrócie PC Hooftstraat lub PC) i Cornelis Schuytstraat, pooony w pobliu Vondelpark . Dwie najbardziej ruchliwe ulice Amsterdamu to wska redniowieczna Kalverstraat , pooona w samym sercu miasta, w pobliu placu Dam i Nieuwendijk, która jest jego pónocnym przedueniem placu. Wród gównych dzielnic handlowych Negen Straatjes (dosownie dziewi maych ulic) skada si z dziewiciu wskich pasów w obrbie Grachtengordel , systemu koncentrycznych kanaów. Warmoesstraat , jedna z najstarszych ulic w miecie, znana jest z wielu kawiarni , sex shopów i jako centrum skórzanej spoecznoci miasta . Ulice Haarlemmerdijk i Haarlemmerstraat zostay uznane za najlepsze ulice handlowe w Holandii w 2011 roku . Podczas gdy Negen Straatjes s gównie zdominowane przez butiki z mod, Haarlemmerstraat i Haarlemmerdijk oferuj bardzo szeroki wybór sklepów: sodycze, bielizna, obuwie sportowe, ubrania lubne, dekoracje wntrz, ksiki, rowery, odzie skate, woskie delikatesy itp. .

Bloemenmarkt jest trway kwiat rynku . Pooony na Singel i rozcigajcy si midzy Muntplein i Koningsplein , jest to jedyny pywajcy targ kwiatowy na wiecie. Sklepy znajduj si na odziach zacumowanych na brzegu kanau , co jest dziedzictwem czasów, kiedy wszystkie drzewa i roliny musiay by codziennie transportowane kanaami spoza miasta. W miecie znajduje si równie wiele targów na wieym powietrzu, takich jak targ Albert Cuyp , Westerstraat, Ten Kate i Dappermarkt . Niektóre z tych rynków dziaaj codziennie, takie jak targi Albert Cuyp i Dapper, bardzo popularne wród turystów i znane z rónorodnoci i egzotyki oferowanych tam produktów. Inne, takie jak targ Westerstraat, organizowane s co tydzie.

Browary: od rzemielników po midzynarodowe koncerny

Miasto Amsterdam charakteryzuje si obecnoci licznych browarów, od maych niezalenych zakadów rzemielniczych po najwiksze midzynarodowe grupy. Grupa Heineken International , trzeci producent piwa na wiecie (w 2011 r. udzia w rynku wiatowym objtociowo 8,8%) za InBev (18,3%) i SABMiller (9,8%) i która sprzedaje ponad 250 marek piw i cydrów, ma zatem siedzib w Holandii stolicy, w pobliu historycznego browaru, który zosta zamknity w 1988 roku, aby zrobi miejsce dla Heineken Experience . Historyczny browar konsumenckiej marki Amstel, zanim przeniós si do Zoeterwoude, znajdowa si na Mauritskade .

Wród najpopularniejszych browarów rzemielniczych Brouwerij 't IJ , pooony w pobliu myna De Gooyer , oferuje szerok gam piw organicznych. Rocznie warzy ponad 200 000  litrów. W tym samym modelu mniejszy Brouwerij De Prael jest przeznaczony przede wszystkim dla mioników piw specjalnych. Odbywajcy si co roku w kwietniu festiwal Meibock pozwala mionikom degustacji najlepszych wiosennych piw z Holandii i okolic.

Moda

Marki modowe, takie jak G-Star , Gsus, BlueBlood, Iris van Herpen, 10Feet czy Warmenhoven & Venderbos, a take projektanci mody, tacy jak Mart Visser, Viktor & Rolf , Sheila de Vries, Marlies Dekkers i Frans Molenaar maj swoj siedzib w Amsterdamie. Te agencje modelek jak Elite , Button i Tony Jones otworzyy oddziay w Amsterdamie. Warto zatem zaznaczy, e tam swoje kariery zaczynay topowe modelki Yfke Sturm , Doutzen Kroes i Kim Noorda.

Modowy hotspot Amsterdamu znajduje si w World Fashion Center. Ponadto budynki w dzielnicy czerwonych latarni, w których wczeniej mieciy si burdele, zostay przeksztacone w warsztaty dla modych projektantów mody, takie jak Eagle Fuel.

Dziedzictwo i urbanistyka

Beguinage Amsterdam , pooony w samym sercu miasta, pomidzy Spui i Nieuwezijds Voorburgwal .

Miasto Amsterdam ma jedno z najwikszych dziedzictwa kulturowego i architektonicznego w Europie. Podobnie jak wikszo miasta, cznie z kanaami, ley poniej poziomu morza, tak stare lub wspóczesne budynki budowane s na palach wspartych mniej lub bardziej gbokimi warstwami piasku. Wikszo miasta zostaa zbudowana podczas holenderskiego Zotego Wieku , wzdu nowych koncentrycznych kanaów, które zostay zbudowane w duej mierze z bogactwa nagromadzonego przez trójktny handel. A do XIX -tego  wieku, miasto otwiera swój port i Zuiderzee , która jest oddzielona od budowie duej stacji centralnej postawione na 8687  palach .

Miasto XVII th i XVIII -go  stulecia, niemal w caoci zachowany, przedstawia plan zagospodarowania przestrzennego, który jest najwikszym i najbardziej jednorodny swój czas. Nie ma w tym model rozwoju miast na du skal, która zostaa wykorzystana jako punkt odniesienia w wiecie a do XIX -tego  wieku .

Amsterdam jest dzi uwaany za punkt odniesienia w zakresie urbanistyki. To dlatego, e rozwój miasta uczyni tak cigle planowane z XVII -tego  wieku , który nadal jest wyjtkiem w Europie. W szczególnoci miasto unikno anarchicznego rozwoju urbanistycznego, który towarzyszy rewolucji przemysowej w wielu krajach Starego Kontynentu, po czci z powodu opónie w tym procesie przez Holandi. Zapotrzebowanie na mieszkania w miecie odnotowano silny wzrost w ostatniej wierci XIX th  wieku , w czasach, gdy rozwój miejski sta si powanym problemem. Ponadto, prawie dwa wieki upyny pomidzy ambitnymi planami ekspansji na XVII -tego  wieku i demograficzne odzyskiwania po rewolucji przemysowej, która promuje harmonijny rozwój miasta. Amsterdam ma równie 8 tradycyjnych mynów na swoim terytorium, z których najsynniejszym, ale nieotwartym do odwiedzenia jest De Gooyer .

Architektura

Waag
Nocny widok na star miejsk hal wagow (  Waag   lub Waga Publiczna  ). Fort z czasów redniowiecza, nastpnie przeksztacony w muzeum, a od 2002 roku w restauracj.

Amsterdam ma bogat histori architektoniczn , której jedn z najlepszych ilustracji jest najstarszy budynek miasta, Oude Kerk (stary koció), pooony w sercu dzielnicy De Wallen i który zosta powicony w 1306 roku. Najstarszy drewniany budynek siga 1425 roku  ; jest to Houten Huys ("drewniany dom" w staroholenderskim), który znajduje si w Begijnhof . Jest to jeden z zaledwie dwóch drewnianych budynków stojcych w Amsterdamie i jeden z nielicznych zachowanych przykadów architektury gotyckiej . Rzeczywicie, drewniane budynki, zbyt podatne na pomienie, zostay zrównane z XVI th  wieku , aby zrobi miejsce dla niepalny. W tym samym czasie powstao wiele budynków w stylu renesansowym . Budynki z tego okresu s bardzo rozpoznawalne dziki schodkowym fasadom szczytowym, charakterystycznym dla holenderskiego renesansu. Amsterdam szybko rozwin nawet wasn renesansow architektur, która opieraa si na zasadach architekta Hendricka de Keysera , podobnie jak zaprojektowany wedug jego planów Westerkerk . W XVII -tego  wieku , architektura barokowa staje si bardzo popularny, jak w caej Europie, dziki architektom Jacob van Campen , Philips Vingboons i Daniël Stalpaert. Philips Vingboons projektuje w szczególnoci wspaniae domy kupieckie w caym miecie.

Widok z Magere Brug
Widok Magere Brug noc w grudniu.

W duej mierze pod wpywem kultury francuskiej , architektury barokowej ronie silnie przez cay XVIII -tego  wieku, o czym wiadczy Paac Królewski na placu Dam . Okoo 1815 roku architekci zerwali ze stylem barokowym i rozpoczli budow budynków w stylu neogotyckim . Pod koniec XIX -go  wieku , w stylu Art Nouveau stao si modne i wielu architektów decyduje si na tego nowego popularnego stylu. Ze wzgldu na bardzo siln ekspansj miasta Amsterdam w tym czasie, wiele budynków prezentowao ten styl w pobliu centrum miasta lub wokó Museumplein. Styl Art Deco , a jej lokalny wariant Szkoy Amsterdam , ronie w czasie pierwszej poowy XX th  wieku , szczególnie w obszarze Rivierenbuurt . Jedn z godnych uwagi cech stylu szkoy amsterdamskiej jest zastosowanie wysoce zdobionych i kwiecistych fasad z oknami i drzwiami o nieregularnych ksztatach.

Stare centrum miasta jest zatem ogromna tyglem, która czy wszystkie style architektury przed kocem XIX -tego  wieku . Style Art Deco i gruziski znajduj si z kolei gównie poza centrum miasta w dzielnicach zbudowany na pocztku XX -go  wieku . Wikszo zabytkowych budynków w centrum miasta to budynki dwuspadowe, których najlepsz ilustracj s due domy kupieckie wzdu kanaów.

Fasady szczytowe o rónych ksztatach wyznaczaj architektur kadej epoki:

  • 1200-1550: drewniany dom ze spiczastym szczytem: dwa pozostay, pozostae z czasem pon.
  • 1570-1600: szczyt z wcitymi groteskami. To najstarsze ceglane elewacje.
  • 1620-1720: spaszczony zbnik uywany szczególnie w magazynach.
  • 1600-1665: zbnik zbaty. Do 1665 miasto byo ich pene, pomieszane z drewnianymi domami.
  • 1660-1790: zakrzywiony zbnik. Fronton segmentowy, boki zwieczone girlandami z piaskowca.
  • 1640-1670: szczyt z podwyszonymi wolutami. Mieszanka prostych wolut i stopni.
  • 1670-1800: zdobiony szczyt gzymsowy. Mae drzwi mog da dostp do strychu.
  • 1880-1900: pojedynczy szczyt gzymsowy. Po 1790 roku nie odnotowano ju konstrukcji schodkowych szczytów.

Kanay koncentryczne

Grachtengordel

System kanaów w Amsterdamie jest wynikiem starannej polityki planowania . Na pocztku XVII -tego  wieku , w szczytowym okresie emigracji, kompleksowy plan zosta opracowany na podstawie czterech koncentrycznych krgów pó kanaów, których koce pojawiaj si w zatoce o tej IJ . Praca jest czci ambitnego programu rozwojowego polegajcego na osuszaniu terenów bagiennych. Pod zabudow mieszkaniow zarezerwowane s trzy kanay: Herengracht (Kana Lordów w odniesieniu do Heren Regeerders van de stad Amsterdam , panujcych nad Amsterdamem), Keizersgracht (Kana Cesarski) i Prinsengracht (Kana Ksi ). Zbudowane w holenderskim Zotym Wieku , tworz tak zwan zot krzywizn ( Gouden bocht ). Czwartym i najbardziej peryferyjnym z kanaów jest Singelgracht , który jest rzadko wymieniany na mapach, poniewa jest to ogólne okrelenie wszystkich maych kanaów peryferyjnych. Singel , dawny kana otaczajcy redniowieczne miasto, znajduje si bardziej w centrum miasta, w tym, co stanowi hiper-Center ( Binnenstad ).

Kanay od dawna s wykorzystywane do obrony wojskowej, gospodarki wodnej i transportu. Obrona miasta najwyraniej nigdy nie przybraa formy murowanych nadbudówek, takich jak na przykad mur, ale skadaa si raczej z fos i ziemnych grobli, przebitych kilkoma bramami w punktach tranzytowych. Jeli oryginalne plany kanaów zostan utracone, historycy uwaaj, e ukad w koncentrycznych pókolach wynika bardziej ze wzgldów praktycznych i obronnych ni z czysto dekoracyjnego celu.

Budow systemu kanaów, pocztkowo a do Leidsegrachtu , rozpoczto ju w 1613 roku . Odbywa si to z zachodu na wschód, jak pajcza sie, a nie koncentrycznie od rodka na zewntrz. Prace nad ostatnim odcinkiem kanau midzy Leidsegracht i Amstel rozpoczy si w latach 1658-1662, ale nadal nie zostay w peni ukoczone w 1679 roku. Wschodnia cz sieci kanaów, odpowiadajca obecnemu Plantage, nigdy jednak tego dnia nie widziaa, a pas kanau nie czy si bezporednio z zatok IJ od wschodu. Od koca prac powoli buduje si tam osiedla mieszkaniowe. Przez kolejne stulecia w sposób niemal anarchiczny osiedlay si tu parki, domy starców, teatry i inne instytucje publiczne. Z biegiem czasu kilka kanaów zostao zasypanych i przeksztaconych w ulic lub plac, takich jak Nieuwezijds Voorburgwal czy Spui .

Te kanay Amsterdamu s warte w stolicy Holandii jego przydomek   Wenecj Pónocy  . Rozcigaj si na ponad sto kilometrów, a przecina je okoo 1700 mostów, czcych okoo dziewidziesiciu wysp. Pierwsze cztery kanay s oddzielone pasami ziemi o szerokoci od 80 do 150 metrów, natomiast odlego midzy czwartym a pitym moe wynosi do okoo 550 metrów (pónocna granica dzielnicy Jordaan ). Kanay te s równie poczone przez inne prostopade do nich, takie jak Brouwersgracht , Leidsegracht lub Reguliersgracht . Kanay Amsterdam uzyska etykiet wiatowego Dziedzictwa pod obszar koncentrycznych kanaów z XVII -tego  wieku wewntrz Singelgracht.

Kolejne ekspansje

Po rozwój kanau w dwóch fazach XVII th  century , miasto prawie nie rosn poza jej granicami na przestrzeni dwóch stuleci. Podczas XIX e  wieku , Samuel Sarphati pojmuje ide rozwoju wzorowany na planie Parya i Londynu czasu. W zwizku z tym planuje budow nowych domów, budynków uytecznoci publicznej i szeregu ulic tu za Grachtengordel . Gównym celem pozostaje jednak poprawa zdrowia publicznego . Chocia w tym czasie nie dowiadczy silnej ekspansji, Amsterdam by wiadkiem wzniesienia kilku duych budynków uytecznoci publicznej, które wci istniej, takich jak Paleis voor Volksvlijt (Paac Przemysu). W nastpstwie Sarphati, Van Niftrik i Kalff zaprojektowania XIX th  century piercie, który obejmuje wszystkie obszary wokó centrum miasta, przy zachowaniu wasnoci wszystkich gruntów, które oddzielaj ten nowy piercie granicach miasta XVII th  wieku , w celu lepszej kontroli rozwój. Nastpnie w wikszoci tych nowo wybudowanych dzielnic osiedlia si ówczesna klasa robotnicza.

Dzielnica Osdorp , która rozwijaa si od lat 50. XX wieku.

Brak miejsca i przeludnienie mieszkaców to dwie gówne przeszkody w rozwoju miasta. Podczas gdy modele opracowane w Europie maj na celu poczenie renowacji starych dzielnic z ekspansj peryferyjn, pierwszestwo przyznaje si drugiemu modelowi, czciowo ze wzgldu na wielko starego centrum i fragmentacj przestrzeni przez kanay. Rónorodno i wiek budynków sprawia, e niemal niemoliwe jest Haussmannizowanie historycznego centrum na wzór Brukseli. Postanowiono jednak zyska przestrze nad kanaami, uruchamiajc due projekty plombowe, takie jak Spui , gdzie planowany jest równie rozwój transportu publicznego. Proces ten bdzie trwa do lat pidziesitych , ostatni duy projekt stanowi wypenienie Rokina . Koniec XIX -tego  wieku zosta oznaczony przez zniszczenie wielu domach na rzecz duych sklepach takich jak De Bijenkorf lub budow biur korporacyjnych, takich jak Holandia Trading Society .

W odpowiedzi na przeludnienie miasta, dwa plany zostay zaprojektowane na pocztku XX th  century , cakowite zerwanie z t Amsterdam znanej poprzednio:   Plan Zuid   Zaprojektowany przez architekta Hendrik Petrus Berlage oraz   Planu Zachodnim  . Plany te zakadaj rozwój nowych osiedli zoonych z duych osiedli mieszkaniowych, zapewniajc jednoczenie pewn mieszank spoeczn . Po II wojnie wiatowej na zachód, poudnie i pónoc od miasta wybudowano due osiedla, aby zagodzi niedobór mieszka i zapewni niedrogie mieszkania ze wszystkimi nowoczesnymi udogodnieniami. Te nowe dzielnice skadaj si z duych bloków mieszkalnych przeplatanych terenami zielonymi i poczonych szerokimi drogami, aby promowa ruch samochodowy. Zachodnie przedmiecia miasta zbudowane w tym czasie nazywane s Westelijke Tuinsteden (dosownie zachodnie miasta kwiatowe), podczas gdy obszar na poudniowy wschód od miasta znany jest jako Bijlmer. wiadkiem oywienia budownictwa mieszkaniowego, ponad poowa istniejcych obecnie jednostek mieszkaniowych w miecie zostaa wybudowana po 1945 roku.

Zielone przestrzenie

Widok na Vondelpark, gówny park Amsterdamu.
Vondelpark , najbardziej znany park w Amsterdamie.

Miasto Amsterdam jest pene parków, duych otwartych przestrzeni i placów. Tereny zielone stanowi zatem okoo 12% powierzchni miasta, na którym znajduje si od 360 000 do 400 000 drzew. Vondelpark , najbardziej znany park w miecie, znajduje si w dzielnicy Oud-Zuid ( Old South) i zosta nazwany na cze synnego autora Amsterdamczyków XVII th  wieku , Joost van den Vondel . Co roku przyciga okoo 10 milionów odwiedzajcych. Nale do nich teatr na wieym powietrzu, plac zabaw, kilka lokali gastronomicznych i tarasy kawiarniane. Beatrixpark , nazwany na cze królowej Beatrix , znajduje si w Zuid dzielnicy , na poudnie od miasta. Pomidzy Amsterdamem a gmin Amstelveen ley Las Amsterdamski , najwikszy obszar rekreacyjny w aglomeracji. Kadego roku park odwiedza prawie 4,5 miliona ludzi, którego 1000  akrów jest mniej wicej trzy razy wiksze ni Central Park w Nowym Jorku . Na poudnie od miasta, w pobliu wiatraka Rieker , znajduje si Amstelpark z galeri sztuki, ogrodem róanym, labiryntem i zwierztami. Dzielnica Plantage jest nie tylko domem dla Artis , parku zoologicznego z ponad 8000 zwierzt, a take akwarium i planetarium, ale take Amsterdamu Botanical Garden , ogrodu botanicznego, który ma kilka tropikalnych szklarni, w tym jedn z motylami. Inne wane parki to Sarphatipark w dzielnicy De Pijp , Oosterpark i Flevopark w dzielnicy Oost , Westerpark w dzielnicy o tej samej nazwie i Rembrandtpark w dzielnicy Oud-West .

Miasto posiada cztery plae, Nemo Beach, Citybeach "  Het stenen hoofd  " (Silodam), Blijburg i Amsterdam-Noord.

Wiele duych otwartych przestrzeni znajduje si równie w centrum Amsterdamu, wród których przede wszystkim jest Dam , duy plac, na którym znajduje si Paac Królewski i Pomnik Narodowy , czy Museumplein , duy obszar pokryty trawnikiem, na którym znajduj si muzea Rijksmuseum , Muzeum Van Gogha i Stedelijk Museum s zgrupowane razem . Inne wspaniae miejsca w Amsterdamie to Rembrandtplein , Muntplein , Nieuwmarkt , Leidseplein , Spui , Frederiksplein i Waterlooplein , wszystkie zlokalizowane w centrum miasta.

Kocioy

Nieuwe Kerk
Nieuwe Kerk jest koció obywatelem Holandii, a zwaszcza miejsca Inwestytura kilku wadców.
Koció ukryty na strychu Ons' Lieve Heer op Solder , obecnie wpisany do rejestru zabytków i muzeum.

Miasto Amsterdam charakteryzuje si mnogoci kocioów, zarówno katolickich , jak i protestanckich , które wiadcz o religijnej historii miasta i kraju. Symbol walki obu kultów po reformacji , Krijtberg ( 1642 ), dawny podziemny koció katolicki z czasów Zjednoczonych Prowincji , jest jednym z wielu tego typu kocioów ( Schuilkerken ), który rozwin si jako kulty inne. ni kalwinizm by tolerowany pod warunkiem, e aden zewntrzny znak nie by widoczny. Ons' Lieve Heer op Solder jest równie w tej sytuacji: wybudowany w latach 1661 i 1663 na strychu przez bogatego kupca katolickiego, jest pod ziemi. Wadze wietrz ukryty budynek sakralny, ale stosuj polityk tolerancji , poniewa jest on zakwaterowany w domu, a wierni dyskretnie wchodz alejkami, aby si tam modli.

Oude Kerk ( stary koció), zbudowany w 1306 roku i posiadajcy jako patrona Mikoaja z Miry , jest najstarszym kocioem w miecie, a take jest jednym z najstarszych zabytków w Amsterdamie. Pierwotnie zbudowany jako koció rzymskokatolicki, po reformacji w 1578 r . sta si kocioem kalwiskim . Zosta zbudowany na starym cmentarzu i do 1865 r . mieci zwoki mieszkaców miasta . W sumie ma 2500 grobów, w których pochowanych jest 10 000 Amstellodamois, w tym Jacob van Heemskerk , Frans Banning Cocq i Saskia van Uylenburgh , ona Rembrandta . Obecnie znajduje si na Oudekerksplein , w samym sercu dzielnicy czerwonych latarni.

Wbrew temu, co moe sugerowa jego nazwa w przeciwiestwie do Oude Kerk , Nieuwe Kerk ("nowy koció"), znajdujcy si na tamie, zosta zbudowany zaledwie sto lat póniej, a ukoczony w 1408 roku . Zbudowany w stylu gotyckim , jest narodowym kocioem Holandii, ale take gównym miejscem wystaw. W szczególnoci jest to miejsce inwestytur wadców Holandii. Intronizuj tu królowe Wilhelmine , Juliana , Beatrix i król Wilhelm Aleksander . obchodzone jest tam zalubiny Guillaume-Alexandre, ksicia Oraskiego z Máxima Zorreguieta .

Pooona w pobliu gównego dworca kolejowego w Amsterdamie, bazylika w. Mikoaja w Amsterdamie jest najwikszym kocioem katolickim w miecie. Zosta wzniesiony w latach 1884 i 1887 przez architekta Adrianus Bleijs i to trzeci koció w miecie, aby nosi nazw witego Mikoaja . Ponadto, cztery kocioy pochodzcy z XVII -tego  wieku i oznaczone przez punkt kardynalny, pooone s w centrum miasta. Noorderkerk ( Church of the North), zbudowany specjalnie dla mieszkaców Jordaan , jest skromna w wielkoci. Z kolei Westerkerk (Koció Zachodu), znajdujcy si na Prinsengracht , jest najwikszym kocioem w Holandii i sta si jednym z symboli miasta, w szczególnoci ze wzgldu na swoj szczególn architektur, koron cesarz Maksymilian i st Austrii , który obejmuje j i jej gong zdobicy jego wie. Zuiderkerk ( "Church of the South"), z siedzib w kierunku Nieuwmarkt , to pierwszy koció w miecie ma zosta zbudowany specjalnie dla protestanckiego kultu midzy 1603 a 1611 r . Wreszcie Oosterkerk (Koció Wschodu), równie niewielkich rozmiarów, nie by uywany do naboestw od 1962 roku .

ycie kulturalne

Podczas drugiej czci XVI -tego  wieku , gdy Rederijkerskamers (   izby retoryki  ) w Amsterdamie, w obrazie De Egelantier , organizowanie konkursów poetyckich midzy rónymi czytelniach i teatrze. Utworzenie Akademii w 1617 roku pozwala Amsterdam liczy najbardziej renomowanych krgi literackie Zjednoczonych Prowincji w XVI -tego  wieku . W 1637, Amsterdam zbudowany jego pierwszy teatr, zaprojektowany przez Jacob van Campen , gdzie baletowe s podane od 1642 roku Na XVIII -tego  wieku , teatr francuski sta si popularny. Istnieje kilka produkcje operowe narodowy podczas XIX -tego  wieku , gdy Amsterdam znajduje si pod wpywem muzyki niemieckiej. Hollandse Opera zostaa zbudowana w 1888 roku, aby temu zaradzi i promowa holenderskie oper. W tym czasie kultura popularna koncentrowaa si wokó wodewilu i sali muzycznej wokó dzielnicy Nes w Amsterdamie. Metronom , jedno z najwaniejszych osigni w europejskiej muzyki klasycznej , zosta wynaleziony w 1812 roku w Amsterdamie przez Dietrich Nikolaus Winkel . Pod koniec tego stulecia zbudowano Rijksmuseum , Stedelijk i Concertgebouw . Z XX th  century pochodzi kina, radia i telewizji. Chocia wikszo studiów znajduje si w Hilversum i Aalsmeer , na program w duej mierze ma wpyw Amsterdam, gdzie mieszka wielu ludzi pracujcych w brany telewizyjnej.

Amsterdamskie zoo Artis wzio swoj nazw od Królewskiego Towarzystwa Zoologicznego Natura Artis Magistra (Natura jest mistrzyni sztuki). Jest jednym z najstarszych na wiecie (gówny budynek pochodzi z 1838 r.), obok londyskiego (1828). Pooony w centrum miasta, jego klimat mocno kontrastuje z otaczajcym go miejskim gwarem. Obejmuje akwarium (zbudowane w 1882 r.), muzea zoologiczne i geologiczne, planetarium i bibliotek uniwersyteck.

Centralna biblioteka Amsterdamu ma niedawno centraln siedzib: s one pozyskiwane z wody, w pobliu dworca, w dzielnicy Oostelijk Havengebied . Jest ogólnodostpny i bezpatny. Na miejskim targu kwiatowym prezentowane s róne kwiaty z holenderskich pól. Odwiedzany masowo przez zagranicznych turystów, którzy najczciej kupuj cebulki na wynos, targ ma te swoich staych bywalców, którzy przyjedaj kupi kwiaty po niskich kosztach.

Muzea

Dzielnica Muzeów

Rijksmuseum.
Sala wystawowa Rijksmuseum , czasami nazywana holenderskim Luwrem.

Najwaniejsze muzea w Amsterdamie znajduj si na Placu Muzeów (Museumplein), w Dzielnicy Muzeów . Przestrze jest tworzony w kocu XIX th  stulecia w dziedzinie poprzedni Midzynarodowa Wystawa i kolonialne 1883. Plac jest prawie w caoci pokryty traw, z wyjtkiem pónocnej czci, pokryte wirem i centrum, które jest duga prostoktny basen, który zim zamienia si w lodowisko. Obecna organizacja placu siga 1999 roku, kiedy to zosta gruntownie przebudowany przy okazji budowy duego parkingu podziemnego.

Na pónoc od placu graniczy Rijksmuseum z neogotyck architektur stworzon przez Pierre'a Cuypersa . Muzeum zostao otwarte w 1885 roku i przeszo gruntowny remont w latach 2003-2013 za kwot 375 milionów euro. Rijksmuseum posiada najwiksz i najwaniejsz kolekcj klasycznej sztuki holenderskiej. Jego kolekcja skada si w rzeczywistoci z prawie miliona dzie holenderskich malarzy i rzebiarzy, gównie XVII -tego  wieku . Muzeum jest czsto kojarzone z nazwiskiem Rembrandta , którego prace i prace jego uczniów s szeroko reprezentowane w rónych galeriach. Centralnym punktem muzeum jest prawdopodobnie arcydzieo Rembrandta, Nocna stra . Jest take domem dla obrazów takich artystów jak Johannes Vermeer ( La Laitière , La Ruelle ), Bartholomeus van der Helst , Frans Hals , Ferdinand Bol , Albert Cuyp , Jacob van Ruisdael i Paulus Potter . Oprócz malarstwa, kolekcja skada si take z rónorodnych dzie rzemiosa artystycznego  : the Delft do dollhouses olbrzymich z XVII -tego  wieku .

Na pónocny zachód od Museumplein znajduje si Muzeum Van Gogha , które upamitnia krótki pobyt Van Gogha w Amsterdamie. Muzeum mieci si w jednym z niewielu nowoczesnych budynków w tej dzielnicy, zaprojektowanym przez Gerrita Rietvelda i posiada du sta kolekcj. W 1999 roku do muzeum dobudowano nowy budynek, skrzydo widowiskowe, w którym mieszcz si wystawy czasowe. To skrzydo muzeum zostao zaprojektowane przez japoskiego architekta Kish Kurokaw . Muzeum Van Gogha wystawia jedne z najsynniejszych obrazów holenderskiego mistrza, takie jak Pokój Van Gogha w Arles , The Potato Eaters czy The Sunflowers , dziki czemu jest to najczciej odwiedzane muzeum w Amsterdamie.

Obok Muzeum Van Gogha znajduje si najwaniejsze w miecie muzeum sztuki nowoczesnej, Muzeum Stedelijk . Zbudowany w tym samym czasie co plac, budynek zosta oddany do uytku w 1895 roku. Na sta kolekcj muzeum skadaj si prace Pieta Mondriana , Karela Appela i Kazimierza Malewicza . Muzeum zostaje ponownie otwarte w, po gruntownych remontach, z now kompozytow nadbudówk, zwan ze wzgldu na swój ksztat wann.

Bogata i zrónicowana oferta pomocnicza

Widok na Hollandsche Schouwburg , dawny teatr, który po II wojnie wiatowej sta si pomnikiem wojennym, na Plantage Middenlaan .
NEMO (zielony budynek) z replik VOC Amsterdam zadokowany w planie. Po prawej w tle Holenderskie Muzeum Morskie .

Miasto Amsterdam jest domem dla wielu innych muzeów rónej wielkoci i typów. W rejestrze muzeów historycznych Nederlands Scheepvaartmuseum (holenderskie muzeum morskie) zawiera najbogatsz kolekcj powicon marynarce wojennej na wiecie. S obrazy, modele, bro, a nawet mapy z geografii morskiej. Amsterdam Museum (dawniej Amsterdams Historisch Museum ) jest w caoci powicona historii holenderskiej stolicy przez dziea sztuki i rónych dokumentów. Dom Anny Frank , w którym Anna Frank i jej rodzina ukrywali si przed nazistami przed jej deportacj do, przyciga równie dziesitki tysicy turystów, obok Westerkerk . Jewish Historical Museum , otwarte w 1987 roku, zajmuje cztery aszkenazyjskich synagog , natomiast Muzeum Biblii ( muzeum biblijny ), pooony na Herengracht , zawiera pierwszy Biblii wydrukowanej w Holandii (1477). W muzeum znajduj si równie modele wityni Salomona , Heroda i tabernakulum oraz dua liczba obiektów i drzew wymienionych w Biblii . Inne muzeum, Verzetsmuseum (muzeum ruchu oporu) ledzi ycie holenderskiej ludnoci pod okupacj nazistowsk. Synagoga Portugalska w Amsterdamie , gównym miejscem kultu ydowskiego przez kilkaset lat w miecie, jest teraz otwarty dla zwiedzajcych.

Inne godne uwagi muzea malarstwa to Dom Rembrandta , który odtwarza ycie artysty poprzez jego prace, a take Ermita, który jest najwiksz zagraniczn fili Muzeum Ermitau w Petersburgu . Tropenmuseum ( "muzeum tropikach"), która jest czci wikszej jednostki, Royal Institute of the Tropics, jest powicona etnografii i badania kultur tropikalnych na caym wiecie. Cabinet des Chats prezentuje rysunki, obrazy, grafiki i inne utwory dedykowane do tego zwierzcia.

W dziedzinie sztuk wizualnych i wydajnoci , na FOAM , muzeum fotografii dziaa przede wszystkim w oparciu o wystawach czasowych. Nederlands Filmmuseum powicona jest siódmej sztuki . EYE Film Instituut Nederland przeniós si w 2012 roku z Vondelpark do Amsterdam-Noord po inauguracji przez królow Beatrix.

Du popularnoci cieszy si równie kilka innych muzeów zorientowanych na turystów. Moemy przytoczy muzeum Madame Tussauds , gdzie s wywietlane figury woskowe wielu osobistoci, takich jak Lenin, Michael Jackson, Pelé czy James Bond z worka muzeum Hendrikje , najwiksze muzeum na wiecie dedykowany do worka lub Heineken Experience. , Dedykowany do tytuowej marki piwa i znajduje si w starym browarze. NEMO , muzeum naukowe dla dzieci i dorosych podobne do francuskiego Cité des Sciences , zosta zaprojektowany przez architekta Renzo Piano i oddany do uytku w 1997 roku.

Wreszcie, chocia nie jest to muzeum, Holenderski Instytut Studiów Wojskowych otwiera publicznie dostp do swoich zbiorów z czasów II wojny wiatowej . : Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences , od którego zaley, ma równie swoj siedzib w Amsterdamie w Trippenhuis.

Muzyka

Amsterdam ma wiatowej sawy orkiestr symfoniczn, Royal Concertgebouw Orchestra , która wystpuje w Concertgebouw na Museumplein . Akustyka tej sali koncertowej uwaana jest przez krytyków za jedn z najlepszych na wiecie. Budynek skada si z trzech pomieszcze: Wielkiej Sali, Maej Sali oraz Sali Lustrzanej. Kadego roku odbywa si tam blisko osiemset koncertów z udziaem okoo 850 000 widzów. Amsterdamska opera, Muziektheater , znajduje si obok ratusza w ramach tego samego zespou architektonicznego o nazwie   Stopera   ( sowo portmanteau od Stadhuis , ratusz i opery). Ten ogromny nowoczesny kompleks, otwarty w 1986 roku, znajduje si w starej ydowskiej dzielnicy Waterlooplein w pobliu rzeki Amstel . Mieci si w nim zespoy Nederlandse Opera , Nationale Ballet i Holland Symfonia . Otwarty w 2005 roku Muziekgebouw aan 't IJ to sala koncertowa pooona na IJ, na pónoc od dworca centralnego, w której odbywaj si gównie wystpy muzyki wspóczesnej . Pooony w bezporednim ssiedztwie Bimhuis jest bardziej oddany jazzowi i improwizacji.

Heineken Music Hall jest sala koncertowa znajduje si w pobliu Johan Cruijff ArenA i które odbywaj si najwaniejsze koncerty wiatowej sawy artystów. Jest równie gospodarzem wielu festiwali muzyki elektronicznej , takich jak Amsterdam Music Festival , w szczególnoci z udziaem holenderskich dokejów Armina van Buurena , Hardwella , Martina Garrixa i Tiesto . Wci w pobliu Amsterdam ArenA, Ziggo Dome zosta otwarty w 2012 roku i goci midzynarodowych artystów, takich jak Pearl Jam , Madonna , Beyoncé i Lady Gaga . Paradiso jest audytorium i kulturalnym centrum mieci si w dawnym kociele w Amsterdamie, zbudowany w latach 1879 i 1880 w pobliu Leidseplein , jeden z orodków turystycznych i kulturalnych miasta. Mieszczcy si równie w pobliu Leidseplein, Melkweg jest kolejnym multidyscyplinarnym alternatywnym miejscem, które powstao w niezalenej organizacji w 1970 roku. Oba oferuj eklektyczne programy, od indie rocka przez hip-hop do R'n'B i innych popularnych gatunków. Inne miejsca muzyczne bardziej skupione na subkulturach to hale OCCII, OT301, De Nieuwe Anita, Winston-Uni i Zaal 100. Kadej wiosny odbywa si festiwal 5 Days Off, który odbywa si przez pi wieczorów w Paradiso i Melkweg. Latem odbywa si kilka duych koncertów pod goym niebem, np . Dzie w Parku .

Teatr i kabaret

W Amsterdamie znajduje si kilka miejsc o teatralnej ekspresji. Budynek Renaissance Revival zbudowany w 1894 roku na Leidseplein , Stadsschouwburg jest siedzib firmy Toneelgroep Amsterdam . Podczas gdy wikszo utworów bya wczeniej wystawiana w Wielkiej Sali, budynek przeszed powan faz renowacji i rozbudowy, aby stworzy dodatkow sal widowiskow, która jest obsugiwana wspólnie z Melkweg. Królewski Teatr Carré , zbudowany na brzegach Amstel w 1887 roku w tym samym stylu neorenesansowym w modzie w tym czasie, by pierwotnie przeznaczony do umieszczenia staego cyrku. Obecnie jest gospodarzem pokazów kabaretowych , musicali i kilku koncertów. Tuschinski Teatr i niedawne wznowienie hali DeLaMar umoliwiaj kompletne oferty w odniesieniu do sztuk i musicali.

Holandia ma siln tradycj kabaretow , która czy muzyk, opowiadanie historii, komentarz, teatr i komedi. Gatunek kabaretowy siga lat 30. XX wieku, kiedy artyci tacy jak Wim Kan, Wim Sonneveld i Toon Hermans byli pionierami tej formy sztuki w Holandii. Na przykad w Amsterdamie istnieje akademia sztuk performatywnych specjalnie dedykowana kabaretowi Kleinkunstacademie . Wspóczeni popularni artyci to na przykad Freek de Jonge , Herman Finkers , Hans Teeuwen , Herman van Veen , Youp van 't Hek, Theo Maassen, Najib Amhali, Raoul Heertje, Jörgen Raymann, Brigitte Kaandorp i Comedytrain.

Goska bezdwiczna

Teatr Miejski na Kleine-Gartmanplantsoen to jedno z najbardziej znanych kin w miecie.

Het Parool , utworzona jako gazeta ruchu oporu podczas II wojny wiatowej , z czasem staa si gazet ogólnokrajow, ale pozostaa bardzo skupiona na Amsterdamie. Dzienny nakad jest dzi rzdu 85 000 sztuk. Du popularnoci cieszy si taketygodnik De Groene Amsterdammer (Zielony Amsterdammer). Gazeta Algemeen Handelsblad , z której wywodzi si NRC Handelsblad (w Rotterdamie ) , równie powstaje w Amsterdamie - gdzie zostaa ponownie zaoona od grudnia 2012 r. - i wiele krajowych gazet ma równie swoje siedziby w miecie, np. De Telegraaf , de Volkskrant , Trouw oraz Het Financieele Dagblad . Dziaaj tam równiebezpatne gazety Metro en Sp!Ts oraz wydawnictwo Elsevier , które wydaje m.in. tygodnik o tej samej nazwie.

AT5 ( Amstel Televisie 5 ) to lokalny kana telewizyjny. Zosta zaoony w 1992 roku i ujawnia wiele narodowych osobistoci telewizyjnych, takich jak Sacha de Boer, Matthijs van Nieuwkerk i Fons van Westerloo. RTV Noord-Holland , SBS6 , Endemol , MTV i kilka innych domów produkcyjnych równie wybray Amsterdam na swoj siedzib. Wiele ogólnopolskich programów telewizyjnych i radiowych jest nagrywanych w studiach Desmet Studio (a do 2012 roku Studio Plantage ), obydwa zlokalizowane w Plantage . W Westergasfabriek znajduj si równie nagrania licznych programów telewizyjnych, zwaszcza muzycznych.

Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) jest jednym z najwikszych www przekaników midzyoperatorskich w Holandii, a nawet jeden z najwikszych na wiecie.

Sport

Logo Ajaksu Amsterdam
Ajax jest najbardziej charakterystycznych klub sportowy w miecie. Z czterema zwycistwami w Lidze Mistrzów jest równie najbardziej utytuowany w Holandii .
Prinsengracht jest szczególnie popularny wród ywiarzy w zimie.

Ajax jest gównym klub pikarski w miecie. Jest druyn holenderskiej Premier League piki nonej , kilkukrotn zwyciczyni pikarskiej Ligi Mistrzów ( 1971 , 1972 , 1973 i 1995 ) oraz dwukrotn zdobywczyni Pucharu Interkontynentalnego (1972 i 1995). Klub ma najlepszy rekord Holandii, oprócz tytuów europejskich, zdoby 30 mistrzostw krajowych. W 1996 roku porzucili stary Stadion De Meer, aby przenie si do nowej Johan Cruyff ArenA , w poudniowo-wschodniej czci miasta, w pobliu stacji Amsterdam Bijlmer Arena. Olimpijski stadion , zbudowany gospodarzem Letnie Igrzyska Olimpijskie 1928 , przeszed gruntowny remont pod koniec 1990 do teraz gospodarz imprez kulturalnych i sportowych, takich jak Amsterdam maratonu lub Mistrzostw Europy. Lekkoatletyk 2016 . W 1920 roku Amsterdam goci zawody eglarskie na IJ, podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich 1920 w Antwerpii .

Gówn franczyz miasta w zakresie futbolu amerykaskiego jest Amsterdam Crusaders . Kiedy NFL Europa nadal istniaa (rozwizana w 2007 roku gówna liga), holenderska stolica jest reprezentowana na europejskiej scenie przez amsterdamskich admiraów . Zespó koszykówki z MyGuide Amsterdam , z siedzib w Sporthallen Zuid, ewoluuje w holenderskim Championship . Baseball jest reprezentowany przez zespó Amsterdam Pirates w holenderskiej lidze major . Jeli chodzi o hokej na lodzie , moemy wspomnie o druynie Amstel Tijgers Amsterdam, która gra na lodowisku Jaap Eden, natomiast bardzo popularny hokej na trawie reprezentuj trzy druyny: Amsterdam, Pinoké i Hurley, które zmierz si w Wagener Stadion w Amstelveen .

Oprócz maratonu amsterdamskiego, co roku midzy Amsterdamem a Zaandam odbywa si trasa Dam to Dam , która ma 10 mil (okoo 16,1  km ). Od 1999 r. miasto Amsterdam uhonorowao swoich najlepszych sportowców nagrodami Amsterdam Sports Awards . Pierwsza edycja nagrody trafia do boksera Raymonda Jovala i pomocnika hokeja na trawie Carole Thate.

W miecie rozwija si take rugby League , w której powstaje klub cobras Amsterdam, który gra w Mistrzostwach Holandii w rugby League i wygra w 2018 roku.

ycie nocne

ycie nocne w Amsterdamie jest jednym z najywszych w Europie. Dziesitki modnych klubów nocnych ( klubów ) przycigaj wielu modych ludzi z caej Holandii, a take turystów zagranicznych. Do najbardziej znanych nale Melkweg i Paradiso , ale take Radion, Club More, Marktkantine, Shelter i Escape. Kluby te mona znale we wszystkich dzielnicach miasta, ale dwa gówne punkty koncentracji to Rembrandtplein i Leidseplein oraz ich okolice. Synne s równie tereny festiwalowe Thuishaven, oferujce urozmaicony program, zwaszcza w weekendy.

Amsterdam jest równie znana z gównej dzielnicy czerwonych latarni, De Wallen , w otoczeniu wielu miejscach cenie przyjemnoci ( Oudezijds Achterburgwal ) i hars haszyszu lub kawiarniach rozoone miasta, przyciga wielu obcokrajowców w poszukiwaniu marihuany w zdekryminalizowana rodowiska .

Festiwale

Miasto Amsterdam jest bardzo dynamiczne w dziedzinie festiwali, w 2008 r. odbyo si tam prawie 140 festiwali i wydarze. Na czele amsterdamskich wydarze znajduje si Holenderski Dzie Narodowy, znany odtd jako Koningsdag (wito Króla), poprzednio Koninginedag ( Dzie Królowej), w zwizku z koronacj William Alexander w. wito narodowe tradycyjnie odpowiada urodzinom wadcy, chyba e wypada ono w niedziel, w którym to przypadku Koningsdag odbywa si dzie wczeniej. Tak wic pierwszy Koningsdag za panowania Wilhelma Aleksandra ma miejsce w dniu a nie , jego urodziny. Za poprzednich rzdów Beatrix wito Narodowe nie zbiego si z urodzinami królowej. Po wstpieniu na tron, królowa Beatrix postanawia zachowa urodziny swojej matki, królowej Juliany , zamiast wasnych urodzin w dniu , aby odda hod matce, ale take ze wzgldów praktycznych. Uroczystoci w rodku zimy, a wic w zimnie lub nawet na niegu, prawdopodobnie mniej sprzyjayby uroczystociom i ludowej radoci. Kadego roku kilkaset tysicy osób podróuje do Amsterdamu, aby wraz z mieszkacami odda hod królowi (lub królowej). Dziesitki tysicy ludzi gromadz si w miecie, czy to na imprezie przy muzyce wzdu kanaów lub na ulicznych koncertach, czy te na polowaniu na duych targach ( wolnych rynkach ) w caym miecie, a zwaszcza w Vondelpark .

Inne wane wydarzenia to Stille Omgang , cicha procesja katolicka, która odbywa si po zmroku w marcowy wieczór. Holland Festival , powicony sztuce przycigania scen tymczasem co roku artyci z caego wiata, w czerwcu, podczas gdy Gay Pride ( Gay Pride ) i jego synny parada odzi na kanaach kapitaowych odbywaj si w miesicu sierpniu. W sierpniu na Prinsengracht odbywa si równie koncert Prinsengracht powicony muzyce klasycznej , a take Uitmarkt , który co roku otwiera nowy sezon kulturalny koncertami, recitalami i przedstawieniami. W innym rejestrze Cannabis Cup nagradza w listopadzie najlepsze odmiany konopi. Sail Amsterdam to wydarzenie, które odbywa si co pi lat i skupia najpikniejsze aglowce na wiecie; ostatnia edycja ma miejsce w 2015 roku.

Amsterdam to take bardzo dynamiczne miasto na scenie muzyki elektronicznej . Kadego roku Amsterdam Dance Event (ADE), odbywajca si w padzierniku, przyciga ponad 200 000 odwiedzajcych, w tym 40 000 turystów. Jest to jeden z najwikszych klubowych festiwali na wiecie, reprezentowane s tu wszystkie gatunki muzyki elektronicznej. W miecie odbywa si równie wikszo festiwali techno Awakenings, które kadego roku przycigaj dziesitki tysicy odwiedzajcych, zarówno na imprezach plenerowych (w Spaarnwoude ), jak i wewntrz (w Gashouder w Westerpark ). Inne wane festiwale odbywajce si w miecie to Dance Valley ( w 2011 zataczy tam premier Mark Rutte ), Mystery Land , Lowlands (generalici), Latin Village ( house ) oraz Dekmantel i Welcome To The Future ( deep house i techno ). Miasto jest równie jednym z pierwszych holenderskich miast, które gociy muzyk gabber wywodzc si ze sceny house na pocztku lat 90 - tych  ; pierwszy tego typu midzynarodowy festiwal, Thunderdome , odby si tam w 1992 roku.

Edukacja

Edukacja na Uniwersytecie

Amsterdam ma dwa uniwersytety ogólne: Uniwersytet Amsterdamski ( Universiteit van Amsterdam , wiecka instytucja zaoona w 1632 r. ) oraz Wolny Uniwersytet w Amsterdamie ( Vrije Universiteit , instytucja pochodzenia protestanckiego zaoona w 1880 r .). Uniwersytet w Amsterdamie jest taki, który cieszy si najwikszym midzynarodowe wpywy, które doprowadziy do niego w rankingu 71 th  miejsce w rankingu uczelni Worldwide opublikowanych przez brytyjskiego dziennika the Times w 2012 roku i 81 th w roku 2013. Miasto zawiera równie inne instytucje szkolnictwo wysze powicone sztuce, takie jak Konserwatorium w Amsterdamie i Gerrit Rietveld Academie . Amsterdam University of Applied Sciences ( Hogeschool van Amsterdam ) jest tzw techniczna uczelnia, natomiast Midzynarodowy Instytut Historii Spoecznej jest jednym z najwikszych orodków dokumentacji i bada w historii spoecznej, w szczególnoci na temat historii ruchu robotniczego . Zaoony na pocztku XVII -tego  wieku , Hortus Botanicus jest jednym z najstarszych ogrodów botanicznych na wiecie z wielu starych i rzadkich okazów, w tym kawowca Pochodzcy z caej kultury kawy w Ameryce Poudniowej i Europie rodkowej. W miecie znajduje si równie kilka wydziaów polityki i ekonomii, które s kierowane gównie przez studentów zagranicznych.

Wyksztacenie rednie

Amsterdam ma pi prywatnych szkó rednich (zwanych gymnasium ), Vossiusgymnasium , Barlaeusgymnasium , St. Ignatius Gymnasium , Het 4 e Gymnasium i Cygnus Gymnasium , gdzie program klasyczny obejmuje lekcje aciny i staroytnej greki . Chocia do niedawna przez wielu uwaane za koncepcj anachroniczn i elitarn, gimnazja ostatnio odnotoway odrodzenie zainteresowania prowadzce do powstania czwartego, a nastpnie pitego liceum. Wikszo szkó rednich w Amsterdamie oferuje róne poziomy edukacji w ramach tej samej szkoy.

Niektóre szkoy podstawowe w Amsterdamie opieraj swoje nauczanie na okrelonych metodach nauczania, takich jak metoda Montessori . Najwaniejszym liceum opartym na tej pedagogice jest Liceum Montessori . Inne szkoy rednie opieraj si gównie na wyznaniach religijnych, gównie katolickich lub protestanckich, ale take szkoach islamskich i hebrajskich, zwaszcza na poudniu i zachodzie Amsterdamu.

Transport

Ruch samochodowy w centrum miasta jest bardzo mocno zniechca poprzez inicjatywy gminy, takie jak wysokie opaty parkingowe wielu ulic zamknitych dla ruchu lub jedno- sposób . Aby zachci kierowców do pozostawienia pojazdu przy wjedzie do miasta, gmina tworzy motywacyjny system parkowania skadajcy si z siedmiu parków sztafetowych zgrupowanych pod nazw Parkeren + Reizen (P + R) . Dziki temu kierowcy mog korzysta z bardzo przystpnych opat parkingowych, pod warunkiem, e do centrum miasta dojad rodkami transportu publicznego (tramwaj, metro). Gmina promuje równie inicjatywy w zakresie car- sharingu i carpoolingu . W Amsterdamie preferowane s zatem rodki transportu publicznego i transport alternatywny.

Sie dróg i autostrad

Miasto Amsterdam posiada dwa peryferyjne bulwary, które pozwalaj omin miasto lub szybko przejecha przez aglomeracj. Zewntrzn obwodnic miasta jest autostrada A10 . O dugoci 32  km czy 18 gównych dróg miejskich - ponumerowanych od S101 do S118 - z gównymi autostradami kraju, a w szczególnoci z A1 (która obsuguje wschód Holandii ), A2 (która czy Utrecht , 's- Hertogenbosch , Eindhoven i Maastricht ) oraz A4, która obsuguje o czc Amsterdam , Hag , Rotterdam i Belgi . Druga obwodnica miasta znana jest jako Wewntrzna Obwodnica ( Amsterdamse binnenring ) lub S100 i skada si z trzech nabrzey, które wyznaczaj dzielnic Centrum wzdu Singelgracht , Nassaukade , Stadhouderskade i Mauritskade .

Pocztkowo, gdy w 1932 roku wyobraano sobie autostrady , celem byo uczynienie Amsterdamu centralnym wzem holenderskiej sieci drogowej, z którego miayby si zaczyna autostrady A1 do A8. Jednak wybuch II wojny wiatowej i zmiana priorytetów sprawiy, e w miecie ruszyy tylko autostrady A1 , A2 i A4 . Autostrada A3 do Rotterdamu zostaa anulowana w 1970 roku , aby zatrzyma Groene Hart w sercu Randstad . Autostrada A8 , prowadzca na pónoc w kierunku Zaandam , oraz obwodnica Amsterdamu (A10) zostay otwarte odpowiednio w 1968 i 1974 r. Oprócz A1, A2, A4 i A8, dwie autostrady umoliwiaj odcienie ruchu w kierunku z Fryzji , w pónocno-wschodniej czci kraju, poprzez prowincji Flevoland (przez A6 ) lub North Holland (przy A7 ).

Transport publiczny

Widok tramwajów w Amsterdamie
Te tramwaje s idealnym rodkiem transportu w centrum Amsterdamu.

Sie transportu publicznego miasta, zarzdzana przez GVB ( Gemeentelijk Vervoerbedrijf ), jest bardzo rozwinita, czc kilka rodzajów transportu, zarówno kolejowy ( tramwaj i metro ), drogowy (autobus), jak i morski i rzeczny ( promy ). W centrum tramwaje i autobusy skupiaj wikszo ruchu pasaerskiego, podczas gdy metro obsuguje obszary peryferyjne i gminy na poudniu ( Amstelveen i Diemen ). Bezpatne poczenia promowe umoliwiaj przekroczenie IJ i poczenie Noord i okolicznych spoecznoci z reszt miasta. Autobusy regionalne i niektóre autobusy podmiejskie s obsugiwane przez Connexxion i Arriva  ; obsuguj m.in. lotnisko Amsterdam Schiphol . W 2013 roku GVB zorganizowao przewóz okoo 211 milionów pasaerów. Kadego dnia 740 000 korzysta z 56 linii autobusowych, 14 linii tramwajowych, 5 linii metra i 5 bezpatnych pocze morskich.

Budowa sieci metra, której pierwsza linia zostaa oddana do uytku w 1977 roku , bya przerywana kilkoma incydentami i sporami ze strony mieszkaców. W latach 70. wiele budynków wybudowanych na Nieuwmarkt i wokó niego zostao zniszczonych, aby zrobi miejsce dla projektu budowy metra (a take drogi ekspresowej), która miaa przecina dzielnic. Projekt spowodowa powane zakócenia (znane jako Nieuwmarktrellen ) w 1975 roku , co doprowadzio do zaniechania budowy drogi ekspresowej. Zbudowano jednak metro, a Nieuwmarkt jest teraz jedn ze stacji. W ostatnim czasie projekt budowy Noord/Zuidlijn (Linia Pónoc/Poudnie), majcy na celu znaczn popraw warunków ruchu w centrum miasta i na pónocy, naznaczony by powanymi incydentami (zawalenie si budynków na Vijzelstraat , drosze stacje ni oczekiwano, powodzie), które przesuwaj dat inauguracji o sze lat, z 2011 do 2017 roku. Podobnie cakowity koszt projektu dla miasta wzrós ponad trzykrotnie, z 300 mln euro w pierwotnym planie do ponad 900. Cakowity koszt linii, zainaugurowanej w 2018 roku , szacowanej pocztkowo na 1,46 mld euro, ostatecznie przekracza 3,1 mld.

Karta inteligentna OV-chipkaart , wprowadzona na rynek w 2005 roku i wana zarówno w sieci kolejowej Nederlandse Spoorwegen , jak iw sieciach transportu publicznego kilku miast w Holandii, moe by uywana we wszystkich systemach transportu publicznego w Holandii. Biuro GVB, znajdujce si naprzeciwko dworca centralnego, rozdaje bezpatn map komunikacji miejskiej.

Rowery i jednolady

38% podróy odbywa si w cyklach. Ponad milion rowerzystów porusza si codziennie po miejskiej sieci rowerowej.

Rower jest najbardziej popularna i powszechnie stosowana forma transportu w Amsterdamie. Miasto oferuje wic liczne infrastruktury uatwiajce podróowanie rowerem, takie jak specjalne pasy na wikszoci ulic, ale take specjalne oznakowanie, umoliwiajce rowerom (i ogólniej jednoladom ) poruszanie si po pasach w jedn stron w wielu miejscach w miecie. Miasto posiada równie rozbudowan infrastruktur garaow, w tym ogromne parkingi strzeone na niektórych stacjach ( fietsenstallingen ), ale take odzie specjalnie przystosowane do przewozu rowerów. Wedug I Amsterdam , w sumie Amsterdam ma ponad 400 kilometrów cieek rowerowych. Brak ulgi równie sprzyja korzystaniu z roweru. Wszystkie warstwy spoeczne korzystaj z tego rodka transportu, co stanowi blisko 38% dziennych podróy.

Wedug szacunków miejskich z 2012 roku miasto posiada 881 000 rowerów. Wedug tego samego badania okoo 70% mieszkaców uwaa, e jazda na rowerze jest przyjemnym sposobem poruszania si. Z pozostaych 30% tylko 11% nie ma z tego przyjemnoci, a 19% jest neutralnych. Wród gównych powodów podawanych przez osoby, które s entuzjastycznie nastawione do korzystania z roweru, znajdujemy atwo obsugi i szybko (50%), a nastpnie to, e pozwala cieszy si miejskim rodowiskiem (19%) i jest zdrowy. i zdrowe rodki transportu (17%). Jako infrastruktury i bezpatny dostp to dopiero czwarte i pite miejsce (odpowiednio 9% i 6%). Wród gównych punktów negatywnych w opracowaniu wymieniono zachowania antyspoeczne niektórych uytkowników, bezpieczestwo, a take niedogodnoci powodowane przez skutery , równie dopuszczone do poruszania si po pasach zarezerwowanych dla rowerów. Ponadto mieszkacy miasta wspominaj równie o trudnociach, jakie czasami napotykaj w parkowaniu rowerów, zwaszcza w okolicach Dworca Centralnego w Amsterdamie . W 2012 roku gmina zebraa 65 000 jednoladów i przewioza je do zajezdni w Westelijk Havengebied. Dla porównania liczba ta wynosi 54 tys. w 2011 r. i 34 tys. w 2010 r . Wzrost ten odzwierciedla brak miejsc parkingowych w miecie, co w coraz wikszym stopniu skania ludzi do parkowania rowerów w niedozwolonych miejscach.

Nadmiar rowerów w miecie ma równie negatywne reperkusje. Kradziee rowerów i handel nimi pozostaj zatem powszechnym problemem, nawet jeli tendencja ta ma tendencj spadkow. W 2008 r. odnotowano okoo 50 000 kradziey rowerów wobec 80 000 w 2001 r. Wedug danych z 2012 r. zoono nieco ponad 10 000 skarg dotyczcych kradziey rowerów, skuterów lub motorowerów.

Transport wodny

Dostawa DHL do Amsterdamu.

Amsterdam i jego okolice przecina ponad 150 kanaów, tworzc blisko 90 mini-wysp poczonych sieci tysica mostów. Przez wiele stuleci te kanay i drogi wodne byy uywane jako gówne szlaki transportowe w Amsterdamie, zwaszcza do transportu wody, wgla, ywnoci lub przypraw. Dzi kanay te nadaj si tylko dla maych barek , odzi rekreacyjnych i odzi rzecznych . Jednak nadal s uywane przez firm kuriersk DHL , której statek dostarcza paczki na terenie miasta.

Trzy promy przewo pieszych i rowerzystów bezpatnie na IJ, midzy dworcem gównym w Amsterdamie a Amsterdam-Noord. Dwa inne patne promy kursuj IJ ze wschodu na zachód, wzdu portu. Mona równie skorzysta z taksówek wodnych i promów rzecznych, wypoyczy ódki elektryczne lub wybra si na rejs po kanaach miasta. Oprócz tego Pywajcy Holender , autobus równie zdolny do poruszania si po wodzie, robi wycieczk krajoznawcz po centrum miasta.

Sie kolejowa

Gówn stacj w miecie, zarówno pod wzgldem liczby przejazdów, jak i liczby pocigów, jest Dworzec Centralny w Amsterdamie , który obsuguje zarówno reszt kraju ( Intercity i Sprinter ), jak i poczenia midzynarodowe ( Fyra , Thalys , Deutsche Bahn ). Dworzec gówny jest drugim po Utrechcie najbardziej ruchliwym dworcem w kraju , codziennie przejeda przez niego 165 000 pasaerów. Lotnisko Schiphol jest równie wanym wzem kolejowym, na którym spotykaj si linie lokalne i midzynarodowe (poczenie z Amsterdamu Centralnego do Amsterdamu Zuid, Fyra , Thalys ). Linia Amsterdam-Central do Schiphol jest zatem najbardziej ruchliw lini kolejow w kraju, obsugujc 5,6 mln pasaerów rocznie. Ponadto Amsterdam-Central znajduje si na dwóch pozostaych najbardziej ruchliwych liniach w kraju (Utrecht-Central do Amsterdam-Central i Haarlem do Amsterdam-Central).

Amsterdam-Sloterdijk (pónoc-zachód, 40.000 pasaerów dziennie), Amsterdam-Sud i Amsterdam-Amstel (East) stacje suy gównie pocze wewntrznych, w szczególnoci do Haga , Leiden i Utrecht . Stacje Lelylaan , Muiderpoort , Bijlmer ArenA i RAI uzupeniaj urzdzenie suce miastu.

Transport lotniczy

Lotnisko Schiphol
Amsterdam Airport Schiphol , w rankingu 3 th  lotniska europejskiego transportu pasaerskiego w 2017 roku.

Lotnisko Schiphol, pooone na poudniowy zachód od miasta w gminie Haarlemmermeer , jest poczone kolej z reszt miasta, do którego mona dotrze w pitnacie minut z dworca centralnego.
W 2019 r. przejeda przez nie ponad 71 mln pasaerów (wzrost o 0,9% w porównaniu z 2018 r.), co plasuje go na czternastym lotnisku na wiecie i trzecim w Europie, po Londynie-Heathrow (80,8 mln pasaerów), Paryu-Charles- de-Gaulle (76,1 mln pasaerów)
W 2019 roku lotnisko obsuyo 71 707 144 pasaerów, co daje mu trzecie miejsce w Europie i czternaste na wiecie.
Flota KLM , której samoloty lataj do prawie 131 miejsc docelowych w 65 rónych krajach, ma siedzib na lotnisku Schiphol.

Pod wzgldem objtoci adunkowej Schiphol pojawi si w 2012 roku do 18 th  na wiecie o pojemnoci adunkowej 1,511,824 ton i 4 th  miejsce w Europie za Pary-Charles de Gaulle (2,150,950 ton), Frankfurt am Main (2,066,432 ton) i Londyn -Heathrow (1,556,203).

Kultura popularna

Literatura

Akcja wielu znanych dzie literackich rozgrywa si w caoci lub czciowo w Amsterdamie. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych jest The Diary of Anne Frank , ksika skadajca si z pamitnika prowadzonego przez Ann Frank , mod niemieck ydówk na wygnaniu w Holandii, kiedy ukrywa si ona nad sklepem niedaleko Westerkerk , przez dwadziecia pi miesicy, z jego rodzina i czterech przyjació podczas okupacji Holandii przez hitlerowskie Niemcy . W powieci The Fall of Albert Camus (1956), historia gównego bohatera, Jean-Baptiste Clamence, odbywa si w Amsterdamie, gdzie dowiadujemy si, e upad na wygnanie.

Holenderski pisarz Cees Nooteboom równie wybra Amsterdam jako to dla wydanej w 1983 roku powieci Rytuay , która opowiada histori dwóch przyjació, z których jeden ma niefortunn tendencj do amania prawa, a drugi przestrzega go. Miasto jest równie scena z powieci De Tijd Hoogste z Harry Mulisch , opublikowanej w 1985 roku , który stanowi szczegóowy portret wspóczesnego miasta, opowiadajc histori o klasycznej holenderskiej aktor Peter de Vries. W Na Wodzie , opublikowanej w 1998 roku , HM van den Brink opowiada histori dwóch wiolarzy z klubu eglarskiego Amstel, Anton i Dawida, który jest ydem; ci ostatni zobaczyli, jak ich los zmieni si w czasie niemieckiej inwazji.

W wydanym w 2005 roku Ministerstwie bólu Dubravka Ugrei przedstawia trudne warunki ycia imigrantów z Europy Wschodniej w jednej z biednych dzielnic Amsterdamu, które od zawsze byo orodkiem przyjmowania uchodców.

Kino

Sean Connery w Amsterdamie podczas krcenia filmu Diamenty s wieczne (1971), w którym wystpuje jako James Bond .

Amsterdam jest tem dla wielu filmów i seriali, zarówno holenderskich, jak i midzynarodowych. Wród holenderskich filmów, w których pojawia si miasto, jest szczególnie znany za granic The Choice of Fate ( Soldaat van Oranje po holendersku), wyreyserowany przez Paula Verhoevena i wydany w 1977 roku . Film, w którym gra m.in. Rutger Hauer , opowiada histori szeciu studentów Uniwersytetu w Leiden , u progu drugiej wojny wiatowej . Beztroska na pocztku filmu wojna zmieni ich ycie; podczas gdy niektórzy wybior bunt i przeciwstawi si okupantowi, inni zdecyduj si na wspóprac. Ciske le Filou , wydany w 1984 roku, opowiada histori Ciske, 11-letniego dziecka mieszkajcego w biednej dzielnicy Amsterdamu w latach 30. XX wieku . Film oparty na powieci dla dzieci; aktor Danny de Munk wykonuje tam piosenk Czuj si tak samotna, która staa si klasycznym utworem dla miasta Amsterdam. Równie w 1980 roku , film Assault , filmowa adaptacja powieci De Aanslag przez Harry Mulisch , opowiada Anton Steenwijk, który stara si zrozumie okolicznoci mierci jego rodziny w ataku Niemiec podczas II wojny wiatowej . Cho akcja toczy si gównie w Haarlemie , film, który w 1987 roku zdoby Oscara, jest punktem odniesienia w kinie holenderskim. W Amsterdamned , wyreyserowanym przez Dicka Maasa i wydanym w 1988 roku, niebezpieczny nurek szaleje przez miasto, dziko zabijajc swoje ofiary nacitym noem. W ten sposób zabójca wykorzystuje kanay miasta do popeniania zbrodni.

Amsterdam pojawi si take w kilku duych hollywoodzkich i midzynarodowych produkcjach. W wydanym w 1971 roku Diamonds Are Eternal James Bond , grany przez Seana Connery'ego , podróuje do holenderskiej stolicy, by spotka Tiffany Case; film przedstawia gównie kanay miasta, w szczególnoci Magere Brug . Dwa lata póniej, w Turkish Délices , miasto jest gównym teatrem namitnej i burzliwej relacji artysty-rzebiarza Erica z Olg z konserwatywnej rodziny. Film przedstawia wic wiele czci miasta, takich jak Plac Dam i Damrak , Rokin , Oudezijds Voorburgwal i Vondelpark . W filmie Pulp Fiction przez Quentina Tarantino , Vincent Vega (w tej roli John Travolta ) wraca do Los Angeles po spdzeniu trzech lat w Amsterdamie. Scena otwierajca film Ocean's Twelve w reyserii Stevena Soderbergha pokazuje ekip Daniela Oceana organizujc napad w Amsterdamie. W tym celu bandyci posuwaj si do zburzenia domu o kilka centymetrów przez zawalenie pali, na których jest zbudowany. Amerykaska komedia Gigolo wbrew sobie z 2005 roku rozgrywa si w Amsterdamie i pokazuje szkody zwizane z uywaniem konopi indyjskich i prostytucj , ale take porusza temat rasizmu .

Niedawno w Amsterdamie rozgrywa si kilka scen z filmu Nasza wina w gwiazdach (2014), opowiadajcego histori dwojga nastolatków cierpicych na raka. W Hitman and Bodyguard (2017) pocig odbywa si w Amsterdamie, zwaszcza przed Rijksmuseum  ; inne sceny filmu krcone s w Hadze , z udziaem Midzynarodowego Trybunau Karnego (MTK).

Muzyka i piosenki

Piosenka Amsterdam w interpretacji Jacquesa Brela jest jedn z najsynniejszych francuskich pieni powiconych miastu. Tytu by czsto powtarzany, np. przez grup Oi! Sekta Orleans Komintern , a zwaszcza po angielsku Scott Walker , David Bowie i John Cale . Zostaa równie podjta i zredagowana przez grup Parabellum , która uczynia z niej piosenk przeciwko uywaniu narkotyków. Inni francuskojzyczni artyci równie piewali   Wenecj Pónocy   (przydomek nadawany take miastu Brugia w Belgii ), moemy zacytowa Guy Béart ( W Amsterdamie ), Maxime Le Forestier ( Petit Nuage sur Amsterdam ), Les Innocents ( Midzy Amosem a Amsterdamem ), Graziella Michele ( Wizja Amsterdamu ), Billy Ze Kick ( Bons Baisers z Amsterdamu ) czy Oxmo Puccino ( W drodze do Amsterdamu ). Niedawno grupa rapowa Octobre Rouge równie zoya hod miastu, a zwaszcza jego synnej dzielnicy czerwonych latarni w tytuowym Week end a Meda .

W midzynarodowym rejestrze kilka piosenek o nazwie Amsterdam zostao zinterpretowanych przez artystów takich jak holenderska piosenkarka Maggie MacNeal , czy grupy Coldplay , Van Halen , Peter Bjorn i John czy Mando Diao . Popularnymi klasykami stay si równie piosenki   Aan de Amsterdamse grachten   (Do kanaów Amsterdamu) Pietera Goemansa i   Tulipany z Amsterdamu   brytyjskiego piosenkarza Maxa Bygravesa .

Osobowoci zwizane z miastem

Uwagi i referencje

Uwagi

  1. Wojny o Holandi (1672-1678), Lig Augsbursk (1688-1697) io sukcesj hiszpask (1701-1713).
  2. ta dzieli si na 22,1% obcokrajowców drugiego pokolenia i 28,6% pierwszego pokolenia.
  3. Oryginalna nazwa w jzyku niderlandzkim:   Kiezen voor de stad  .
  4. Oryginalny cytat w jzyku niderlandzkim:   Ik voel me zo verdomd alleen  .

Bibliografia

  1. (w) Populacja gminy Amsterdam w 2017 r. , amsterdam.info.
  2. (nl) Bevolkingsontwikkeling Amsterdam , Centralne Biuro Statystyczne . Skonsultowano si z.
  3.   CBS Amsterdam Bevolkingsontwikkeling; regio per maand   , na statline.cbs.nl
  4.   Metropoolregio Amsterdam w cijfers 2013   , na os.amsterdam.nl , Biuro Onderzoek & Statistiek Amsterdam . Dostp 7 lipca 2014 r.
  5. Ranking 2011 Instytutu Strategii Miejskich Fundacji Mori Memorial w Tokio: (en)   Global Power City Index 2011   [PDF] ,(dostp 13 czerwca 2016 r . ) .
  6. (w) 50 najlepszych miast do zamieszkania teraz na forbes.com, 24 kwietnia 2017 r.
  7. (w) Indeks bezpiecznych miast 2019 , The Economist .
  8. Wspaniaa historia Amsterdamu , na books.google.fr.
  9.   Fab City Global Initiative   , na fab.city (dostp 28 lutego 2020 r. )
  10. Boyer 1999 , str.  11
  11. (Nl) Joost van den Vondel, De werken van Vondel , Amsterdam University Press , 1637-1640, 37  s. Tekst oryginalny w jzyku niderlandzkim
  12. (nl) De Geschiedenis van Amsterdam , www.amsterdam.nl. Skonsultowano si z
  13. Louis Deroy, Marianne Mulon, Sownik nazw miejscowoci , kolekcja Les Usuels, edycje sowników Le Robert, 1992, w padzierniku, 532 stron. Wpis Amsterdam.
  14. (Nl) Nicolaas Simon van Winter, Aanteekeningen tot opheldering van verscheide zaken in den Amstelstroom voorkomende. , blz. 156
  15. (Nl) M. Carasso-Kok, Geschiedenis van Amsterdam. Deel 1: Een stad uit het niets: tot 1578 , s.  57 . Wydania SUN.
  16. (nl) Geschiedenis van het wapen van Amsterdam , www.amsterdam.nl. Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  17. (Nl) Obywatelska heraldyka Holandii  " , Nederlandse Gemeentewapens (dostp 24 czerwca 2013 )
  18. (nl) Tolprivilege , Archiwum Miejskie w Amsterdamie . Dostp 12 wrzenia 2013 r.
  19. (nl) Johannes Bernardus Berns i Jo Daan, Hij zeit wat: de Amsterdamse volkstaal , 's-Gravenhage, BZZTôH ,, 96  pkt. ( ISBN  90-6291-756-9 ) , s.  91
  20. (w)   Przywilej patniczy   , Archiwa Miasta Amsterdamu (dostp 20 maja 2013 r . ) .
  21. (nl) Carasso-Kok M. , Geschiedenis van Amsterdam. Deel 1: Een stad uit het niets: tot 1578 , SUN.
  22. (nl) GC van Nieuwenhuize, Gwijde van Avesnes, Bisschop van Utrecht 1301-1317 , Scriptie RUU,.
  23. (Nl)   Procesie   , z Archiwum Miejskiego w Amsterdamie (dostp 12 wrzenia 2013 r . ) .
  24. (w)   Huiszittenhuizen   na stadsarchief.amsterdam.nl (dostp 31 lipca 2013 ) .
  25. (nl)   Historisch hout in Amsterdamse monumenten   , na Gemeente Amsterdam (dostp 10 wrzenia 2013 ) .
  26. Alexandre Ferrier de Tourettes. Opis historyczno-topograficzny Amsterdamu i okolic; ze szczególnym uwzgldnieniem miast Harlem i Utrecht. 1837. Przeczytaj online
  27. (nl)   Schutterij op de Dam   , z Amsterdam City Archives (dostp 12 wrzenia 2013 ) .
  28. (Nl)   1568-1648: In opstand tegen Spanje   , na holenderskim Ministerstwie Obrony (dostp 12 wrzenia 2013 ) .
  29. Boyer 1999 , s.  12
  30. (Nl)   Satisfactie   , z Archiwum Miejskiego w Amsterdamie (dostp 12 wrzenia 2013 r . ) .
  31. (nl)   uittocht van katholieken   w City Archives Amsterdam (dostp 24 wrzenia 2013 ) .
  32. (en) XVII-wieczny obszar piercienia kanau Amsterdamu wewntrz Singelgracht , UNESCO. Dostp 15 wrzenia 2013.
  33. Jacques Attali , Krótka historia przyszoci , Fayard ,.
  34. Boyer 1999 , s.  14
  35. Boyer 1999 , s.  21
  36. Dobry przykad podaje Galileusz, który po procesie i skazaniu w Rzymie w 1633 roku wybra holenderskiego drukarza Elzeviera do opublikowania jednego ze swoich najbardziej znanych dzie, Discours sur deux sciences nouvelles . (en) Wade Rowland, Galileo's Mistake, Nowe spojrzenie na epick konfrontacj Galileusza z Kocioem , Nowy Jork, Arcade Publishing,, 298  s. ( ISBN  978-1-55970-684-1 i 1-55970-684-8 , czytaj online ) , s.  260.
  37. (en) E. Haverkamp-Bergmann, Rembrandt; Stra nocna , New Jersey, Princeton University Press ,, s.  57.
  38. (w) Reinhild Tschöpe,   The old share   na old-share.com (dostp 23 maja 2013 ) .
  39. Boyer 1999 , s.  17
  40. Boyer 1999 , s.  18
  41. (w) Robert W. Brown,   Amsterdam w XVII wieku   , Pembroke University of North Carolina (dostp 24 maja 2013 ) .
  42. (Nl)   Paleis op de Dam, het achtste wereldwonder   , z National History Museum (dostp 16 wrzenia 2013 ) .
  43. (w) JP Sommerville,   Geografia, klimat, ludno, gospodarka, spoeczestwo   , na stronie history.wisc.edu (dostp 24 maja 2013 r . ) .
  44. (nl) ERM Taverne , In 't land van belofte, in de nieuwe stadt: ideaal en werkelijkheid van de stadsuitleg in de Republiek, 15801680 , Maarssen, Schwartz,, 582  s. ( ISBN  90-6179-024-7 ).
  45. (nl) Z Derde Uitleg , amsterdam.nl. Dostp 10 wrzenia 2013 r.
  46. (nl) AM Rosenhart, De vierde uitleg van Amsterdam van 1662: Stedenbouwkundige ontwikkeling en verkaveling , Universiteit Utrecht,
  47. Informator o rozbudowie miasta (w jzyku holenderskim): Migrantenstad, drzwi Erika Kuijpers ze s.  139 , Geschiedenis van Amsterdam , Willem Frijhoff, Marijke Carasso-Kok, Maarten Roy Prak, Nienke Huizinga i inni , uitg. Boom-niedz, 2004-2009
  48. Pfeil 2001 , s.  54
  49. Geyl 1971 , s.  13
  50. Schama 1977 , s.  29
  51. Geyl 1971 , s.  109
  52. Fernand Braudel , Material Civilization, Economy and Capitalism, XV-18th century Volume 3: Le Temps du Monde , Armand Colin ,, s.  323.
  53. Willem Frijhoff i Maarten Praak, Geschiedenis van Amsterdam: Deel 2. Zelfbewuste Stadstaat 1650-1813, SUN, 2005.
  54. Boyer 1999 , s.  25
  55. (nl) Hoofdstad to 200 jaar, nawet niet aan gedacht, Het Parool , 19 kwietnia 2008
  56. (Nl) "Hoe lang zijn we nu hoofdstad", Het Parool , 25 kwietnia 2008
  57. (nl) N. Wisman: Het vergeten jubileum . Ons Amsterdam , czerwiec 2006, s.  232-236 .
  58. Boyer 1999 , s.  27
  59. (nl)   Jaarboekje ponad 1831   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 ) , s.  123
  60. (w) Encyclopaedia Britannica Eleventh Edition , tom 1, s. 896-898.
  61. (Nl)   100 jaar stadsreiniging   , na bronnenuitamsterdam.nl (dostp 27 sierpnia 2013 ) .
  62. (nl) Voogd Fanta , Fabrieksbrood , De Ingenieur,.
  63. (nl) R. Aerts i P. De Rooy , Geschiedenis van Amsterdam. Deel 3: Hoofdstad w aanbouw, 1813-1900 , NIEDZIELA ,.
  64. Boyer 1999 , s.  29
  65. (nl) Palingoproer , Archiwum Miejskie w Amsterdamie. Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  66. (nl) Vakbond , Archiwum Miejskie Amsterdamu. Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  67. Boyer 1999 , s.  28
  68. Boyer 1999 , s.  32
  69. (nl) Plan Zuid , Archiwum Miejskie w Amsterdamie . Dostp 10 wrzenia 2013 r.
  70. (nl) Aardappeloproer , Archiwum Miejskie w Amsterdamie. Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  71. (NL)   Aardappeloproer   [PDF] , Legermuseum (dostp 25 maja 2013 ) [PDF]
  72. Boyer 1999 , s.  76
  73. (nl) AUP , archiwa Amsterdam City. Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  74. Popularna ewokacja Jawy i Borneo , Sumatry i Surinamu bdzie tam jeszcze przez kilkadziesit lat.
  75. (nl) Z bezetting , http://www.joodsamsterdam.nl/ . Dostp 16 wrzenia 2013 r.
  76. (w)   Wywózka do obozów   , Hollandsche Schouwburg (dostp: 7 lipca 2014 )
  77. (nl) Maili Blauw, De stad is nooit af. Ontstaan en ontwikkeling van het stadsdeel Slotervaart, van Algemeen Uitbreidingsplan tot stedelijke vernieuwing , Uitgeverij Verloren BV,, 37  pkt. ( ISBN  90-6550-898-8 , czytaj online )
  78. (nl) Over Stadsherstel  " , na stadsherstel.nl (dostp 7 lipca 2014 ) .
  79. (nl) Grondlegger van Hippe reputatie Amsterdam , z Volkskrant . Dostp 13 wrzenia 2013.
  80. https://www.cairn.info/revue-h page 343.htm
  81. (nl) Inhuldigingsrellen , Archiwum Miejskie Amsterdamu. Dostp 13 wrzenia 2013.
  82. (Nl)   Typisch Metrostad   , Gmina Amsterdam (dostp 7 sierpnia 2013 ) .
  83. (nl) Nieuwmarkt Rellen , Archiwum Miejskie w Amsterdamie . Dostp 13 wrzenia 2013.
  84. (Nl) Miejsce  wiatowego dziedzictwa UNESCO   na stronie whc.unesco.org (dostp 7 sierpnia 2013 r . ) .
  85. Po zabójstwie Theo van Gogha Ahmed Aboutaleb wypowiada nastpujce sowo podczas przemówienia w meczecie w Amsterdamie: Amsterdam to miasto wolnoci i rónorodnoci. Ci, którzy nie mog podziela tych zasad, niech lepiej wycign wasne wnioski i odejd . (en) Ian Buruma, Morderstwo w Amsterdamie: Liberalna Europa, Islam i Granice Tolerancji , Penguin Books ,, 37  pkt. ( ISBN  978-0-14-311236-5 i 0-14-311236-8 )
  86. (w)   To Soothe Nerves Dutch-Muslim, Jewish Try a Mayor   w The New York Times (dostp 17 lipca 2014 )
  87. Audacieuse Amsterdam  " , na lefigaro.fr ,
  88. (w) Dlaczego to muzeum ma ksztat wanny  » , On The New York Times (dostp 14 padziernika 2014 )
  89. (w)   Muzeum Van Gogha pozostanie otwarte dla publicznoci podczas caego okresu budowy   na vangoghmuseum.nl ,
  90. (nl)   Actueel Hoogtestand Nederland   na ahn.nl (dostp 16 wrzenia 2013 )
  91. (nl)   Kerncijfers Amsterdam 2013   , Miasto Amsterdam,(dostp 16 wrzenia 2013 )
  92. (nl)   Openbare ruimte en groen   [PDF] , Onderzoek en Statistiek Amsterdam,(dostp 7 lipca 2014 )
  93. (w) Maximiliano Herrera,   Ekstremalne temperatury na caym wiecie   , na mherrera.org (dostp 25 maja 2013 )
  94. (nl) Kerncijfers sta bevolking , Gemeente Amsterdam - Biuro Onderzoek pl Statistiek . Dostp 7 lipca 2014 r.
  95. (nl) H. Obdeijn, M. Schrover Komen en gaan - Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 . Immigratie ten tijde van de Republiek: 1550-1800 , s.  31-66
  96. (nl) Joodse Genealogia, een Eerste Handreiking  " na stronie internetowej Nederlandse Vereniging genealogicznych (dostp na 1 st sierpnia 2013 ) .
  97. (nl) H. Obdeijn, M. Schrover Komen en gaan - Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 . Immigratie uit de kolonies - Terugkeer naar het vaderland: de Indische Nederlanders , s.  229-240
  98. (nl) H. Obdeijn, M. Schrover Komen en gaan - Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 . Immigratie uit de kolonies - Surinam: de grote uittocht , s.  248-257
  99. (w) Historia Amsterdamu, wczesnej historii  " , Biuro Pomniki & Archeologie (Pomniki i Archeologia Bureau) (dostp na 1 st sierpie 2013 )
  100. Paul Bairoch , Jean Batou i Pierre Chèvre , Ludno miast europejskich. Baza danych i zbiorcza analiza wyników , Genewa, Droz ,( OCLC  19650044 ) , s .  53
  101. (w) Historia Amsterdamu, The Golden Age  " , Biuro Pomniki & Archeologie (Urzd Ochrony Zabytków i Archeologii) (dostpne na 1 st sierpie 2013 )
  102. (nl)   Volkstellingen 1796   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 r. ) , s.  50
  103. (nl)   6de Algemene volkstelling   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 r. ) , s.  54
  104. (nl)   6de Algemene volkstelling   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 r. )
  105. (nl)   Volkstelling 31 grudnia 1930   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 )
  106. (Nl)   13de Algemene volkstelling   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 ) , s.  36
  107. (nl) 14  of Algemene volkstelling   , Volkstellingen 1795-1971 (dostp 9 lipca 2014 r. ) , s.  22
  108. (NL) ptli van de bevolking, 1985-2012  " , Biuro Onderzoek i Statistiek Amsterdam (dostp 09 lipca 2014 ),
  109. (n) Baza Stalines  " , Centralne Biuro Statystyczne (obejrzano 1 st lipca 2013 )
  110. (Nl)   Bevolking naar herkomstgroepering, 1 stycznia 2013   , Bureau Onderzoek en Statistiek, Gmina Amsterdam (dostp 7 lipca 2014 )
  111. (Nl) Quest Magazine, wydanie z marca 2009.
  112. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37713/tablefromstatweb
  113. (Nl)   Programmaraadnieuws   , Kabelraden.nl (dostp 27 maja 2012 )
  114. (nl)   Nederland - PvdA-lijsttrekker: Van der Laan ongekend hypocriet   , Elsevier.nl,(dostp 27 maja 2012 )
  115. (nl) Bevolking naar herkomstgroepering , Bureau Onderzoek en Statistiek. Dostp 31 lipca 2013 r.
  116. (w) stadsdelen voor 1 mei 2010  " , Web.archive.org (dostp 7 lipca 2014 )
  117. (nl) Statistiek bij O + S - Feiten en cijfers> Stadsdelen> Alle stadsdelen> Bevolking> Bevolking naar geslacht en leeftijdsgroepen, 1 stycznia 2014 r . Dostp 7 lipca 2014 r.
  118. (w)   Randstadmonitor 2013   , Randstadregion,(dostp 8 lipca 2014 )
  119. (nl) Anna Luten jest nieuwe fietsburgemeester van Amsterdam , NOS.nl .
  120. (w) Wskanik lepszego ycia OECD, OECD. Dostp 17 wrzenia 2013.
  121. (w)   5 rzeczy, których moesz nie wiedzie   na iamsterdam.com (dostp 28 stycznia 2014 ) , I Amsterdam . Dostp 17 wrzenia 2013.
  122. (nl) Veel overvallen op ouderen Rotterdam , AD. Dostp 17 wrzenia 2013.
  123. (nl) AD: Amsterdam opnieuw onveiligste stad , Beveiliging Managementblad . Dostp 17 wrzenia 2013.
  124. (nl) PvdA, VVD, GroenLinks: Kiezen voor de stad , GroenLinks , 27 kwietnia 2010. Dostp 17 wrzenia 2013.
  125. (nl) Veiligheidsplan , Amsterdam.nl . Dostp 17 wrzenia 2013.
  126. (nl) Nad projektem 1012 , Amsterdam.nl. Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  127.   Spoeczno marokaska w Amsterdamie czuje si niepewnie   na yabiladi.com (dostp 24 wrzenia 2020 r . ) .
  128. (w) Gdzie znajduj si najbardziej miercionone due miasta na wiecie  " , Opiekun ,( przeczytaj online , konsultacja 24 wrzenia 2020 r. ).
  129. (Nl)   Poprzednie wersje konstytucji   , Nl.wikisource.org (dostp 10 padziernika 2010 )
  130. (nl)   International beleid gemeente Amsterdam   , na miasto Amsterdam ,(dostp 9 lipca 2014 )
  131. (nl)   Evaluatie Internationale Samenwerking Amsterdam 2002-2009   , na City of Amsterdam ,(dostp 9 lipca 2014 )
  132. (nl) Stedenband met Accra is een fiasco  " , na Het Parool ,(dostp 8 lipca 2014 )
  133. (in) brahim Karaosmanolu i Andrée van Es, agreement Corporation  " na amsterdam.nl , Amsterdam,(dostp 11 lipca 2014 r . ) .
  134. (Nl)   Stichting Stedenband Amsterdam-Managua (SAM)   na ssam.nl (dostp 7 lipca 2014 )
  135. (nl) Overeenkomst tot samenwerking tussen het Eilandgebied Curaçao en de Gemeente Amsterdam  " , na miasto Amsterdam ,(dostp 9 lipca 2014 )
  136. (nl) Amsterdam gaat intensief samenwerken met São Paulo  " , na Het Parool ,(dostp 8 lipca 2014 )
  137. (nl) Internationaal - Stedenbanden dupe van kryzys, behalve als ZE handel opleveren  " , na recht.nl (dostpny 7 lipca 2014 )
  138. (nl)   Verslag werkbezoek Burgemeester Van der Laan aan Beijing, wrzesie 2013   , na temat miasta Amsterdam ,(dostp 8 lipca 2014 )
  139. (nl)   Verslag werkbezoek Burgemeester Van der Laan aan Seul, wrzesie 2013   , na temat miasta Amsterdam ,(dostp 8 lipca 2014 )
  140. (nl)   Verslag werkbezoek wethouder Gehrels aan San Francisco, stycze 2013   , na temat miasta Amsterdam ,(dostp 8 lipca 2014 )
  141. (nl)   Samenwerking tussen Amsterdam en Parijs   , na miasto Amsterdam ,(dostp 9 lipca 2014 )
  142. https://www.zapopan.gob.mx/soy-turista/relaciones-internacionales/
  143. (w) Jennifer Fishbein,   Europe's Best Cities for Business   na stronie businessweek.com (dostp 30 wrzenia 2013 r. )
  144. (w)   O Zuidas Fakty i liczby   na amsterdam.nl (dostp 8 lipca 2014 )
  145. (w)   Rembrandt Tower   na emporis.com (dostp 30 wrzenia 2013 )
  146. (w) Nasze dziaania , Amsterdam RAI. Dostp 2 sierpnia 2013.
  147. (w) wiat wedug GaWC 2010 , www.lboro.ac.uk. Dostp 29 sierpnia 2013 r.
  148. (w) Global Power City Index 2011 s.  8-10 , Fundacja Mori . Dostp 29 sierpnia 2013.
  149. (w) Hot spoty Global Benchmarking compétitivité miasta s.  6 , Jednostka Wywiadu Ekonomistów . Dostp 29 sierpnia 2013.
  150. (w) 2012 Global Cities Index i Emerging Cities Outlook , s.  3 . , AT Kearney, 2012. Dostp 29 sierpnia 2013.
  151. (w) Best ranking cities and carry , s.  3 , Jednostka Wywiadu Ekonomistów . Dostp 29 sierpnia 2013.
  152. (nl)   Amsterdam stijgt op lijst van leefbare steden   , na stronie volkskrant.nl ,, Z Volkskrant . Dostp 8 lipca 2014 r.
  153. Bankjescollectief w Amsterdamie, Télérama.
  154. (w) wiatowe rankingi portów AAPA 2010 . Dostp 31 lipca 2013 r.
  155. Boyer 1999 , s.  137
  156. (nl) T. Fedorova,   Toerisme in Amsterdam en regio 2011-2012   [PDF] , na os.amsterdam.nl ,(dostp 29 sierpnia 2013 )
  157. (nl) T. Fedorova,   Toerisme in Amsterdam en regio 2011-2012, s. 9   , na os.amsterdam.nl ,(dostp 30 wrzenia 2013 ) [PDF]
  158. (NL) Toerisme Amsterdam EN regioselektywnie 2011-2012 , str.  5 . , Onderzoek en Statistiek Amsterdam . Dostp 29 sierpnia 2013.
  159. (nl) Toerisme w Amsterdamie en regio 2011-2012 , s.  7 . , Onderzoek en Statistiek Amsterdam . Dostp 29 sierpnia 2013.
  160. (NL) kawiarniach , ja Amsterdam . Skonsultowano si z.
  161. (nl) 70 coffeeshopów Amsterdam moeten dicht w 2015 r. , RTL Nieuws . Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  162. (NL) Buitenlander kan blijven blowen , NOS Nieuws . Skonsultowano si z.
  163. (nl) Projekt 1012 - Aanpak , Amsterdam.nl. Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  164. Straatgerichte aanpak , Amsterdam.nl. Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  165. (nl) Van der Laan: wietpas werkt niet , NOS Nieuws (pitek, 19 listopada 2010). Dostp 6 wrzenia 2013 r.
  166. (en) Oficjalna strona internetowa targu Albert Cuyp . Skonsultowano si z.
  167. (nl) Leukste Winkelstraat van Nederland 2011 , RTVNH. Dostp 8 lipca 2014 r.
  168. (w) Time Out Amsterdam Edition 9 , Random House ,, 320  pkt. ( ISBN  1-904978-36-3 ) , s.  170
  169. (nl) Oficjalna strona rynku - Historia . Skonsultowano si z.
  170. Heineken, Rynki, Silny wzrost Le Figaro.fr
  171. Corinne Tissier,   Jak AB InBev zosta królem piwa   , na Groupe Express-Expansion ,
  172. (nl) Bierbrouwerij 't IJ na Biernet.nl. Dostp 4 lipca 2014 r.
  173. (nl) Dworzec Centralny , Archiwum Miejskie w Amsterdamie. Dostp 15 wrzenia 2013.
  174. Boyer 1999 , s.  65
  175. (Nl)   Oude Kerk oficjalna strona internetowa   , na oudekerk.nl (dostp 10 czerwca 2009 )
  176. (Nl) Houten Huys  " , na amsterdam.nl (dostp 8 lipca 2014 )
  177. (w) Dziwne i cudowne domy , I Amsterdam. Dostp 30 sierpnia 2013.
  178. (nl) G. van Tussenbroek Historisch hout in Amsterdamse monumenten , Gemeente Amsterdam City report w jzyku niderlandzkim . Dostp 15 wrzenia 2013.
  179. (w) Phil Lee, Martin Dunford i Karoline Densley, The Rough Guide to Amsterdam , Rough Guides,
  180. (w) Jakob Rosenberg, Seymour Slive i EH ter Kuile, Dutch Art and Architecture, 1600 do 1800 , New Haven (Connecticut) / Londyn, Penguin USA,, 502  pkt. ( ISBN  0-300-05312-6 )
  181. (nl) Anna Bergmans, Neostijlen in de negentiende euw: zorg geboden : Handelingen van het tweede Vlaams-Nederlands sympozjum restauracyjne , Universitaire Pers Leuven,, 264  pkt. ( ISBN  90-5867-262-X , czytaj online )
  182. (nl) Wil Swart, Schoonheid in verscheidenheid, de Rivierenbuurt w Amsterdamie , SDAprint + media,, 164  pkt. ( ISBN  90-5366-087-9 )
  183. (w)   Co naley wiedzie o Amsterdamie   na whatyoushouldknowaboutamsterdam.wordpress.com (obejrzano 1 st lipca 2013 )
  184. (nl) De grachtengordel , www.bibliotheek.nl . Dostp 29 lipca 2013 r.
  185. (w) Sako Musterd GM i Willem Salet , kapita ludzki Amsterdamu , Amsterdam University Press ,, 399  pkt. ( ISBN  978-90-5356-595-7 )
  186. (NL) Grachtengordel Archives, Amsterdam City. Dostp 15 wrzenia 2013.
  187. (nl) G. Mak, Een kleine geschiedenis van Amsterdam , Amsterdam / Antwerpia, Atlas Uitgeverij,( ISBN  90-450-1232-4 )
  188. (nl) Bruggen , www.amsterdam.nl. Dostp 15 wrzenia 2013.
  189. (nl) Grachtengordel Amsterdam Werelderfgoed . www.amsterdam.nl. Dostp 29 lipca 2013 r.
  190. Boyer 1999 , str.  66-68
  191. (Nl) Samuel Sarphati  " , Joods Historisch Museum Amsterdam (dostp 5 czerwca 2008 )
  192. (Nl) Uitbreidingsplan Sarphati  " , Zorggroep Amsterdam (dostp 5 czerwca 2008 )
  193. (Nl) Samuel Sarphati  " , JLG Nieruchomoci (dostp 5 czerwca 2008 )
  194. Boyer 1999 , s.  72
  195. (NL) plan Van Niftrik , Stadsarchief Amsterdam . Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  196. (w)   Berlage's Expansion Plan   , National Archives of Amsterdam (dostp 5 czerwca 2008 )
  197. (Nl)   Ontwerp Westelijke Tuinsteden   , Archex.info (dostp 5 czerwca 2008 )
  198. (Nl)   Westelijke Tuinsteden   , Ymere (dostp 5 czerwca 2008 )
  199. (Nl)   Amsterdamse bomen   , Stadswandelkantoor (dostp 8 lipca 2014 )
  200.   The Vondelpark   , Ja w Amsterdamie
  201. (nl) Feiten en cijfers Amsterdamse Bos , Oficjalna strona. Dostp 5 wrzenia 2013 r.
  202. (nl) Schuilkerken , Archiwum Miejskie w Amsterdamie. Dostp 30 lipca 2013 r.
  203. (w) Martin Dunford, The Rough Guide to the Netherlands , Penguin,, 69  pkt. ( ISBN  978-1-84836-882-8 )
  204. (nl) B. Albach, P. Blom (1985) Uit w Amsterdamie. Van schouwburgen en kermissen tussen 1780 w 1813 r. , s.  125 .
  205. Donald Jay Grout i Hermine Weigel Williams , Krótka historia opery , Columbia University Press ,, 1030  pkt. ( ISBN  978-0-231-11958-0 , czytaj online ) , s.  541
  206. (nl) Rijksmuseum De toekomst van het Rijksmuseum - Fakty i liczby , strona internetowa Rijksmuseum. Dostp 8 lipca 2014 r.
  207. (w)   Strona gówna   , Rijksmuseum Amsterdam (dostp 25 padziernika 2008 )
  208. (w)   Rijksmuseum   , Amsterdam Widok na miasta (dostp 25 padziernika 2008 )
  209. (nl) Van Gogh Museum Amsterdam  " , Amsterdam.info (dostp na 1 st czerwiec 2008 )
  210. (nl) Architektura Van Gogh Museum Amsterdam  " , Architectuur.org (dostp na 1 st czerwiec 2008 )
  211. (w) Tony Long,   11 kwietnia 1888 Concertgebouw, Home of Nearly Perfect Acoustics, Opens   na wired.com ,(dostp 8 lipca 2014 )
  212. (w) Rekordowy rok dla AMS-IX , I Amsterdam . Dostp 4 wrzenia 2013 r.
  213. (w) Centrum danych euNetworks Amsterdam ma teraz certyfikat AMS-IX , ams-ix.net 18 kwietnia 2013 r. Dostp 4 wrzenia 2013 r.
  214. (Nl) De Meer  " , AFC Ajax (dostp 8 lipca 2014 ).
  215. (Nl)   Een monument spotka historie   , Olympisch Stadion Amsterdam (dostp 8 lipca 2014 )
  216. (Nl) Over Sporthallen Zuid: Referenties  " , Sporthallenzuid Amsterdam (dostp 8 lipca 2014 )
  217. Amsterdamski mistrz Holandii!"  » , na treizemondial.fr ,(dostp 20 padziernika 2018 )
  218. (nl)   Amsterdam kans op 'evenementenstad'   , AT5 Nieuws,(dostp 2 lipca 2013 )
  219. (Nl)   Gay Pride Amsterdam 2013   , Gmina Amsterdam (dostp 2 lipca 2013 )
  220. (w)   Uitmarkt   , Iamsterdam (dostp 2 lipca 2013 r . ) .
  221. (nl) O ADE - Amsterdam Dance Event 2013 . Dostp 28 sierpnia 2013.
  222. (w)   Gabba Hardcore Dance Music   na Fantazia (dostp 14 lipca 2014 ) .
  223. (w)   01.04.2000: Thunderdome 2000 (anulowane)   na thunderdome.com (dostp 2 stycznia 2013 r . ) .
  224. (nl) Vijf Nederlandse universiteiten behoren tot wereldtop , Elsevier. Dostp 8 sierpnia 2013.
  225. (w)   Najlepsze uczelnie wedug reputacji w 2012 r.   , na stronie internetowej Times Higher Education (dostp 8 sierpnia 2013 r . ) .
  226. (w)   Higher Education in Amsterdam   , Amsterdam.info (dostp 4 czerwca 2008 )
  227. Boyer 1999 , s.  96-97
  228. (Nl)   Amsterdam op de Fiets   , na fietsberaad.nl (dostp 8 lipca 2014 )
  229. (Nl)   De eerste autosnelwegen (1927-1940)   , Autosnelweg (dostp 8 lipca 2014 ) .
  230. (nl)   Massamotorisatie   , Autosnelweg (dostp 8 lipca 2014 r . ) .
  231. (nl) Materieel en cijfers , GVB.nl. Dostp 8 lipca 2014 r.
  232. (nl) Bedrijfsprofiel , GVB.nl. Dostp 28 sierpnia 2013.
  233. (nl) Artyku   Noord / Zuidlijn bodemloze put   (Linia pónoc-poudnie, studnia bez dna) Het Parool , 17 kwietnia 2008 r.
  234. (nl) Artyku   Geschiedenis van een debacle   (Historia poraki); Het Parool , 17 kwietnia 2008.
  235. https://www.lefigaro.fr/voyages/conseils/petit-guide-pratique-du-cycliste-a-amsterdam-20210613
  236. (w) Dane ogólne-rowerowej  " na iamsterdam.com (obejrzano 1 st lipca 2013 )
  237. (nl) Amsterdam telt 881,000 fietsen , fietsberaad.nl. Dostp 6 sierpnia 2013.
  238. (Nl) Feiten en cijfers, Iamsterdam. Dostp 6 sierpnia 2013 r.
  239. (nl) Recordaantal fietsen weggeknipt , Het Parool , 2 lipca 2013. Dostp 6 sierpnia 2013.
  240. (nl)   Amsterdam gaat diefstal van fietsen serieus aanpakken   , na stronie fietsberaad.nl , www.fietsberaad.nl. Dostp 8 lipca 2014 r.
  241. (nl) Stacje w reizen , ns.nl. Dostp 29 sierpnia 2013.
  242. (w) Wstpne 2012 World Airport Traffic and Rankings , Airports Council International . Dostp 29 sierpnia 2013.
  243. (en) 10 najlepszych ksiek osadzonych w Amsterdamie , The Guardian. Dostp 4 wrzenia 2013 r.
  244. Top 100 (sprzeda) Nationale Hitparade , wyprodukowanego przez Buma-Stemra .
  245. (w) Amsterdam w filmach , ja Amsterdam . Dostp 4 wrzenia 2013 r.

Zobacz równie

Bibliografia

Dokument uyty do napisania artykuu : dokument uywany jako ródo tego artykuu.

Ksika referencyjna

Ksiki po francusku

Prace w jzyku obcym

  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Marijke Carasso-Kok , Geschiedenis van Amsterdam. Deel 1: Een stad uit het niets: tot 1578 , Amsterdam, SUN,, 540  pkt. ( ISBN  90-5875-181-3 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Willem Frijhoff i Maarten Praak , Geschiedenis van Amsterdam: Deel 2. Zelfbewuste Stadstaat 1650-1813 , Amsterdam, SUN,, 581  s. ( ISBN  90-5875-138-4 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Remieg Aerts i Piet De Rooy , Geschiedenis van Amsterdam. Deel 3: Hoofdstad w aanbouw, 1813-1900 , 2006, SUN, 636  s. ( ISBN  978-90-5875-139-3 i 90-5875-139-2 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Piet De Rooy , Geschiedenis van Amsterdam. Deel 4: Tweestrd om de hoofdstad, 1900-2000 , Amsterdam, SUN,, 655  s. ( ISBN  978-90-5875-140-9 , OCLC  773543623 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Johannes Bernardus Berns i Jo Daan , Hij zeit wat: de Amsterdamse volkstaal , 's-Gravenhage, Bzztôh te Den Haag,, 96  pkt. ( ISBN  90-6291-756-9 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Erika Kuijpers , Migrantenstad: imigracja socjalna verhoudingen w 17e-eeuws Amsterdam , Hilversum, Verloren,, 448  s. ( ISBN  90-6550-852-X , czytaj online )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Marlou Schrover i HLM Obdeijn , Komen en gaan. Immigratie en emigratie in Nederland vanaf 1550 , Bert Bakker,, 412  pkt. ( ISBN  978-90-351-3034-0 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Eduard Robert Marie Taverne , In 't land van belofte: in de nieue stadt. Ideal en werkelijkheid van de stadsuitleg in de Republiek 1580-1680 , Maarssen, Universiteit van Groningen,, 582  s. ( ISBN  90-6179-024-7 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(nl) Eduard Robert Marie Taverne , De Amsterdamse stadsuitleg (1613) in het licht van humanistische opvattingen over stad en koopman , Universiteit van Groningen,
  • Dokument uyty do napisania artykuu(en) Willem Sallet i Sako Musterd , Amsterdam Human Capital , Amsterdam University Press ,, 384  s. ( ISBN  90-5356-595-7 )
  • (en) Simon Schama , Patriots and Liberators: Revolution in the Netherlands 1780 - 1830 , New York, Collins ,, 745  pkt. ( ISBN  978-0-00-216701-7 )
  • Dokument uyty do napisania artykuu(en) Ian Buruma, Morderstwo w Amsterdamie: Liberalna Europa, Islam i Granice Tolerancji , Penguin Books ,, 37  pkt. ( ISBN  978-0-14-311236-5 i 0-14-311236-8 ).

Powizane artykuy

Linki zewntrzne

Wersja tego artykuu z 23 lipca 2014 roku zostaa uznana za   dobry artyku  , co oznacza, e spenia kryteria jakoci dotyczce stylu, przejrzystoci, trafnoci, cytowania róde i jakoci.

Mamy nadzieję, że informacje, które zgromadziliśmy na temat Amsterdam, były dla Ciebie przydatne. Jeśli tak, nie zapomnij polecić nas swoim przyjaciołom i rodzinie oraz pamiętaj, że zawsze możesz się z nami skontaktować, jeśli będziesz nas potrzebować. Jeśli mimo naszych starań uznasz, że informacje podane na temat _title nie są całkowicie poprawne lub że powinniśmy coś dodać lub poprawić, będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o tym. Dostarczanie najlepszych i najbardziej wyczerpujących informacji na temat Amsterdam i każdego innego tematu jest istotą tej strony internetowej; kierujemy się tym samym duchem, który inspirował twórców Encyclopedia Project, i z tego powodu mamy nadzieję, że to, co znalazłeś o Amsterdam na tej stronie pomogło Ci poszerzyć swoją wiedzę.

Opiniones de nuestros usuarios

Oliwia Cieślak

Dzięki. Pomógł mi artykuł o Amsterdam.

Krystyna Owczarek

Musiałem znaleźć coś innego na temat Amsterdam, co nie było typową rzeczą, o której zawsze czyta się w Internecie, i podobał mi się ten artykuł _zmienna.

Max Okoń

Artykuł o Amsterdam jest kompletny i dobrze wyjaśniony. Nie dodawałbym ani nie usuwał przecinka.

Robert Michalak

Wreszcie artykuł o Amsterdam, który jest łatwy do przeczytania.

Gerard Chrzanowski

Podoba mi się ta strona, a artykuł o Amsterdam jest tym, którego szukałem.